Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Ích mẫu - vị thuốc của quý bà

Thứ Bảy 07/09/2019 , 07:05 (GMT+7)

Ích mẫu còn có tên gọi khác là ích minh, cây sung úy, làm ngài, xác điến, cây chói đèn (dân tộc Tày), chạ linh lo (dân tộc Thái).

co-ich-mu000007181
Theo Đông y ích mẫu có vị cay đắng, tính mát.

Tên khoa học là Leonurus heterophyllus, họ Lamiaceae (họ Hoa Môi), là loại cây mọc hoang ở nước ta và nhiều nước khác trên thế giới (ngày nay đã được trồng để đáp ứng nhu cầu).

Cây ích mẫu là loại cỏ sống 1 - 2 năm, cao 0,6 - 1m. Bộ phận dùng làm thuốc là toàn cây thường gọi là ích mẫu thảo; quả gọi là sung uý tử. Sau khi trồng được 3 - 4 tháng, khi cây bắt đầu ra hoa mới cắt để lại các chồi gốc cho cây tiếp tục phát triển. Thu hoạch cây vào lúc trời nắng, rửa sạch, dùng tươi, hay phơi trong râm để héo đem nấu cao, phơi khô để dùng dần.

Thành phần hóa học: toàn cây ích mẫu chứa leonurin, atachydrin, leonuridin. Ích mẫu Việt Nam chứa 3 alcaloid (trong đó có alcaloid có N bậc 4), 3 flavonosid (trong đó có rutin), 1 glucosid có khung steroid. Hạt chứa leonurin. Y học nhận thấy các hoạt chất của ích mẫu có tác dụng trên tử cung, huyết áp, tim mạch, hệ thần kinh, ức chế một số vi khuẩn gây bệnh; ngoài ra có tác dụng đối với viêm thận và phù thũng cấp.

Theo Đông y ích mẫu có vị cay đắng, tính mát, đi vào kinh can và tâm bào nên có tác dụng hoạt huyết, khứ ứ, sinh tân (thải huyết ứ, sinh huyết mới), tiêu thủy nên còn là thuốc có tác dụng trị nhiều bệnh cho chị em như chữa kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh, kinh nguyệt ra nhiều, máu ứ tích tụ sau khi sinh đẻ, giảm đau, giúp dễ đẻ, thống kinh, bế kinh, phù nề cổ trướng…

Hạt ích mẫu có vị cay, tính hơi ấm, tác dụng bổ can thận, ích tinh sáng mắt, bổ huyết, hoạt huyết và điều kinh. Hạt có tác dụng làm cho dạ con mau co lại, thuốc lợi tiểu. Mỗi ngày dùng 6 – 12g thân lá hoặc hạt sắc uống.

Chú ý: không dùng ích mẫu cho người huyết hư không ứ, phụ nữ đang mang thai.

Dưới đây là một số bài thuốc dùng ích mẫu:

* Trị kinh nguyệt không đều, thấy kinh trước kỳ (ngắn vòng), kinh ít, đau bụng trước khi thấy kinh: Dùng Ích mẫu thảo 20g. Sắc uống 10 ngày kể từ ngày thứ 14 sau kỳ kinh.

* Chữa sau khi đẻ phù thũng, hoặc có thai đi đứng nhiều, xuống máu chân: Ích mẫu thảo 20g, ngưu tất, rau dừa nước mỗi vị 15g sắc uống ngày 1 thang chia 2 lần.

* Chữa suy nhược toàn thân và cằn cỗi ở phụ nữ: Ích mẫu thảo 30 – 60g, nấu với trứng gà hay thịt gà, ăn bình thường trong 5 đến 10 ngày liền.

* Dùng ngoài: lấy cây tươi giã đắp trị mụn nhọt, viêm da, lở ngứa, sưng vú và chốc đầu.

* Hạt ích mẫu (sung úy tử): chữa phù thũng, thiên đầu thống, thông tiểu. Dùng nấu thành nước uống trong khi chưa kịp đi khám tại bệnh viện.

Một số món ăn thuốc trị bệnh từ ích mẫu

* Các trường hợp bế kinh, mất kinh: Dùng món “Đậu đen hầm ích mẫu thảo”: Ích mẫu thảo 30g (gói trong vải xô), đậu đen 30g, đường đỏ 30g. Nấu đến khi đậu đen chín nhừ, vớt bỏ bã thuốc, thêm 30ml rượu khuấy đều cho uống.

* Phụ nữ kinh nguyệt không đều: Dùng “Canh trứng gà ích mẫu”: Ích mẫu thảo 50g, hồng hoa 10g, sài hồ 10g, trứng gà 2 quả. Tất cả cùng đem nấu, khi trứng chín, đập bỏ vỏ trứng, đặt lại 2 quả trứng chín vào nồi nấu tiếp, vớt bỏ bã thuốc, cho thêm ít đường và gia vị, ăn trứng và uống nước canh, sáng và tối.

* Bế kinh, tắt kinh sớm do huyết hư, suy nhược cơ thể: dùng “Chè ích mẫu đại táo”: Ích mẫu thảo 30g, đại táo 30 quả, gừng tươi 20g, đường 60g. Tất cả cùng đem nấu nước uống thay nước chè. Ngày sắc 1 lần, cho uống trong ngày. Uống vào trước kỳ kinh 5 - 10 ngày liền.

(Kiến thức gia đình số 36)

Câu kỷ tử- cây thuốc đa năng

Câu kỷ tử- cây thuốc đa năng

Cây thuốc - Vị thuốc 06/06/2020 - 09:34

Nông dân trồng loại cây được ví là "siêu thực phẩm" thường thích nghi tốt ở các vùng miền núi khu vực châu Á đang bước vào mùa thu hoạch, chế biến để làm thuốc.

9 loại thảo dược phổ biến nhất thế giới

9 loại thảo dược phổ biến nhất thế giới

Cây thuốc - Vị thuốc 25/03/2020 - 10:34

Trong nhiều thế kỷ, các nền văn hóa trên thế giới đã dựa vào thuốc thảo dược truyền thống để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe.

Gạo lứt ruộng rươi giữ tuổi xuân

Gạo lứt ruộng rươi giữ tuổi xuân1

Cây thuốc - Vị thuốc 21/03/2020 - 09:20

Do là loại thảo dược, nên quá trình sản xuất loại gạo này cũng có sự khác biệt.

Công dụng bất ngờ của rau bạc hà

Công dụng bất ngờ của rau bạc hà

Cây thuốc - Vị thuốc 14/03/2020 - 13:15

Bạc hà tính mát, không độc, chứa hàm lượng lớn chất dinh dưỡng cần thiết đối với sức khỏe.

Bất ngờ công dụng của húng quế

Bất ngờ công dụng của húng quế

Cây thuốc - Vị thuốc 07/03/2020 - 07:15

Đông y cho rằng húng quế có vị cay, tính nóng, thơm dịu. Húng quế là loại rau gia vị được sử dụng phổ biến trong các món ăn thường ngày.

Làm thuốc từ ớt

Làm thuốc từ ớt

Cây thuốc - Vị thuốc 29/02/2020 - 09:10

Ớt giúp thuyên giảm các chứng bệnh khác như: Cục máu đông, xơ vữa động mạch, xơ cứng động mạch, suy tim sung huyết...

Công dụng ít ai ngờ của mùi tàu

Công dụng ít ai ngờ của mùi tàu

Cây thuốc - Vị thuốc 22/02/2020 - 08:10

Theo y học cổ truyền, rau mùi tàu có vị cay hơi đắng, thơm, tính ấm, có tác dụng sơ phong thanh nhiệt, kiệm tỳ, hành khí tiêu thũng, giảm đau.

Di thực thành công sâm đất Hoàng sin cô về Trạm Tấu

Di thực thành công sâm đất Hoàng sin cô về Trạm Tấu

Cây thuốc - Vị thuốc 17/02/2020 - 11:01

Hoàng sin cô được mệnh danh là sâm đất có nguồn gốc ở vùng núi Tây Tạng (Trung Quốc) được di thực về trồng tại một số xã vùng cao tỉnh Yên Bái.

Chữa tiểu buốt thanh nhiệt từ cần ta

Chữa tiểu buốt thanh nhiệt từ cần ta1

Cây thuốc - Vị thuốc 15/02/2020 - 09:15

Đông y cho rằng rau cần nước tính mát, vị ngọt, hơi cay, có công dụng bình can thanh nhiệt, lương huyết, trừ phong lợi thấp, lợi đại tiểu tràng...

Ăn gì phòng chống virus Corona?

Ăn gì phòng chống virus Corona?

Cây thuốc - Vị thuốc 09/02/2020 - 09:05

Hiện nay tình hình dịch bệnh viêm phổi do virus Corona là nghiêm trọng. Nhưng chưa có thuốc đặc trị đối với virus kể cả vaccine phòng ngừa.

Trung Quốc tuyên bố có thuốc Đông y ức chế virus corona

Trung Quốc tuyên bố có thuốc Đông y ức chế virus corona

Cây thuốc - Vị thuốc 03/02/2020 - 10:34

Truyền thông Trung Quốc lần đầu tiên công nhận vai trò thuốc Đông y trong chống virus corona.

Củ cải trắng chữa nhiều bệnh

Củ cải trắng chữa nhiều bệnh

Cây thuốc - Vị thuốc 12/01/2020 - 07:05

Theo Đông y, củ cải sống có vị cay tính hàn, củ cải chín có vị ngọt tính ôn có tác dụng đưa hơi đi xuống. 

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Hy vọng mới cho bệnh nhân ung thư

Hy vọng mới cho bệnh nhân ung thư

Công ty Athenex đã chuyển đổi paclitaxel - loại thuốc hóa trị thường được tiêm tĩnh mạch - thành dạng uống mà bệnh nhân có thể dùng tại nhà.

Điều trị suy tim sung huyết

Điều trị suy tim sung huyết

Mục tiêu của điều trị suy tim sung huyết là để tim đập hiệu quả hơn giúp đáp ứng nhu cầu năng lượng của cơ thể.

Triệu chứng đường huyết thấp: Nguy hiểm, nguyên nhân và điều trị

Triệu chứng đường huyết thấp: Nguy hiểm, nguyên nhân và điều trị

Hạ đường huyết là hội chứng có nguyên nhân từ lượng đường trong máu thấp. Nó thường xảy ra như là một tác dụng phụ của thuốc chữa bệnh tiểu đường.