Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Làng nghề độc đáo trên xứ chè

Về xóm núi xem thụ phấn na

Thứ Tư 15/07/2020 , 10:40 (GMT+7)

Là xã miền núi cửa ngõ của huyện vùng cao Võ Nhai (tỉnh Thái Nguyên), năm 2011 La Hiên được chọn làm 3 xã điểm về xây dựng nông thôn mới của huyện.

Nhờ thụ phấn nhân tạo, quả na lớn nhanh hơn, người trồng na chủ động được mật độ quả trên cây. Ảnh: Đồng Văn Thưởng.

Nhờ thụ phấn nhân tạo, quả na lớn nhanh hơn, người trồng na chủ động được mật độ quả trên cây. Ảnh: Đồng Văn Thưởng.

Học để làm khác đi

Trong 10 năm qua, La Hiên đã có nhiều giải pháp tích cực xóa nghèo, nâng cao thu nhập cho người dân. Đáng kể nhất là cây na được đưa vào trồng thành vùng sản xuất tập trung đã cho doanh thu trên 50 tỷ đồng mỗi năm.

Nhờ trồng na, nhiều hộ dân trong xã có thu nhập 200 - 250 triệu đồng/năm, đặc biệt có hộ  thu nhập tới 400 triệu đồng/năm. Khảo sát sơ bộ, địa phương có khoảng 60 hộ có thu nhập từ cây na trên 200 triệu/năm trở lên.

Có thể nói, vựa na lớn nhất cả nước tại huyện Chi Lăng (tỉnh Lạng Sơn) là “hàng xóm” của huyện Võ Nhai. Những năm qua, người dân La Hiên nếu không được tổ chức theo đoàn thì cũng tự mình đến các vườn na ở Chi Lăng để học hỏi kinh nghiệm.

Vài năm gần đây, họ thừa tự tin rằng na La Hiên không hề “lép vía” na Chi Lăng. Cả về sản lượng và chất lượng, La Hiên cũng đã thành một vựa na lớn, mỗi mùa cung cấp cho thị trường hơn 3.000 tấn quả.

Hiện, na được trồng với tổng diện tích gần 250ha ở 8/16 xóm trong xã, các xóm có nhiều na phải kể đến: Hiên Minh, Hiên Bình, Làng Lai, La Đồng… Nhiều mô hình VietGAP được triển khai tại các xóm. Tháng 7/2018, na La Hiên được cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể.

Trưởng xóm Hiên Minh là chị Triệu Thị Luyến, 40 tuổi, dân tộc Dao, cho biết xóm Hiên Minh có diện tích na lớn nhất xã, 175 hộ hầu như hộ nào cũng có na bán, nhà ít thì vài sào, nhà nhiều vài mẫu. Hiện nay na vẫn được trồng bằng hạt, lấy giống từ những cây quả thơm ngon nhất trong vườn. Nghe các cụ nói lại nguồn gốc cây na ở vùng này thì na bản địa cũng có mà na mang từ Hưng Yên lên cũng có.

Trước đây chỉ một số hộ trồng tự phát, đến đầu những năm 2000 thì việc cải tạo đất lúa kém hiệu quả sang trồng na mới thành phong trào. Các hộ có ý định chuyển đổi sang trồng na thường sang bên Chi Lăng để tham quan học hỏi kinh nghiệm. Hồi đầu một số hộ trồng đúng theo công nghệ bên đó, khoảng cách giữa các cây từ 2,5 - 3m. Vì khoảng cách hẹp như vậy nên khi cây lớn rất bất tiện cho chăm sóc, thu hái, quả lại nhỏ.

Vì thế, các vườn sau này khoảng cách giữa các cây đều từ 4 - 5m. Thêm nữa, sau vụ thu hoạch, bà con bên Chi Lăng thường cắt cụt, đốn cành “rất đau”, còn bên La Hiên chỉ tỉa cành tăm và đốn phớt.

Nhưng riêng “công nghệ” thụ phấn cho na thì bà con đi học về thế nào thì làm đúng như thế.

Chị Luyến cho xem dụng cụ thụ phấn, gồm 1 ống bằng nhựa loại nhỏ kiểu trẻ mẫu giáo hay dùng để uống sữa hoặc nước hoa quả. Hoa hái tỉa những bông quá dày hoặc những bông đầu cành thường quả nhỏ, chất lượng thấp, sau đó bóc bỏ cánh hoa rồi gạt phấn vào trong ống, dùng 1 que nhỏ đẩy phấn rơi vào các nhụy hoa định để thành quả. Đơn giản vậy thôi. Phấn của mỗi bông hoa đủ để thụ cho 4-5 bông.

Khi chưa quen việc, mỗi ngày thụ được 300 bông là cùng, còn quen rồi thì “giải quyết” cả nghìn bông. Thời gian na nở hoa trong vòng 1 tháng, hơn mẫu na của chị Luyến cần 2 người thụ trong cả tháng vừa rồi. Nhiều nhà phải thuê người làm với tiền công 200 nghìn đồng/ngày.

Cây na từ khi gieo hạt mất 3 năm là bói lứa quả đầu, thời gian cho quả đến gần 30 năm. Nhờ thụ phấn nhân tạo, quả lớn nhanh hơn, chủ động mật độ quả trên cây, mỗi cây cho đến hơn 3 yến quả, giá bán bình quân từ 25-27 nghìn đồng/kg, đầu mùa lên tới 50 nghìn đồng.

Chị Luyến tính toán mọi chi phí cho 1,2 mẫu na khoảng 30 triệu đồng/năm, trừ chi phí, lãi hơn 100 triệu đồng.

Năm nay, dự báo na sẽ được mùa hơn các năm trước. Đồng thời với chất lượng thơm ngon, giá cả hợp lý, nhãn hiệu tập thể “Na La Hiên” cũng giúp người tiêu dùng yên tâm về độ an toàn nên na tiêu thụ dễ dàng. Nhờ cây na, xóm đã hoàn toàn xóa nghèo từ mấy năm trước đây.

“Khổ” vì được mùa

Trong khi chị Luyến và một số hộ khác vẫn đang tiếp tục thụ phấn để thêm vụ na muộn thì gia đình chị Mai lại phải vặt bỏ bớt quả trên cây. Chị Mai than thở, năm nay mưa bão rồi nắng nóng thế mà na vẫn sai quả, những bông hoa người không thụ thì nó cũng tự thụ. Những quả méo này là nó tự thụ đấy. Đây, cây bé tí mới trồng được 4 năm, sai từ gốc đến ngọn, chị phải vặt bỏ 60 quả, chỉ để trên cây 120 quả. Riêng vặt bỏ quả cũng mất đến mấy ngày, mất mùa khổ đã đành, được mùa cũng đến khổ!

Người trồng na cũng mất nhiều công tỉa quả vì cây quá sai quả. Ảnh: Đồng Văn Thưởng.

Người trồng na cũng mất nhiều công tỉa quả vì cây quá sai quả. Ảnh: Đồng Văn Thưởng.

Nhà chị Mai có 2 mẫu na thì 1,7 mẫu làm theo tiêu chuẩn VietGAP, 3 sào còn lại do vị trí ở gần mỏ đá dính bụi bặm nên không đạt tiêu chuẩn. Đến mùa thụ phấn, nhà chị có 3 người làm thay công việc của ong trong gần 2 tháng.

Kinh nghiệm của chị Mai là cắt tỉa quả đầu cành để lại những quả gần thân, khi đó quả sẽ đủ dinh dưỡng, to nhanh, mập mạp, khi chín thơm và ngọt. Na chính vụ cứ để tự nhiên nhưng nếu làm na trái vụ thì phải bọc quả để tránh bị ruồi vàng làm hỏng.

Na là loại quả vừa ngon vừa lành, tốt cho sức khỏe và hợp khẩu vị với cả người già và trẻ nhỏ nên dễ bán. Trái vụ giá cao tới cả trăm nghìn/kg vẫn nhiều người mua. Vườn na Thành Mai cũng là địa chỉ yêu thích của nhiều thương lái. Năm nào na nhà chị Mai cũng thuộc hàng đầu về cả sản lượng và chất lượng. Nhà chị có cây na “siêu sai” cho thu hái 300 quả mùa năm ngoái, mỗi quả từ 3 - 5 lạng. Quả na to nhất của xóm nặng đến 8 lạng, múi dày, thơm đậm và ngọt sắc.

Anh Thành, chồng chị Mai chia sẻ: Nếu 1ha trồng lúa 1 vụ/năm sẽ cho 4,8 tấn thóc. Với giá bán như hiện nay là 6 nghìn đồng/kg, mỗi năm người nông dân thu 28,8 triệu đồng. Nếu trừ các chi phí như giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật… thì không có lãi. Nếu chuyển đổi diện tích đất trên sang trồng na, sẽ trồng được 657 cây.

Trung bình mỗi cây cho thu 20kg quả, người nông dân sẽ có thu nhập 270 triệu đồng, cao gấp 9,4 lần so với trồng lúa. Hơn nữa, sản xuất theo quy trình VietGAP, gia đình anh mất khá nhiều công xới cỏ chứ không phun thuốc diệt cỏ, các loại phân bón cũng là phân chuồng, phân hữu cơ góp phần bảo vệ tài nguyên đất, môi trường…

Chị Mai dự tính khoảng hơn 1 tháng nữa sẽ có na chín đầu mùa, mấy năm trước xã cũng đã liên kết với một số siêu thị lớn tại Hà Nội để thu mua cho một số hộ gia đình, song hầu hết na vẫn được bán tại vườn, mặc dù giá thấp hơn thị trường khá nhiều nhưng thương hiệu na La Hiên ngày càng được mọi người biết đến và tin tưởng. Đây cũng chính là niềm động viên để người trồng na càng quan tâm hơn đến sản xuất an toàn, vì sức khỏe của người tiêu dùng và cộng đồng.

Từ việc phát triển cây na, La Hiên đã trở thành một trong những xã có tốc độ phát triển kinh tế cao hàng đầu ở huyện Võ Nhai với mức thu nhập bình quân hiện đạt hơn 37 triệu đồng/người/năm, tăng 12 triệu so với năm 2015, cao hơn mức bình quân chung của toàn huyện. Huyện Võ Nhai cũng đã phát triển cây na ở nhiều xã như: Phú Thượng, Lâu Thượng, Dân Tiến theo mô hình sản xuất cây ăn quả an toàn VietGAP, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, chuyển dần từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún truyền thống sang hướng sản xuất tập trung, an toàn, chất lượng cao, tăng hiệu quả kinh tế, xóa đói giảm nghèo, tạo nguồn lực xây dựng nông thôn mới...

Quảng Trị: Gặt sớm, ăn chắc vụ hè thu

Quảng Trị: Gặt sớm, ăn chắc vụ hè thu

Trồng trọt 15/08/2020 - 10:08

Nông dân tại các xã của 2 huyện Triệu Phong và Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị đang khẩn trương thu hoạch lúa Hè Thu 2020.

Lào Cai: Trồng cà chua trái vụ trong nhà màng

Lào Cai: Trồng cà chua trái vụ trong nhà màng

Trồng trọt 14/08/2020 - 10:34

Mô hình trồng cà chua trái vụ trong nhà màng ở Sa Pa (Lào Cai) của gia đình chị Trần Thị Kim Phượng mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Nghệ An vào vụ đông sớm

Nghệ An vào vụ đông sớm

Trồng trọt 14/08/2020 - 09:33

Sở NN-PTNT tỉnh Nghệ An vừa triển khai Đề án sản xuất vụ Đông 2020. Theo đó, toàn tỉnh phấn đầu gieo trồng 37.635 ha cây trồng các loại, tập trung cây ngô và rau.

Ninh Thuận: Hỗ trợ giống mãng cầu Thái cho nông dân

Ninh Thuận: Hỗ trợ giống mãng cầu Thái cho nông dân

Trồng trọt 13/08/2020 - 14:15

23 hộ dân tại xã Phước Thái, Phước Vinh, huyện Ninh Phước và xã Phước Đại, Phước Chính, huyện Bác Ái (Ninh Thuận) vừa được giao giống mãng cầu Thái để trồng.

Cử nhân sinh học lên rừng trồng nấm

Cử nhân sinh học lên rừng trồng nấm

Trồng trọt 13/08/2020 - 08:36

Có công việc ổn định ở thành phố, nhưng anh Nguyễn Kim Bình, 45 tuổi, thôn Nam Phú, xã Nam Đà (Krông Nô, Đăk Nông) đã bỏ việc để lên rừng trồng nấm.

Măng tây xanh trên đất Trà Vinh

Măng tây xanh trên đất Trà Vinh

Trồng trọt 13/08/2020 - 07:28

Măng tây xanh thích nghi tốt trên vùng đất Trà Vinh, cho thu nhập ổn định từ 30-50 triệu đồng/ha/vụ.

Làm thế nào để tăng năng suất lúa?

Làm thế nào để tăng năng suất lúa?

Trồng trọt 12/08/2020 - 21:19

“Giá mà chú biết đến Đạm Cà Mau sớm hơn” – Chú Tắc rạng rỡ cười, chụp ảnh với ruộng lúa hè thu vàng óng và mượt mà, đang xào xạc reo ca trong gió...

Xử lý rơm rạ sau thu hoạch bằng chế phẩm vi sinh

Xử lý rơm rạ sau thu hoạch bằng chế phẩm vi sinh

Trồng trọt 12/08/2020 - 10:23

Vừa qua, Trung tâm Khuyến nông Hưng Yên đã tổ chức trình diễn mô hình: Sử dụng chế phẩm vi sinh Sumitri xử lý rơm rạ trên ruộng lúa sau thu hoạch.

Nghệ An: Xuống đồng sau 'cơn mưa vàng'

Nghệ An: Xuống đồng sau 'cơn mưa vàng'

Trồng trọt 12/08/2020 - 08:22

Hơn 2 tháng nắng hạn, tại Nghệ An, hàng ngàn ha cây trồng khô héo, hơn 10.000 ha lúa khô nẻ đất, trong đó 5.000 ha lúa cháy khô không còn khả năng khôi phục.

Hòa Bình: Liên kết trồng bắp cải trái vụ

Hòa Bình: Liên kết trồng bắp cải trái vụ

Trồng trọt 12/08/2020 - 07:21

Tháng 4/2020, Trung tâm Khuyến nông Hòa Bình triển khai mô hình liên kết trồng bắp cải trái vụ tại xã Thành Sơn, huyện Mai Châu với 40 hộ tham gia, quy mô 1,2ha.

Nghệ An: Trồng dưa lưới ngoài trời

Nghệ An: Trồng dưa lưới ngoài trời

Trồng trọt 11/08/2020 - 10:20

Dưa lưới được trồng trong nhà kính là mô hình đang phổ biến ở nhiều nơi. Nhưng dưa lưới trồng ngoài trời thì còn khá xa lạ.

Lâm Đồng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh

Lâm Đồng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh

Trồng trọt 11/08/2020 - 07:24

Ngành nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng đang phát triển mạnh mẽ theo hướng ứng dụng công nghệ cao với nhiều chương trình, dự án được triển khai thực hiện.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Giàu lên nhờ nuôi hươu sao

Giàu lên nhờ nuôi hươu sao

Sau khi xuất ngũ về địa phương nhiều cựu chiến binh của HTX Nuôi hươu Trọng Hùng Tân Hòa đã cùng nhau phát triển kinh tế từ nuôi hươu.

46.000 tỷ đồng hiện đại hóa hệ thống thủy nông

46.000 tỷ đồng hiện đại hóa hệ thống thủy nông

Từ nguồn vốn ODA 2,3 tỷ USD (tương đương khoảng 46.000 tỷ đồng), trong thập kỷ qua, Bộ NN-PTNT đã sử dụng hiệu quả để hiện đại hóa hệ thống thủy lợi.