Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Sản xuất lúa mỗi năm 3 vụ ở Nam Trung bộ không hiệu quả

Thứ Ba 07/04/2020 , 11:01 (GMT+7)

Sản xuất 3 vụ lúa/năm, nông dân quá vất vả còn đất thì bị vắt kiệt dinh dưỡng, sâu bệnh sinh sôi, sản lượng lúa thu về chỉ ngang làm 2 vụ/năm.

Trên chân ruộng SX 2 vụ lúa/năm, ngành nông nghiệp huyện Phù Cát - Binh Định cơ cấu giống BC15 năng suất đạt trên 75 tạ/ha. Ảnh: Ngọc Thăng.

Trên chân ruộng SX 2 vụ lúa/năm, ngành nông nghiệp huyện Phù Cát - Binh Định cơ cấu giống BC15 năng suất đạt trên 75 tạ/ha. Ảnh: Ngọc Thăng.

Đất bị vắt kiệt dinh dưỡng

Theo ông Phan Trọng Hổ, Giám đốc Sở NN-PTNT Bình Định, hiện tỉnh này vẫn còn khoảng 10.000ha diện tích sản xuất 3 vụ lúa/năm, tập trung tại 2 huyện Phù Cát và Phù Mỹ.

Kết thúc sản xuất vụ ĐX 2019 – 2020, chúng tôi có dịp dạo quanh những cánh đồng canh tác lúa để ghi nhận hoạt động sản xuất của nông dân.

Một điều dễ nhận thấy là ở những chân ruộng 3 vụ, lúa vừa thu hoạch là ngành thủy lợi cấp tập xả nước vào để nông dân tiếp tục sản xuất vụ mới. Ruộng vừa đủ nước là những chiếc máy cày to đùng hối hả xuống đồng cày xới.

Những mảnh đất tươi rói vừa vắt kiệt dinh dưỡng nuôi cây lúa vụ đông xuân giờ nằm lật mình chuẩn bị đón giống vụ hè, đất chưa kịp hồi phục đã lại phải tiếp tục nuôi cây lúa mùa vụ mới.

“Cứ như vậy liên tục trong năm. Vừa thu hoạch vụ đông xuân là chúng tôi bắt tay sản xuất ngay vụ hè. Rồi sau khi thu hoạch lúa vụ hè là cày đất ngay để kịp sản xuất vụ 3. Mấy năm nay nắng nhiều mưa ít, hạn hán thường xuyên xảy ra, các hồ chứa nước chẳng mấy khi đầy, nên nước tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp luôn thiếu hụt”, nông dân Lê Văn Hùng ở xã Cát Khánh, huyện Phù Cát, bộc bạch.

Trong khi đó, ở những vùng ruộng canh tác 2 vụ lúa/năm nhịp độ sản xuất rất thư thả. Lúa vụ đông xuân thu hoạch xong, nông dân cũng liền tiến hành làm đất, nhưng không phải là để gieo sạ ngay mà là để cày ải.

Những lát đất được máy cày lật lên, gốc rạ phơi dày dưới nắng mục ra tạo thành phân bổ sung dinh dưỡng vào đất. Hơn 1 tháng sau đất ấy được nông dân cày lại 1 lần nữa, gọi là cày trở, sau đó mới tiến hành gieo sạ vụ thu.

Trên chân ruộng SX 3 vụ lúa/năm, vừa thu hoạch lúa vụ ĐX 2019 – 2020 nông dân không cho đất nghỉ, làm đất ngay để thời gian còn lại đủ chia cho vụ hè và vụ 3. Ảnh: Ngọc Thăng.

Trên chân ruộng SX 3 vụ lúa/năm, vừa thu hoạch lúa vụ ĐX 2019 – 2020 nông dân không cho đất nghỉ, làm đất ngay để thời gian còn lại đủ chia cho vụ hè và vụ 3. Ảnh: Ngọc Thăng.

Ông Nguyễn Tấn Phát, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Bình Định, phân tích lợi hại của cơ cấu sản xuất 3 vụ và 2 vụ lúa/năm: Sản xuất 3 vụ lúa/năm đất hầu như không được ngơi nghỉ, dinh dưỡng trong đất bị vắt kiệt. Nếu SX 2 vụ lúa/năm, chỉ làm vụ đông xuân và vụ thu, sau khi thu hoạch vụ đông xuân đất được nghỉ ngơi được hơn 1 tháng.

Trong khoảng thời gian đất được phơi mà nông dân gòi là “ải” sẽ được tăng độ phì. Đất nằm phơi nắng phơi mưa cả hơn 1 tháng nên tất cả chất độc hại trong đất được hóa giải hết, phèn trong đất cũng lắng xuống.

Khi độ mầu mỡ trong đất tăng lên thì qua vụ sản xuất sau, nông dân sẽ ít tiêu tốn chi phí phân bón mà lúa còn phát triển tốt hơn.

Lợi bất cập hại

Do ảnh hưởng biến đổi khí hậu, thời tiết ở các tỉnh trong khu vực Nam Trung bộ trong những năm qua diễn biến rất bất thường. Các địa phương trong khu vực thường xuyên xảy ra hạn hán gay gắt kéo dài, gây bất thuận cho sản xuất nông nghiệp, Bình Định không ngoại lệ.

Trong khi đó, lúa là loại cây trồng làm tiêu hao lượng nước tưới nhiều nhất, nên thường gây áp lực lớn cho ngành thủy lợi, nhất là trong vụ hè thu các hồ chứa trên địa bàn thường cạn kiệt.

Ông Nguyễn Văn Phú, Chủ tịch Cty TNHH KTCTTL Bình Định, phân tích: “Sản xuất 3 vụ lúa/năm thì sẽ mất thêm 1 vụ nước tưới.

Trong khi đó, mỗi héc ta lúa làm tiêu tốn 8.000 khối nước/vụ. Nếu trong thời gian tới Bình Định chuyển hết 10.000ha đang sản xuất 3 vụ lúa/năm sang còn làm 2 vụ/năm chắc chắn mỗi năm Bình Định sẽ tiết kiệm được 8 triệu khối nước. Lượng nước này sẽ giải quyết cho nhiều diện tích sản xuất nông nghiệp khác, đồng thời làm giảm áp lực cho ngành thủy lợi”.

SX 3 vụ lúa/năm cây lúa phát sinh nhiều sâu bệnh, nông dân tốn nhiều chi phí mua thuốc BVTV phun phòng trừ lúa. Ảnh: Ngọc Thăng.

SX 3 vụ lúa/năm cây lúa phát sinh nhiều sâu bệnh, nông dân tốn nhiều chi phí mua thuốc BVTV phun phòng trừ lúa. Ảnh: Ngọc Thăng.

Cảm tính thì sản xuất 3 vụ lúa/năm sẽ thu được nhiều lúa hơn làm 2 vụ/năm. Thế nhưng thực tế không phải vậy, nguyên nhân được ông Võ Đình Trí, chuyên viên Phòng NN-PTNT huyện Phù Cát, địa phương còn đến 1.767ha diện tích đang sản xuất 3 vụ lúa/năm, phân tích: “Cơ cấu giống cho những chân ruộng SX 3 vụ lúa/năm ở Phù Cát là các giống trung ngày như: Vụ ĐX thì sử dụng ĐV108, VD8, KD18… các giống này năng suất cao lắm chỉ từ 60 – 65 tạ/ha.

Còn cơ cấu giống cho những chân ruộng SX 2 vụ lúa/năm hầu hết bố trí giống BC15, cho năng suất rất cao, trên 70 tạ/ha. Làm 3 vụ năng suất đạt thấp, còn làm 2 vụ năng suất đạt cao, bù qua sớt lại sản lượng gần tương đương”.

Trong khi đó, sản xuất 2 vụ lúa/năm tỷ lệ ăn chắc cả 2 vụ rất cao, còn sản xuất 3 vụ lúa/năm thì rủi ro chia đều cho cả 3 vụ.

Ông Nguyễn Tấn Phát, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Bình Định, phân tích thêm: “Nếu canh tác 3 vụ lúa bắt buộc vụ đông xuân nông dân phải gieo sạ sớm, để thời gian còn lại trong năm đủ chia đều cho 3 vụ sản xuất, nhất là để vụ thứ 3 thu hoạch sớm nhằm né mùa mưa bão.

Thế nhưng thời tiết ở Bình Định rất bất thường, sau mùa mưa lũ chính, bước sang năm mới âm lịch trên địa bàn thường xuyên xảy ra lũ muộn. Khi ấy hạt giống vụ đông xuân trên chân ruộng 3 vụ mới được gieo sạ, nên thường bị lũ muộn gây hư hỏng hoặc làm trôi mất giống.

Còn vụ 3 chưa chắc đã được ăn, nếu gặp năm bão lũ đến sớm, cây lúa vụ 3 sẽ bị mưa gió quăng quật làm mất năng suất, thậm chí lúa chưa kịp thu hoạch đã bị mưa lũ “nuốt” mất, nông dân mất cả chì lẫn chài”.

Ông Phan Trọng Hổ, Giám đốc Sở NN - PTNT Bình Định, khẳng định thêm những bất cập trong sản xuất 3 vụ lúa/năm: “Trong vụ hè thu năm 2019, Bình Định gieo sạ 42.500ha lúa và hơn 10.200ha cây trồng cạn. Đến thời điểm hạn gắt thì có 11.445ha lúa thiếu nước tưới; trong đó có 4.545ha phải áp dụng nhiều giải pháp để chống hạn và 6.900ha phải bơm tưới vượt định mức.

Ấy vậy mà vẫn có trên 1.000ha lúa bị chết khô trên đồng, 4.064ha khác bị thiếu nước vào cuối vụ làm mất năng suất. Năm đó chúng tôi đã phải đề nghị Bộ NN-PTNT hỗ trợ khoản kinh phí chống hạn tới gần 56 tỷ đồng”.

Ông Nguyễn Tấn Phát, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Bình Định còn nêu thêm một bất cập khác: Sản xuất 3 vụ lúa/năm, cây lúa nối tiếp nhau thường xuyên đứng trên đồng, khiến sự phát triển của sâu bệnh hại không có thời gian “cách ly”. Vì thế sâu bệnh từ cây lúa vụ này nối tiếp sang cây lúa vụ kia thoải mái phá hoại. Khi ấy nông dân phải tốn nhiều công sức và chi phí mua thuốc BVTV để phun phòng trừ cứu lúa.

"Bình Định hiện còn khoảng 10.000ha diện tích SX 3 vụ lúa/năm. Mỗi héc ta lúa sẽ sử dụng 3kg thuốc BVTV/ha/vụ. Nếu 10.000ha kia chuyển sang làm 2 vụ lúa/năm, cắt bớt 1 vụ lúa thì sẽ tiết kiệm được 30.000kg thuốc BVTV/vụ. Hiệu quả thiết thực là nông dân được giảm bớt chi phí SX, môi trường nông thôn sẽ trong sạch hơn khi lượng thuốc BVTV được sử dụng ít đi".

(Ông Nguyễn Tấn Phát, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Bình Định)

Chất lượng nước trên hệ thống thủy lợi Tả Trạch kém

Chất lượng nước trên hệ thống thủy lợi Tả Trạch kém

Khoa học - Công nghệ 07/08/2020 - 06:30

Đây là nhận định của Viện Khoa học Thủy lợi miền Trung và Tây Nguyên tại bản tin ngày 6/8 về giám sát chất lượng nước trên hệ thống thủy lợi Tả Trạch.

Độ mặn trên hệ thống thủy lợi An Trạch vẫn ở mức thấp

Độ mặn trên hệ thống thủy lợi An Trạch vẫn ở mức thấp

Khoa học - Công nghệ 31/07/2020 - 06:30

Đây là nhận định của Viện Khoa học Thủy lợi miền Trung và Tây Nguyên tại bản tin dự báo chất lượng nước ngày 30/7.

Người quản đốc làm... nhà sư phạm

Người quản đốc làm... nhà sư phạm

Khoa học - Công nghệ 24/07/2020 - 08:14

Nhắc đến anh Phan Tấn Đề có lẽ phải nhắc đến mô hình đào tạo mà anh là người xây dựng, triển khai, mang lại những hiệu quả rất tích cực trong nhiều năm qua.

Phát triển dự án điện gió ngoài khơi trị giá 10 tỷ USD

Phát triển dự án điện gió ngoài khơi trị giá 10 tỷ USD

Khoa học - Công nghệ 22/07/2020 - 15:02

Sáng 22/7, Biên bản ghi nhớ (MOU) phát triển dự án điện gió ngoài khơi La Gàn, tỉnh Bình Thuận trị giá tới 10 tỷ USD chính thức được ký kết tại Hà Nội.

Việt Nam tăng cường nhập khẩu điện từ Lào, Campuchia và Trung Quốc

Việt Nam tăng cường nhập khẩu điện từ Lào, Campuchia và Trung Quốc

Khoa học - Công nghệ 22/07/2020 - 10:59

Để đảm bảo cung cấp điện cho nhu cầu sản xuất và sinh hoạt trong nước, Việt Nam đang gia tăng nhập khẩu điện từ Trung Quốc và Lào và Trung Quốc.

Cây trồng biến đổi gen nhiều triển vọng phát triển ở Kenya và Bangladesh

Cây trồng biến đổi gen nhiều triển vọng phát triển ở Kenya và Bangladesh

Khoa học - Công nghệ 20/07/2020 - 10:32

Cây trồng biến đổi gen (BĐG) đang ngày càng được chấp nhận rộng rãi và đầy triển vọng tại Kenya và Bangladesh. Đó là những thông tin mới nhất từ CropLife Việt Nam.

Nam Định: Đảm bảo an toàn đê điều trong mùa mưa bão

Nam Định: Đảm bảo an toàn đê điều trong mùa mưa bão

Khoa học - Công nghệ 19/07/2020 - 09:26

Để đảm bảo an toàn hệ thống đê điều trong mùa mưa bão, tỉnh Nam Định đã tập trung đánh giá hiện trạng đê điều và lên phương án hộ đê, bảo vệ trọng điểm.

Nhiều quan điểm khác biệt về giống cây trồng chỉnh sửa gen

Nhiều quan điểm khác biệt về giống cây trồng chỉnh sửa gen

Khoa học - Công nghệ 17/07/2020 - 20:40

Một số quốc gia đã xếp công nghệ chỉnh sửa gen vào cùng nhóm các công nghệ và cây trồng thông thường khác, tuy nhiên EU lại xem đây là phẩm biến đổi gen (GMO).

Lộc Trời ra mắt chương trình liên kết phát triển HTX kiểu mới ở ĐBSCL

Lộc Trời ra mắt chương trình liên kết phát triển HTX kiểu mới ở ĐBSCL

Khoa học - Công nghệ 17/07/2020 - 08:40

Với mô hình HTX kiểu mới, Lộc Trời sẽ hỗ trợ đầy đủ các dịch vụ bao gồm tài chính, nhân sự, máy móc cơ giới, vật tư nông nghiệp, dịch vụ kỹ thuật cao…

Chất lượng nước hệ thống thủy lợi An Trạch đảm bảo cho sản xuất nông nghiệp

Chất lượng nước hệ thống thủy lợi An Trạch đảm bảo cho sản xuất nông nghiệp

Khoa học - Công nghệ 17/07/2020 - 06:10

Độ mặn trên các sông tiếp tục giảm, đây là nhận định của Viện Khoa học Thủy lợi miền Trung và Tây Nguyên tại bản tin dự báo chất lượng nước ngày 16/7.

Lão nông 'biến' vườn sầu riêng thường thành sầu riêng Thái

Lão nông 'biến' vườn sầu riêng thường thành sầu riêng Thái

Khoa học - Công nghệ 16/07/2020 - 06:01

Sầu riêng là loại cây trồng khó tính, nhưng một lão nông tại tỉnh Đăk Nông đã cải tạo được vườn sầu riêng thường thành sầu riêng Thái, mang lại hiệu quả kinh tế cao...

Khoảng 1.700 hồ chứa có nguy cơ mất an toàn

Khoảng 1.700 hồ chứa có nguy cơ mất an toàn

Khoa học - Công nghệ 10/07/2020 - 09:04

Trong đó khoảng 500 hồ có nguồn kinh phí sửa chữa và nâng cấp, còn lại 1.200 hồ vẫn chưa có nguồn vốn.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Giàu lên nhờ nuôi hươu sao

Giàu lên nhờ nuôi hươu sao

Sau khi xuất ngũ về địa phương nhiều cựu chiến binh của HTX Nuôi hươu Trọng Hùng Tân Hòa đã cùng nhau phát triển kinh tế từ nuôi hươu.

Trồng rong nho rủi ro ít, lợi nhuận cao

Trồng rong nho rủi ro ít, lợi nhuận cao

Nghề trồng rong nho đang được phường Ninh Hải, TX Ninh Hòa (Khánh Hòa) khuyến khích phát triển vì độ rủi ro ít, lợi nhuận cao.