Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Người Bru Vân Kiều không quên cây cà phê mít

Chủ Nhật 05/04/2020 , 11:09 (GMT+7)

Cây phê mít (coffea liberia) được người Pháp đưa vào trồng tại vùng đất đỏ bazan phía tây tỉnh Quảng Trị từ 100 năm trước.

Thu hoạch cà phê mít. Ảnh: Công Điền.

Thu hoạch cà phê mít. Ảnh: Công Điền.

Vì nhiều lý do mà giống cà phê này đã phải nhường chỗ cho một giống cà phê mới – đó là cà phê chè catimor. Thế nhưng, dù trải qua thời gian, đồng bào Bru Vân Kiều bản địa ở đây vẫn không quên giống cà phê mít đã từng một thời gắn bó với họ như cơm áo.

Cây trồng vang bóng một thời

Trong trí nhớ của nhiều già làng người Bru Vân Kiều ngày trước giống cà phê mít hiện diện khắp vùng Khe Sanh, Hướng Hóa. Cây cà phê mít được người dân trồng trên các nương rẫy, trong vườn nhà, tại các đồn điền của người Pháp. Vậy mà bây giờ, tìm được một vườn cà phê mít thuần chủng thật khó như tìm vàng bởi hầu hết nông dân đã chuyển sang trồng không giống cà phê chè catimor thì cũng là những cây trồng có giá trị khác.

Vườn cà phê mít của đồng bào Bru Vân Kiều ở bản Trằm. Ảnh: Công Điền.

Vườn cà phê mít của đồng bào Bru Vân Kiều ở bản Trằm. Ảnh: Công Điền.

Chúng tôi đến bản Trằm, xã Hướng Tân, huyện Hướng Hóa, nơi mà người dân vẫn còn lưu giữ diện tích cà phê mít khá lớn so với các địa phương khác trong huyện. Già làng Pả Tam niềm nở tiếp chúng tôi trong ngôi nhà sàn đã cũ nhưng vẫn giữ được nét thô mộc của những ngôi chưa truyền thống chưa bị cách tân.

Câu chuyện của chúng tôi xoay quanh cây cà phê cứ dong dài như không có hồi kết. Pả Tam cho biết, trước đây cà phê mít được trồng phổ biến ở vùng đất này. Sau năm 1975, người dân khắp nơi đổ về Khe Sanh - Hướng Hóa sinh sống và làm ăn, đa phần họ đã chọn giống cà phê chè catimor để phát triển sản xuất vì năng suất cao, thời gian thu hoạch ngắn và bán được giá hơn. Diện tích cà phê mít từ đó cũng giảm dần, có nơi hoàn toàn biến mất.

Là một người dân trồng cà phê lâu năm nên Pả Tam có sự am hiểu khá tường tận về quá trình sinh trưởng và phát triển của cây cà phê mít. Bằng một giọng trầm ấm ông ôn tồn trải lòng: “Cà phê mít là cây trồng có tính chịu hạn cao do có bộ rễ cắm sâu vào lòng đất. Cây vốn được gieo từ hạt, lớn lên và cao vút nên mỗi khi thu hoạch phải bắc thang như hái tiêu. Qua thực tiễn lâu năm, cây cà phê mít rất thích hợp với độ cao từ 350 – 500 mét, rất thích hợp với điều kiện đất đai và khí hậu vùng đất Hướng Hóa này”.

Tuy có lịch sử phát triển khá lâu trên vùng đất Khe Sanh, Hướng Hóa nhưng nhược điểm lớn nhất của cà phê mít là thường có năng suất không cao, giá bán cũng thấp hơn so với các loại cà phê khác. Chính vì nhược điểm trên nên từ những năm 90 của thế kỷ trước, với việc chính quyền địa phương bắt đầu khuyến khích người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ cà phê mít sang cà phê chè catimor, diện tích cà phê mít bắt đầu giảm dần. Lịch sử của cây cà phê mít trên vùng đất Khe Sanh, Hướng Hóa cũng “sang trang” từ đó.

Vững vàng trước khó khăn

Hiện nay, ở Hướng Hóa muốn tìm được cây cà phê mít phải đến những vùng sinh sống đồng bào Bru Vân Kiều ở các xã như Húc, Hướng Tân, Hướng Lộc, Ba Tầng, Húc… 

Theo chân một cán bộ nông nghiệp địa phương, chúng tôi đến xã Húc, một địa phương của huyện Hướng Hóa có điều kiện đất đai, khí hậu khá thích hợp để phát triển các loại cây công nghiệp dài ngày, trong đó có cây cà phê mít. Khi chúng tôi ghé thăm, bà Hồ Thị Ơi, một trong những nông dân người dân tộc Bru Vân Kiều sở hữu vườn cà phê mít gần 1 ha tại xã Húc đang tất bật bóc vỏ, phơi những hạt cà phê vừa thu hoạch muộn để chờ thương lái đến mua.

Bà Hồ Thị Ơi cho hay, nhiều năm trước, cũng như nhiều địa phương khác, người dân xã Húc có thời điểm đã ồ ạt chặt bỏ nhiều vườn cà phê mít để chuyển sang trồng cà phê chè. Tuy nhiên riêng gia đình bà vẫn giữ lại vườn cà phê mít từ đời ông cha để lại. Bởi theo bà, nếu ai cũng chặt bỏ cà phê mít thì mai đây con cháu không còn ai biết loại cà phê mít này nữa.

Dẫn chúng tôi ra đi thăm vườn cà phê mít xanh tốt được các thế hệ gia đình giữ gìn gần như nguyên vẹn, bà Hồ Thị Ơi cho hay: “Người Bru Vân Kiều chúng tôi yêu quý cây cà phê mít lắm, cây trồng này đã đồng hành cùng nhiều thế cha ông chúng tôi nên không thể bỏ được”.

Theo bà Ơi, ngoài một số cây trồng như sắn, cao su thì cà phê mít là một trong những loại cây trồng rất phù hợp với đất đai miền núi, cũng như tập quán canh tác của người vùng cao. Với đặc tính chịu hạn tốt, công sức chăm bón hầu như rất ít nên được nhiều gia đình trong xã chọn để phát triển sản xuất. “Dù hiện nay giá cà phê đang giảm thấp nhưng nhiều gia đình ở đây vẫn giữ gìn, không ồ ạt chặt bỏ để chuyển sang các cây trồng khác”, bà ơi chia sẻ.

Người dân phơi cà phê mít trên những chiếc bạt. Ảnh: Công Điền.

Người dân phơi cà phê mít trên những chiếc bạt. Ảnh: Công Điền.

Dẫu vậy, từ trong ánh mắt của bà Ơi, của Pả Tam và nhiều nông dân người đồng bào Bru Vân Kiều mà chúng tôi có dịp gặp gỡ, vẫn còn đó những nỗi ưu tư, lo lắng khi mà nếu làm một phép so sánh đơn giản về hiệu quả kinh tế thì cùng một diện tích, bao giờ cây cà phê mít mang lại giá trị kinh tế thấp hơn so với cây cà phê chè catimor bởi năng suất của cây không cao và giá bán cũng thấp hơn.

Chính vì lý do này, hiện nay phần lớn các gia đình đồng bào Bru Vân Kiều chỉ lưu lại một số diện tích ít cà phê mít trong vườn, vừa lưu giữ kỷ niệm một thời vừa phòng khi giá cả thị trường lên cao thì còn giống mà phát triển.

 Ông Hồ Quốc Trung, Phó trưởng Phòng NN-PTNT huyện Hướng Hóa cho rằng, việc đồng bào Bru Vân Kiều trên địa bàn gìn giữ và phát triển diện tích cà phê mít là rất hữu ích vì góp phần quan trọng trong việc bảo tồn sống loại cây trồng có lịch sử lâu đời ở địa phương, cũng là bảo tồn một nguồn gen quý không để mai một theo thời gian.

Theo ngành nông nghiệp huyện Hướng Hóa, tính đến nay toàn huyện có khoảng 600 ha cà phê mít, chiếm diện tích khá khiêm tốn trong tổng số khoảng 5.000 ha cà phê toàn huyện. Trước thực trạng giá cà phê xuống thấp những năm gần đây, người trồng cà phê trên địa bàn đang đối diện với rất nhiều khó khăn. Tuy nhiên huyện vẫn quyết tâm giữ vững hiện tích cà phê hiện có, đồng thời khuyến khích người dân tránh việc ồ ạt chặt bỏ để chuyển sang cây trồng khác.

Gặt 'chạy' đảm bảo năng suất lúa

Gặt 'chạy' đảm bảo năng suất lúa

Trồng trọt 26/05/2020 - 10:33

Những ngày qua, tại Tuyên Quang liên tiếp có mưa giông, lốc xoáy đúng vào dịp lúa chín. Để đảm bảo năng suất, các hộ dân khẩn trương thu hoạch, hạn chế lúa rơi rụng.

4 bệnh cần theo dõi khi trồng đậu tương

4 bệnh cần theo dõi khi trồng đậu tương

Trồng trọt 26/05/2020 - 09:02

48 giờ đầu tiên trong cuộc đời hạt giống là thời điểm quan trọng nhất do có thể tạo ra hoặc phá hoại toàn bộ vụ mùa của bạn.

QP 5 mang niềm vui cho bà con miền tây xứ Nghệ

QP 5 mang niềm vui cho bà con miền tây xứ Nghệ

Trồng trọt 26/05/2020 - 08:36

Vụ xuân 2020 Phòng Nông nghiệp huyện Quế Phong phối hợp Công ty CP Nông nghiệp Miền Trung cung ứng trên 17 tấn lúa thuần QP5 tới các thôn bản, xã trên toàn huyện.

Ghi ở một huyện gần như đã thoát ly khỏi cây lúa

Ghi ở một huyện gần như đã thoát ly khỏi cây lúa

Trồng trọt 26/05/2020 - 06:35

Cũng bởi thế mà đời sống vật chất lẫn tinh thần của người dân Đan Phượng được đánh giá là khá nhất nhì trong các huyện ngoại thành của Hà Nội…

Huyện Ea H’leo thiệt hại nặng vì khô hạn

Huyện Ea H’leo thiệt hại nặng vì khô hạn

Trồng trọt 25/05/2020 - 15:45

Đến thời điểm này, huyện Ea H’leo, tỉnh Đăk Lăk đã bước vào mùa mưa, nhưng do lượng mưa đầu mùa thấp và phân bố không đều nên nhiều vùng vẫn bị khô hạn.

Phòng trừ rầy nâu cuối vụ

Phòng trừ rầy nâu cuối vụ

Trồng trọt 25/05/2020 - 11:10

Đến nay, lúa xuân trên địa bàn tỉnh Nam Định đã trỗ bông xong, một số diện tích gieo cấy sớm đã chắc xanh, đỏ đuôi.

Đất nông nghiệp bỏ hoang vì thiếu nước

Đất nông nghiệp bỏ hoang vì thiếu nước

Trồng trọt 25/05/2020 - 10:45

Nắng nóng kéo dài khiến nước các hồ chứa cạn kiệt. Nhiều diện tích đất nông nghiệp ở Quảng Ngãi không có nước sản xuất vụ hè thu nên phải bỏ hoang.

Vùng bắp dọc sông Ba

Vùng bắp dọc sông Ba

Trồng trọt 25/05/2020 - 06:20

Giống bắp nếp TBM18 do ThaiBinh Seed Group lai tạo, lần đầu tiên trồng tại cánh đồng Gò Đình, xã Hòa An, huyện Phú Hòa (Phú Yên) cho hiệu quả cao.

Sầu riêng Kanyao, sản phẩm OCOP nổi tiếng của Thái Lan

Sầu riêng Kanyao, sản phẩm OCOP nổi tiếng của Thái Lan

Trồng trọt 23/05/2020 - 08:05

Giống sầu riêng Kanyao của Thái Lan là loại trái cây đắt đỏ và được giới nhà giàu “săn lùng” nhiều nhất trên thế giới.

Hiệu quả mô hình sản xuất lúa, tôm giảm chi phí, an toàn cánh đồng lớn

Hiệu quả mô hình sản xuất lúa, tôm giảm chi phí, an toàn cánh đồng lớn

Trồng trọt 22/05/2020 - 14:05

Mô hình đã giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, sản xuất bền vững, đảm bảo môi trường sinh thái, tăng năng suất và tăng hiệu quả kinh tế cho người nuôi tôm.

Giá tiêu trở lại mốc 45.000 đồng/kg

Giá tiêu trở lại mốc 45.000 đồng/kg

Trồng trọt 22/05/2020 - 11:03

Tiếp tục tăng trong những ngày qua, giá tiêu đã trở lại mốc 45.000 đồng/kg ở một số địa bàn.

Vĩnh Phúc: Tăng cường cơ giới hóa đồng bộ sản xuất lúa

Vĩnh Phúc: Tăng cường cơ giới hóa đồng bộ sản xuất lúa

Trồng trọt 22/05/2020 - 11:01

Vụ xuân 2020, Vĩnh Phúc thực hiện nhiều mô hình cơ giới hóa trên cây lúa, đặc biệt là khâu làm mạ và gieo cấy. Đồng thời, đưa các giống năng suất vào sản xuất.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Trà Vinh: Nỗ lực phát triển thêm 80.000 con heo trong quý II

Trà Vinh: Nỗ lực phát triển thêm 80.000 con heo trong quý II

Mục tiêu trong quý II/2020, tỉnh Trà Vinh quyết tâm khôi phục đàn heo thêm 80.000 con, tương đương thời điểm trước khi dịch bệnh xảy ra. Tuy nhiên, mọi chuyện không hề dễ dàng.