Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Suy giảm chất lượng đất và giải pháp khắc phục

Thứ Hai 08/05/2017 , 15:05 (GMT+7)

Chất lượng đất trồng trọt ở đồng bằng sông Cửu Long đang giảm sút do cả yếu tố ngoại cảnh khách quan lẫn biện pháp canh tác chủ quan của nông dân.

Sự cộng hưởng giữa tình trạng biến đổi khí hậu, nước biển dâng với lưu lượng nước và lượng phù sa đổ về từ thượng nguồn sông Mê kông ngày càng sụt giảm khiến độ phì của đất canh tác giảm sút, tình trạng hạn mặn gia tăng.

Thêm vào đó, nhiều khó khăn, bất cập phát sinh do tập quán canh tác chưa phù hợp của nông dân cũng gây tổn hại đến đất trồng, làm chất lượng của đất ngày càng giảm.

09-36-25_qun-ly-co-v-tuoi-dung-cch
Quản lý cỏ và tưới đúng cách giúp khắc phục sự suy giảm chất lượng đất

Theo PGS.TS Trần Kim Tính, chuyên gia về dinh dưỡng cây trồng, Trưởng phòng Thí nghiệm chuyên sâu, ĐH Cần Thơ thì độ phì của đất phụ thuộc vào tính chất hóa học, vật lý và sinh học của đất và các nhóm yếu tố này được liên kết bởi chất hữu cơ trong đất. Trong đó, tính chất hóa học của đất được nông dân chú ý hơn thông qua việc bón phân hóa học (dù chưa đủ chủng loại); tuy nhiên, tính chất vật lý và sinh học của đất chưa được nông dân và cán bộ kỹ thuật quan tâm đúng mức. Trong khi đó, tính chất vật lý và sinh học của đất lại có vai trò rất quan trọng đến độ phì của đất.
 

Hiện trạng suy giảm chất lượng đất

Đối với sản xuất lúa ở vùng ngọt, nguyên nhân làm giảm độ phì của đất lúa gồm:

Canh tác độc canh 3 vụ lúa/năm nhiều năm liên tục. Một số vùng không bị ảnh hưởng của lũ, nước ngọt quanh năm ở Tiền Giang, Sóc Trăng… việc sản xuất 3 vụ lúa/năm đã diễn ra hơn 20 năm qua. Cây lúa lấy từ đất đến 14 nguyên tố dinh dưỡng nhưng tập quán nông dân chỉ bón phân đa lượng NPK, dẫn đến đất bị bạc màu, mất cân đối dinh dưỡng, thiếu trung vi lượng và chất hữu cơ tốt khi canh tác 3 vụ lúa/năm trong một thời gian dài.

Biện pháp canh tác chưa phù hợp: Biện pháp làm đất bằng cách xới cạn, trục nhận (thay vì cày ải, cày vùi) dẫn đến tầng canh tác cạn, ruộng dễ bị ngộ độc hữu cơ. Thêm vào đó, việc ruộng thường xuyên bị ngập nước cùng với rơm rạ chưa xử lý được trục nhận vào đất khiến ngộ độc hữu cơ có thể xảy ra từ giai đoạn mạ, đẻ nhánh (do rơm rạ) đến làm đòng (do đất bị yếm khí).

Chất lượng đất bị suy giảm, nông dân trồng lúa tốn chi phí đầu tư cho phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cho cây lúa ngày càng tăng cao. Khảo sát trong vụ lúa xuân hè, tại vùng có địa hình gò đến trung bình của huyện Kế Sách, Châu Thành (tỉnh Sóc Trăng) nông dân bón lượng NPK (N-P2O5-K2O) từ 135-65-70 đến 165-110-120kg/ha để đạt năng suất lúa 7 tấn/ha. Lượng phân này tăng 1,5 lần, trong khi năng suất không tăng so với trước đây. Trong khi đó, số lần phun thuốc bảo vệ thực vật phổ biến từ 4 - 6 lần/vụ, cũng tăng 1,5 lần so với trước đây.

Đối với vườn cây ăn trái, nguyên nhân làm giảm chất lượng đất vườn gồm:

Nhà vườn chủ yếu bón phân NPK, bổ sung không đủ các nguyên tố trung vi lượng. Bón thiếu vôi và phân hữu cơ (do bón không đủ hoặc bón không đúng cách) dẫn đến đất bị chua (độ pH giảm dưới 5). Hoặc bón vôi nhưng không bổ sung các yếu tố dinh dưỡng khác cũng dẫn đến mất cân bằng dinh dưỡng.

Nhận thức đầy đủ và thực hiện các giải pháp phù hợp nhằm hạn chế sự suy giảm chất lượng đất canh tác là yêu cầu không chỉ đối với cán bộ kỹ thuật nông nghiệp mà còn đối với bà con nông dân ở ĐBSCL trong giai đoạn hiện nay.

Nhà vườn quản lý cỏ không tốt, mặt liếp không được cỏ che phủ cộng với cách tưới không đúng (tưới bằng vòi phun với giọt nướ lớn) dẫn đến hiện tượng rửa trôi, trực di sét làm mặt liếp vườn bị lèn mặt, nén dẽ.

Theo GS.TS Nguyễn Bảo Vệ, đất canh tác bón nhiều phân đạm (urê) và kali lâu năm, và nhất là điều kiện nóng, ẩm mưa nhiều như ở ĐBSCL thì sự suy thoái của đất diễn ra khá nhanh chóng. Khi đất bị suy thoái, khoáng sét trong đất bị phá hủy, đất mất dần cấu trúc, trở nên rời rạc, mềm nhão khi gặp nước và kết dính đóng váng khi khô, đất trở nên bí chặt kém thông thoáng

Ngoài ra, hóa chất sử dụng trong xử lý ra hoa bằng cách tưới vào đất cũng làm cho chất lượng đất bị ảnh hưởng xấu. Chẳng hạn như trường hợp tưới chlorate kali để xử lý ra hoa nhãn tiêu da bò, chlorate kali đã oxid hóa chất hữu cơ trong đất làm chất hữu cơ trong đất vườn nhãn bị giảm nghiêm trọng.

PGS.TS Trần Kim Tính cho rằng hiện tượng “vàng đầu” trên cây có múi; chết đọt, cháy lá sầu riêng, chổi rồng trên nhãn ít nhiều đều có nguyên nhân từ sự suy thoái của đất vườn.
 

Giải pháp khắc phục

Giải pháp đối với đất lúa: Chống bạc màu bằng bổ sung phân hữu cơ tốt và phân có chứa các nguyên tố trung, vi lượng cho đất đất lúa; cày ải, vùi rơm rạ vào đất thay cho việc xới cạn và trục nhận rơm rạ hiện đang được áp dụng phổ biến; tưới ướt khô xen kẽ thay cho giữ mực nước ngập thường xuyên trong ruộng; luân canh thay vì độc canh 3 vụ lúa/năm. Các biện pháp canh tác trên đây giúp cải thiện chất lượng đất nên rễ tốt. Rễ lúa tốt giúp cây khỏe, cây khỏe thì sử dụng hiệu quả phân bón, tăng khả năng chống chịu với sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh bất lợi, hạn chế đổ ngã đem lại năng suất, chất lượng cao và sản xuất bền vững.

Giải pháp đối với đất vườn cây ăn trái: Lên liếp đúng cách; kiểm tra độ chua của đất, điều chỉnh pH về mức 6 - 6,5 thông qua việc bón (tưới) vôi; quản lý cỏ trong vườn hợp lý; tưới đúng cách; bón phân đầy đủ, cân đối, bổ sung phân trung, vi lượng và humic cho đất vườn; xới xáo, phá váng lớp đất mặt. Các biện pháp vừa nêu ngăn chặn sự suy thoái của đất vườn, từng bước tăng dần độ phì của đất giúp việc canh tác cây ăn trái hiệu quả và bền vững hơn.

Học viện Nông nghiệp Việt Nam hợp tác về khoa học công nghệ với Quảng Ninh

Học viện Nông nghiệp Việt Nam hợp tác về khoa học công nghệ với Quảng Ninh

Khoa học - Công nghệ 22/09/2020 - 19:17

Ngày 21/9, Sở Khoa học công nghệ Quảng Ninh, Học viện Nông nghiệp Việt Nam và Đại học Xây dựng đã có buổi làm việc về hợp tác hoạt động khoa học công nghệ.

Khoa học công nghệ chăn nuôi, thú y - Định hướng phát triển bền vững

Khoa học công nghệ chăn nuôi, thú y - Định hướng phát triển bền vững

Khoa học - Công nghệ 22/09/2020 - 07:36

Ngày 25/9 tới đây, tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam sẽ diễn ra Hội thảo “Khoa học công nghệ chăn nuôi, thú y, định hướng phát triển bền vững”.

Lũ đồng bằng sông Cửu Long vẫn ở mức thấp

Lũ đồng bằng sông Cửu Long vẫn ở mức thấp

Khoa học - Công nghệ 18/09/2020 - 07:29

Lũ đồng bằng sông Cửu Long vẫn đang ở mức thấp trong tháng 9/2020. Đó là thông tin và dự báo từ Viện Quy hoạch Thủy lợi Miền Nam.

Công bố kết quả liên kết chuỗi cà phê bền vững VnSAT

Công bố kết quả liên kết chuỗi cà phê bền vững VnSAT

Khoa học - Công nghệ 16/09/2020 - 16:35

Bộ NN-PTNT tổ chức hội nghị Công bố kết quả liên kết chuỗi cà phê Dự án Chuyển đổi Nông nghiệp bền vững VnSAT tại các tỉnh Tây Nguyên, ngày 16/9, tại Gia Lai.

Đầu tư nguồn vốn phải hiệu quả mang lại giá trị cho ngành cà phê

Đầu tư nguồn vốn phải hiệu quả mang lại giá trị cho ngành cà phê

Khoa học - Công nghệ 16/09/2020 - 16:33

Đây là chỉ đạo của Thứ trưởng Lê Quốc Doanh tại hội nghị Giao ban thúc đẩy tiến độ thực hiện Dự án VnSAT - hợp phần cà phê của 5 tỉnh Tây Nguyên.

Sửa gen tạo giống 'siêu bố'

Sửa gen tạo giống 'siêu bố'

Khoa học - Công nghệ 16/09/2020 - 06:01

Đây là công nghệ mà các nhà khoa học đang hướng đến vừa nâng cao chất lượng di truyền ở vật nuôi vừa đảm bảo nhu cầu lương thực.

Công nghệ sinh học thúc đẩy ngành lâm nghiệp phát triển vượt bậc

Công nghệ sinh học thúc đẩy ngành lâm nghiệp phát triển vượt bậc

Khoa học - Công nghệ 10/09/2020 - 07:30

Nhờ thành quả từ chương trình nghiên cứu trọng điểm phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học, ngành lâm nghiệp những năm qua có sự phát triển vượt bậc.

Lúa mô hình nông nghiệp thông minh đạt năng suất cao

Lúa mô hình nông nghiệp thông minh đạt năng suất cao

Khoa học - Công nghệ 08/09/2020 - 08:00

Lúa mô hình nông nghiệp thông minh ở Quảng Nam không những phát triển tốt và sạch sâu bệnh mà còn cho năng suất cao hơn phương pháp canh tác truyền thống.

Hậu Giang: Ứng dụng công nghệ vào sản xuất, truy xuất nguồn gốc nông sản

Hậu Giang: Ứng dụng công nghệ vào sản xuất, truy xuất nguồn gốc nông sản

Khoa học - Công nghệ 04/09/2020 - 10:24

Trung tâm Khuyến nông Hậu Giang đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất sản phẩm sạch, dễ dàng truy xuất nguồn gốc nông sản.

Tưới tiết kiệm xoài bằng công nghệ mini pan

Tưới tiết kiệm xoài bằng công nghệ mini pan

Khoa học - Công nghệ 31/08/2020 - 10:36

Từ khi được chuyển giao phương pháp tưới tiết kiệm bằng mini pan, “thủ phủ” xoài cát Hòa Lộc ở Bình Định không còn lo lắng về nước tưới.

Nam Định xây dựng gần 20 km đê kiểu mẫu

Nam Định xây dựng gần 20 km đê kiểu mẫu

Khoa học - Công nghệ 29/08/2020 - 07:30

Nam Định đăng ký xây dựng 17 đoạn đê kiểu mẫu với tổng chiều dài 19,974 km tại 8 huyện, thành phố.

Độ mặn trên hệ thống thủy lợi An Trạch có xu hướng tăng

Độ mặn trên hệ thống thủy lợi An Trạch có xu hướng tăng

Khoa học - Công nghệ 28/08/2020 - 20:03

Đây là nhận định của Viện Khoa học Thủy lợi miền Trung và Tây Nguyên tại bản tin dự báo chất lượng nước ngày 27/8.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Bộ giải pháp phụ gia toàn diện nâng cao năng suất vật nuôi

Bộ giải pháp phụ gia toàn diện nâng cao năng suất vật nuôi

Bộ giải pháp phụ gia toàn diện giúp nâng cao năng suất vật nuôi vừa được Wisium Việt Nam giới thiệu vào ngày 21/9 tại TP Hồ Chí Minh.

Giống lúa Nếp Hương trĩu hạt trên cánh đồng Hải Dương

Giống lúa Nếp Hương trĩu hạt trên cánh đồng Hải Dương

Giống lúa Nếp Hương có nhiều ưu điểm nổi bật được những người nông dân ở Hải Dương đánh giá là phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương.