Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Nạn giống giả bào mòn danh tiếng gạo Việt: Đau đầu giống giả, giống nhái

Thứ Ba 03/12/2019 , 09:14 (GMT+7)

Có lẽ chưa ở đâu làm lúa giống lại dễ như ở ĐBSCL. Nông dân tự làm lúa giống, cơ sở, doanh nghiệp làm lúa giống có mặt ở khắp mọi nơi. Thậm chí lấy lúa thịt (lúa hàng hóa) làm lúa giống.

17-14-12_2mu_phi_lu_giong_kem_cht_luong_nong_dn_bi_tht_thu_nng_nhung_co_qun_chuc_nng_khong_the_bo_ve_vi_hop_dong_khong_co_dieu_khon_no_ve_cung_cp_lu_giong_2
Mua phải lúa giống kém chất lượng, nông dân bị thất thu nặng nhưng cơ quan chức năng không thể bảo vệ vì hợp đồng không có điều khoản nào về cung cấp lúa giống.

Để né sự kiểm tra, dùng bao trắng đựng lúa giống, nông dân vẫn mua vô tư mua vì giá rẻ.
 

Dễ như... làm lúa giống

Hệ lụy của việc làm giống tràn lan, thiếu kiểm soát là lượng lúa giống gieo vãi dùng quá nhiều, phát sinh nhiều dịch bệnh, tăng chi phí sản xuất. Chất lượng đầu vào kém thì tất nhiên đầu ra không thể tốt được. Và hệ lụy là chất lượng lúa gạo của vựa lúa lớn nhất cả nước, đóng góp phần lớn lượng gạo xuất khẩu, mãi vẫn bán giá thấp, không thể nâng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Nông dân ĐBSCL từ trước đến nay chủ yếu là quen với gieo sạ giống lúa thuần. Mà lúa thuần thì nông dân có thể dùng lúa của vụ trước để gieo sạ cho vụ sau. Giống tự làm nên nông dân cứ gieo sạ vô tội vạ, hình thành thói quen sạ lan, với lượng giống sử dụng rất nhiều, lên tới 200 - 250 kg/ha.

Hiện nay, do thâm canh nên mùa vụ rất sát nhau, nông dân ít người tự làm giống mà đi mua. Giống có phẩm cấp thì giá cao, mà gieo sạ dày thì rất tốn kém. Vì vậy, nông dân thường chọn các loại lúa giống rẻ tiền, miễn là nhìn đẹp mắt, có đóng bao bì là được. Đây chính là lý do khiến cho các loại lúa giống giả, giống nhái tràn lan tại ĐBSCL.

Các công ty, đơn vị làm ăn chân chính rất dễ nản chí, thấp chí mất thị phần khi giống vừa tung ra thị trường đã bị đánh cắp bản quyền một cách trắng trợn. Không ít giống lúa có chất lượng, được nông dân chấp nhận, như: OM 5451, OM 4900, RVT, Đài Thơm 8, ĐS 1… vừa đưa ra thị trường đã bị làm giả, làm nhái tràn lan, khiến đơn vị sở hữu thiệt đơn, thiệt kép.

Với mật độ gieo sạ trên 150kg lúa giống/ha như hiện nay, mỗi năm nông dân ĐBSCL cần từ 600 - 700 ngàn tấn lúa giống. Đây là thị trường đầy tiềm năng đối với các doanh nghiệp kinh doanh lúa giống. Tuy nhiên, với cách làm ăn chụp giựt, thiếu sự kiểm soát của cơ quan chức năng khiến nhiều công ty, trung tâm giống nản lòng, thậm chí thua lỗ.
 

Chấp nhận giống kém vì rẻ

Với thói quen, tập quán gieo sạ dày, nông dân không thể mua giống có phẩm cấp, chất lượng vì chi phí đầu tư quá cao. Lão nông Đỗ Văn H. ở xã Tân An, Tân Hiệp, Kiên Giang, đã 2 năm nay sản xuất giống lúa Đài Thơm 8, theo hợp đồng bao tiêu của một công ty.

Trên bao giống đơn vị cung cấp chỉ ghi vỏn vẹn mấy thông tin, tên giống lúa và kèm theo dòng chữ “lúa nguyên liệu”. Hoàn toàn không có tên đơn vị sản xuất, cung cấp.

Hỏi lý do mua lúa giống không có thương hiệu, ông H. bảo: “Gia đình tôi làm lúa mấy chục năm nay rồi, từng tự để giống gieo sạ cho vụ sau. Tuy nhiên, gần đây do thâm canh tăng vụ, thời gian gấp gáp nên không tự để giống nữa. Nhưng nếu mua giống có phẩm cấp, có bao bì thì giá cao, tốn kém quá.

Những đơn vị bán ngoài vầy giá rẻ hơn tới 3 - 4 ngàn đồng/kg, mà nhìn hạt giống cũng có vẻ sạch. Hơn nữa, mình mua họ có hợp đồng cung cấp giống, vật tư và thu mua lại sau khi thu hoạch”.

Ông Nguyễn Trường Đông, Phó Giám đốc Trung tâm Giống nông lâm ngư nghiệp Kiên Giang cho biết, hiện nay, làm giống bài bản sẽ gặp rất nhiều khó khăn, vì cạnh tranh thị trường rất quyết liệt. Ngán nhất là những đơn vị làm ăn gian dối, chụp giựt. Nếu giống mình tự nghiên cứu phải mất cả chục năm mới ra được. Còn giống của đơn vị khác nghiên cứu thì mình muốn kinh doanh phải có sự chia sẻ bản quyền, nhượng quyền.

Tuy nhiên, một số giống lúa mà nông dân có nhu cầu cao, tiêu thụ tốt như OM 5451, OM 18, đơn vị mua độc quyền họ không muốn chia sẻ nữa. Trong khi các đơn vị kinh doanh giống gian dối, chụp giựt, họ không đăng ký, bán với bao trắng thì không tốn những chi phí này.

Vì vậy, họ sẵn sàng bán rẻ hơn lúa giống có thương hiệu từ 3 - 5 ngàn đồng/kg, nông dân ham rẻ là họ mua, do bớt được chi phí trước mắt. Chưa kể sản xuất lúa giống đúng quy trình có chi phí cao, còn họ chỉ mua lúa thịt về làm sạch, đóng bao bán giá sẽ thấp hơn nữa.

Tại buổi lễ phát động ứng dụng cơ giới hóa khâu gieo cấy tại ĐBSCL, vừa được tổ chức tại huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Lê Quốc Doanh cho rằng, không nơi nào nông dân sử dụng lượng lúa giống gieo sạ nhiều như ĐBSCL hiện nay. Hiện vẫn còn sử dụng tới 150 - 200 kg/ha. Mà đã sử dụng nhiều như vậy thì không thể mua lúa giống có phẩm cấp được, vì chi phí cao.

Hơn nữa, gieo sạ quá dày cây lúa không có không gian phát triển, sinh trưởng, tạo ra môi trường tiểu khí ẩm, làm phát sinh dịch bệnh, làm tăng chi phí sản xuất. Quan trọng nhất là việc gieo sạ quá dày sẽ không thể sản xuất lúa chất lượng cao được, không thể nâng chất lượng hạt gạo lên, rất khó cho việc xây dựng thương hiệu, bán được giá cao.
 

Nhiều chiêu trò lách luật

Có cầu ắt có cung. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, nhiều đơn vị làm ăn bất chính đã len lỏi, mọc lên khắp nơi. Ông Lê Văn Đá, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt - BVTV Kiên Giang cho biết, hiện tượng sản xuất, kinh doanh giống lúa kém chất lượng khá phổ biến. Thậm chí một số đơn vị còn lợi dụng mối liên kết làm cánh đồng lớn, họ tự làm hợp đồng với nông dân, thậm chí là thông qua các hội, đoàn của xã, cung cấp lúa giống, vật tư và bao tiêu sản phẩm.

17-14-12_1luc_luong_chuc_nng_thnh_tr_kiem_tr_cu_hng_vt_tu_nong_nghiep_nhung_rt_kho_xu_ly_kinh_donh_giong_kem_cht_luong_do_nhieu_chieu_tro_lch_lut
Lực lượng chức năng thanh tra, kiểm tra cửa hàng vật tư nông nghiệp, nhưng rất khó xử lý kinh doanh giống kém chất lượng do nhiều chiêu trò lách luật.

Điều đáng nói là chất lượng lúa giống của các đơn vị này rất kém, thậm chí là dùng lúa thịt làm sạch rồi đóng bao bán, không đủ phẩm cấp làm lúa giống. Để né sự kiểm tra, họ thường dùng bao trắng, ghi bên ngoài là lúa nguyên liệu, lúa để ăn kèm tên giống lúa để nông dân nhận biết. Đây là cách để đối phó với cơ quan chức năng. Vì có kiểm tra cũng không có căn cứ để xử phạt. Thậm chí là họ dùng chính bao bì của các công ty sản xuất giống đã bán ra, sau đó mua lúa cùng loại đóng vào rồi bán lại cho nông dân.

Bao lúa giống hiện nay gần như không có gì để đảm bảo chất lượng, vì chỉ có đóng bao may miệng là xong. Trong khi, máy may loại cầm tay bây giờ quá rẻ, rất dễ đầu tư. Để kiểm tra, đánh giá chất lượng lúa giống thì chỉ còn cách lấy mẫu đưa đi phân tích. Mà khi có kết quả thì đôi khi đại lý đã bán hết ra cho nông dân rồi.

Theo ông Đá, những năm qua, đơn vị đã nhận được rất nhiều đơn thư khiếu nại của nông dân về tình trạng mua phải giống lúa kém chất lượng, dẫn đến lúa bị phân tầng, bùng phát dịch bệnh, năng suất giảm, thậm chí mất mùa. Nhưng cái khó là hợp đồng nông dân ký với các công ty là hợp đồng dân sự, mà cũng không có điều khoản nào là cung cấp lúa giống mà chỉ là lúa nguyên  liệu. Vì vậy, cũng không thể áp dụng chế tài xử lý, bảo vệ nông dân được.

Mặc dù có quá nhiều vi phạm, nhưng để xử phạt được một đơn vị vi phạm trong lĩnh vực giống cũng không đơn giản. Cụ thể, theo ông Đá, nếu thanh tra các cơ sở kinh doanh vật tư nông nghiệp mà phát hiện lúa giống đựng trong bao trắng ghi lúa nguyên liệu, lúa để ăn thì chỉ có thể nhắc nhở. Chưa kể khi phát hiện có thanh tra, họ đóng cửa cửa hàng, không kinh doanh thì đành về không chứ không thể đợi cả ngày được.

Giá heo hơi hôm nay 21/9: Miền Nam quay đầu giảm

Giá heo hơi hôm nay 21/9: Miền Nam quay đầu giảm

Thị trường 21/09/2020 - 09:10

Giá heo hơi hôm nay 21/9/2020 biến động trái chiều ở một số địa phương tại miền Bắc. Trong khi đó, giá heo hơi miền Nam giảm nhẹ, miền Trung tăng nhẹ.

Gỡ bất cập, không thể để phân bón thua ngay trên sân nhà

Gỡ bất cập, không thể để phân bón thua ngay trên sân nhà

Thị trường 21/09/2020 - 06:35

Các doanh nghiệp kiến nghị đưa phân bón vào nhóm mặt hàng chịu thuế với mức thuế suất từ 0-5%.

Giá heo hơi hôm nay 20/9: Duy trì đà tăng

Giá heo hơi hôm nay 20/9: Duy trì đà tăng

Thị trường 20/09/2020 - 08:36

Giá heo hơi hôm nay 20/9/2020 tiếp tục đà tăng trong cả nước. Thị trường heo hơi miền Bắc đang ở mức cao, 84.000 đ/kg, miền Nam là 83.000 đ/kg.

Nam Định: Muối biển vẫn xuất ngoại đều đặn

Nam Định: Muối biển vẫn xuất ngoại đều đặn

Thị trường 20/09/2020 - 06:53

Mặc dù diện tích sản xuất muối trên địa bàn tỉnh Nam Định giảm mạnh, nhưng chất lượng ngày càng được cải thiện. Ba năm nay, muối biển vẫn xuất ngoại đều đặn.

Giá heo hơi hôm nay 19/9: Tiếp tục tăng nhẹ

Giá heo hơi hôm nay 19/9: Tiếp tục tăng nhẹ

Thị trường 19/09/2020 - 08:05

Giá heo hơi hôm nay 19/9/2020 tiếp tục tăng ở nhiều nơi trong cả nước. Đặc biệt, giá heo hơi tại Thái Bình hôm nay tăng tới 4.000 đ/kg.

Giá heo hơi hôm nay 18/9: Tăng nhẹ vài nơi

Giá heo hơi hôm nay 18/9: Tăng nhẹ vài nơi

Thị trường 18/09/2020 - 07:39

Giá heo hơi hôm nay ngày 18/9/2020 tiếp tục tăng nhẹ ở vài địa phương trong cả nước, tăng từ 1.000 - 2.000 đ/kg. Giá heo hơi thấp nhất là 79.000 đ/kg.

Phiên chợ Tuần nông sản an toàn thực phẩm năm 2020 tại Hải Phòng

Phiên chợ Tuần nông sản an toàn thực phẩm năm 2020 tại Hải Phòng

Thị trường 17/09/2020 - 15:11

Phiên chợ được lấy cảm hứng từ phiên chợ JingJai nổi tiếng tại Thái Lan nhằm mang lại trải nghiệm mua sắm nông sản mới cho khách hàng vào mỗi dịp cuối tuần.

Giá heo hơi hôm nay 17/9: Đà tăng vẫn tiếp tục

Giá heo hơi hôm nay 17/9: Đà tăng vẫn tiếp tục

Thị trường 17/09/2020 - 08:06

Giá heo hơi hôm nay 17/9/2020 tiếp tục tăng từ 1.000 - 3.000 đ/kg tại nhiều địa phương trong cả 3 miền, khiến giá heo hơi có nơi lên mốc 83.000 đ/kg.

Giá heo hơi hôm nay 16/9: Miền Bắc tiếp tục tăng

Giá heo hơi hôm nay 16/9: Miền Bắc tiếp tục tăng

Thị trường 16/09/2020 - 08:17

Giá heo hơi hôm nay 16/9/2020 tại miền Bắc và miền Nam tiếp tục tăng nhẹ từ 1.000 - 3.000 đ/kg. Tại miền Trung, giá heo hơi đang chững giá.

Lô cà phê đầu tiên xuất sang EU hưởng thuế suất 0%: Cơ hội rộng mở

Lô cà phê đầu tiên xuất sang EU hưởng thuế suất 0%: Cơ hội rộng mở

Thị trường 15/09/2020 - 06:35

Mặt hàng cà phê được nhận định gia tăng giá trị vào thị trường EU trong thời gian tới khi được giảm thuế suất xuống 0%. Đây là lợi thế cạnh tranh rất lớn.

Đẩy mạnh thương mại nông sản Việt Nam - Hoa Kỳ

Đẩy mạnh thương mại nông sản Việt Nam - Hoa Kỳ

Thị trường 14/09/2020 - 19:36

Theo Bộ NN-PTNT, những năm qua, giá trị thương mại hai chiều, đặc biệt là thương mại nông sản giữa Việt Nam và Mỹ đã tăng trưởng liên tục với mức tăng gần 30%.

Sắn lát khô xuất khẩu tăng trưởng chóng mặt

Sắn lát khô xuất khẩu tăng trưởng chóng mặt

Thị trường 14/09/2020 - 10:12

Sắn lát khô xuất khẩu từ đầu năm đến nay tăng trưởng rất mạnh cả về lượng lẫn giá trị so với cùng kỳ năm 2019. Nhu cầu sắn lát dự báo sẽ tăng.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ

Đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ

Tại phiên họp Chính phủ tháng 7, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung phát biểu về đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng từ gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng.

Agribank Hà Tĩnh II tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa chức năng

Agribank Hà Tĩnh II tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa chức năng

Công trình nhà đa chức năng Trường THCS Đại Thành, xã Cẩm Thành, huyện Cẩm Xuyên được tài trợ bởi Agribank chi nhánh Hà Tĩnh II.

Doanh nghiệp bất động sản lao đao trước cơn bão Covid-19

Doanh nghiệp bất động sản lao đao trước cơn bão Covid-19

Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, 8 tháng đầu năm 2020 có 923 doanh nghiệp địa ốc tạm ngừng kinh doanh, tăng 136,1% so với cùng kỳ năm 2019.

Đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao ở Ninh Thuận, thu hàng tỷ đồng/ha

Đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao ở Ninh Thuận, thu hàng tỷ đồng/ha

Những năm qua, ngành nông nghiệp tỉnh Ninh Thuận có nhiều đột phá khi các dự án nông nghiệp công nghệ cao được đầu tư. Nhiều mô hình lợi nhuận hàng tỷ đồng/ha/năm.