Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Nghiên cứu trồng xen của Viện WASI

Thứ Bảy 20/07/2019 , 08:38 (GMT+7)

Trồng xen đang là xu hướng đối với người dân trồng cà phê tại Tây Nguyên, đây là giải pháp kỹ thuật vừa mang lại hiệu quả kinh tế vừa mang lại hiệu quả môi trường.

Đó là khẳng định của TS Trần Vinh, Quyền Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) khi trao đổi với Báo Nông nghiệp Việt Nam.

13-36-46_ts_trn_vinh
TS Trần Vinh. Ảnh: Kim Sơ.

TS Trần Vinh cho biết: Từ trước đến nay, biện pháp kỹ thuật trồng xen trong vườn cà phê luôn được WASI khuyến cáo sử dụng trong sản xuất. Việc trồng xen các cây trồng phù hợp với cà phê cho phép đa dạng hóa nhiều sản phẩm nông nghiệp, tạo thêm công ăn việc làm, nâng cao và ổn định thu nhập, hạn chế rủi ro về giá cả và biến động thị trường. Ngoài ra, cây trồng xen còn đóng vai trò che bóng, chắn gió cho cà phê, hạn chế bốc hơi nước, giữ ẩm cho cây cà phê, đặc biệt trong điều kiện biến đổi khí hậu như hiện nay.

Khoảng 10 năm trở về trước, các kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy, khoảng 80% số hộ nông dân vùng Tây Nguyên không trồng cây che bóng cũng như không trồng xen các loại cây trồng khác trên vườn cà phê của mình. Nguyên nhân là do nông dân áp dụng phương thức thâm canh cao độ để đạt được năng suất cà phê cao nhất nhằm thu lại lợi nhuận trong một thời gian ngắn.

Hệ quả là chỉ sau một thời gian canh tác ngắn đa số các vườn cà phê không có cây che bóng, năng suất cao đã bị suy thoái, nhiều diện tích cà phê bị các loại bệnh phát sinh từ đất gây hại nghiêm trọng như bệnh vàng lá thối rễ dẫn đến nguy cơ thiếu tính bền vững đối với sản xuất cà phê ở Tây Nguyên.

Hiện nay, việc trồng xen các loại cây có giá trị kinh tế vào trong vườn cà phê vối là một giải pháp rất phù hợp và đã được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn sản xuất. Các mô hình trồng xen trong vườn cà phê vối vừa tạo sản phẩm đa dạng vừa có những tương hỗ sinh học tốt, chứng minh được tính bền vững về mặt kinh tế và môi trường hơn hẳn so với cà phê trồng thuần trong điều kiện kinh tế và tự nhiên có nhiều biến động bất lợi.

Ông đánh giá thế nào về thực trạng cây trồng xen trong vườn cà phê ở Tây Nguyên?

Như đã nói ở trên, trước đây, tuy có sản lượng hàng hóa và giá trị xuất khẩu cao nhưng phần lớn diện tích cà phê ở Tây Nguyên được trồng độc canh và được thâm canh cao độ. Điều này đã tiềm ẩn nhiều yếu tố kém bền vững.

Đặc biệt trong điều kiện thời tiết cực đoan thường xuyên xảy ra, tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu có thể gây nên những bất lợi cho sản xuất của ngành cà phê. Trong nhiều năm qua giá bán cà phê và giá bán một số loại cây trồng (sầu riêng, tiêu, bơ...) tăng giảm bất thường, làm ảnh hưởng tâm lý sản xuất của nhiều nông hộ.

Ngoài ra, theo các kết quả điều tra của WASI cho thấy rằng sau khoảng 10 năm thâm canh bằng con đường hóa học, năng suất bình quân cao (trên 4 tấn nhân/ha), đã làm cho vườn cà phê xuống cấp, sinh trưởng kém, cây bị vàng lá, khô cành và bị bệnh rễ.

Trong những năm gần đây, với việc tuyên truyền về biện pháp kỹ thuật trồng xen và nhu cầu phát triển của các cây trồng có giá trị kinh tế cao ngoài cà phê, diện tích trồng xen trong vườn cà phê của các tỉnh Tây Nguyên đã tăng lên đáng kể, một số nơi đạt được tới 50% diện tích. Kết quả điều tra gần 1.000 hộ trồng xen của WASI cho thấy loại hình trồng xen phổ biến hiện nay là trồng xen đơn cây sầu riêng, cây hồ tiêu trong vườn cà phê, chiếm 72,5% số hộ điều tra.

Mô hình trồng xen sầu riêng trong vườn cà phê cho thu nhập cao. Ảnh: Kim Sơ.

Chú ý mật độ hợp lý

Trồng xen mạng lại hiệu quả kinh tế cao, tuy nhiên trồng như thế nào để không ảnh hưởng đến năng suất cà phê thưa ông?

Cà phê vẫn phải được xem là cây trồng chủ lực trong các mô hình trồng xen hiện nay vì nó đã chứng minh tính hiệu quả và ổn định qua thời gian khá dài. Việc chọn cây trồng xen và mật độ phù hợp sẽ đem lại hiệu quả tùy theo từng thời điểm giá cả. Nếu trồng xen không đảm bảo mật độ sẽ ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng cà phê. Theo các nghiên cứu cho cả chu kỳ kinh doanh cà phê, mật độ trồng xen trong cà phê nên được tính toán làm sao để năng suất cà phê vẫn phải đạt được trên 2 tấn nhân/ha. Qua nghiên cứu chúng tôi khuyến cáo người dân trồng xen với mật vừa phải khoảng 90 cây/ha đối với muồng đen, keo dậu Cuba, cây sầu riêng, bơ... mật độ này giúp ổn định và điều hòa năng suất qua các năm (2,92 – 3,67 tấn nhân/ha), điều này giúp người sản xuất cà phê hạn chế được rủi ro do sự biến động về giá cà phê.

Loại hình trồng xen bơ chỉ mới phát triển trong thời gian gần đây, chiếm 8,5% số hộ điều tra. Cây điều trồng trên loại hình trồng xen đơn và loại hình hỗn hợp ít phổ biến hơn, chiếm gần 6% số hộ điều tra. Các loại hình trồng xen hỗn hợp nhiều loại cây có 13,1% số hộ điều tra, chủ yếu cũng là các loại cây có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, tiêu, bơ.

Hiện nay các loại cây trồng xen trong thời kỳ kinh doanh của cây cà phê như sầu riêng, bơ... vừa làm cây che bóng cho cà phê vừa cho thu nhập là mô hình phổ biến nhất ở tỉnh Đăk Nông, Đăk Lăk.

Vậy hiệu quả kinh tế của việc trồng xen các loại cây ăn quả trên vườn cà phê ra sao thưa ông?

Theo kết quả nghiên cứu của WASI, khu vực Tây Nguyên hiện nay đang phổ biến 4 loại cây được trồng xen trên vườn cà phê là sầu riêng, bơ, tiêu, điều, lợi nhuận đều tăng cao so với trồng thâm canh một mình cây cà phê.

Cụ thể, lợi nhuận cao nhất là mô hình xen canh sầu riêng trong vườn cà phê với mức lời từ 102 - 233 triệu đồng/ha (tăng 76 - 299% so với vườn cà phê trồng thuần), trong đó mật độ cây trồng xen 9m x 9m cho lợi nhuận cao nhất và 12m x 15m lợi nhuận thấp nhất.

Tương tự, những mô hình trồng xen canh hồ tiêu trên vườn cà phê lời từ 107 - 162 triệu đồng/ha (83 - 178%); trong đó, trồng xen với mật độ 3m x 6m lời cao nhất và 6m x 9m lời thấp nhất.

Còn mô hình trồng bơ xen canh cũng mang lại nguồn lợi từ 81 - 117 triệu đồng/ha (tăng 39 - 120%) với lợi nhuận cao nhất ở mật độ 6m x 6m, thấp nhất 12m x 15m.

Riêng với mô hình điều xen canh cà phê thì mật độ 6m x 6m cho hiệu quả kinh tế thấp hơn trồng thuần, nhưng trồng với mật độ 12m x 12m lại thu lời 101 triệu đồng/ha (tăng 74%) và 15m x 15m lời 136 triệu đồng/ha (132%).

Việc trồng xen đem lại hiệu quả về môi trường ra sao thưa ông?

Như tôi đã nói ở trên mặc dù năng suất cà phê trung bình ở các vườn không có cây che bóng hay cây trồng xen cao hơn so với vườn có trồng cây che bóng hoặc cây trồng xen, song không đáng kể chỉ khoảng 3,6%. Các nghiên cứu của chúng tôi cũng cho thấy tại các vườn cà phê không có cây che bóng hay cây trồng xen các chỉ tiêu độ phì đất thấp hơn so với vườn cà phê có trồng cây che bóng.

Đất chua hơn, hàm lượng hữu cơ thấp hơn khoảng 1,87%, hàm lượng đạm tổng số thấp, lân dễ tiêu thấp hơn rất nhiều, chỉ bằng 33,7%, hàm lượng kali dễ tiêu thấp hơn 41,6% so với vườn trồng cây che bóng; hàm lượng các cation trao đổi thấp hơn, đặc biệt là CEC trong đất thấp hơn xấp xỉ 30%. Điều này khẳng định chắc chắn rằng nếu trồng cà phê không có cây che bóng thì khả năng suy giảm độ phì đất sẽ nhanh hơn.

Ngoài ra, việc trồng xen đã làm chu kỳ tưới nước cho cà phê kéo dài hơn do cây che bóng làm hạn chế được quá trình bốc thoát hơi nước, giữ ẩm cho đất, vì vậy lượng nước sử dụng sẽ giảm.

Ngoài ra, lá, cành rụng của các loại cây trồng xen cũng góp phần cải thiện tình trạng hữu cơ của đất, giúp đất tơi xốp và làm tăng hiệu quả sử dụng phân bón và nước. Trồng xen trong vườn cà phê đã làm tăng hiệu quả sử dụng nước 17,7%; để sản xuất 1 tấn cà phê chỉ cần 500 m3 nước, trong khi đó vườn cà phê trồng thuần cần tới 600 m3 nước. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng trong tình hình biến đổi khí hậu hiện nay.

Xin cảm ơn ông!

Diện tích trồng xen đang tăng nhanh

Theo số liệu của Cục Trồng trọt, tính đến cuối năm 2017, diện tích trồng xen các loại cây trồng trong vườn cà phê đạt 115.282ha/617.228ha cà phê cả nước. Trong đó tỉnh Lâm Đồng có 20.858ha trồng xen/158.624ha cà phê; tỉnh Đăk Nông có 37.766ha cây trồng xen/125.888ha cà phê; Đăk Lăk có 39.077ha trồng xen/203.000ha. 

Còn số liệu thống kê chưa đầy đủ của Chi cục Trồng trọt và BVTV Đăk Lăk cho biết đến thời điểm hiện tại diện tích trồng xen trong vườn cà phê đã tăng lên gần 100.000ha, chiếm gần 50% diện tích cà phê toàn tỉnh, trong đó cây trồng xen chủ yếu là sầu riêng, bơ và hồ tiêu; tỉnh Gia Lai cuối năm 2017 mới có 764ha trồng xen đến thời điểm hiện tại diện tích mở rộng lên 2.339,1ha/94.900ha cà phê; tỉnh Kon Tum diện tích trồng xen đến nay đạt gần 2.000ha (khoảng 8 - 10% tổng diện tích cà phê hiện có của tỉnh).

Bài 3: Ngành nông nghiệp Quảng Ninh ngày càng phát triển về chất lượng

Bài 3: Ngành nông nghiệp Quảng Ninh ngày càng phát triển về chất lượng

Kinh tế 25/09/2020 - 21:35

Tính đến nay, ngành nông nghiệp Quảng Ninh đang tập trung các giải pháp đồng bộ để tạo nền tảng phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả.

Nhà máy Đạm Phú Mỹ - 'Đứa con đầu lòng' của ngành hóa dầu Việt Nam

Nhà máy Đạm Phú Mỹ - 'Đứa con đầu lòng' của ngành hóa dầu Việt Nam

Doanh nghiệp 25/09/2020 - 16:56

'Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Dự án Nhà máy Đạm Phú Mỹ phải thành công', ông Bỳ Văn Tứ, nguyên Trưởng ban Quản lý Dự án Nhà máy Đạm Phú Mỹ chia sẻ.

Cao su Kon Tum hỗ trợ Cao su Nam Giang 100 triệu khắc phục lũ lụt

Cao su Kon Tum hỗ trợ Cao su Nam Giang 100 triệu khắc phục lũ lụt

Doanh nghiệp 25/09/2020 - 16:27

Cty TNHH MTV Cao su Kon Tum đã trao tặng 100 triệu đồng để Cty Cao su Nam Giang khắc phục hậu quả do cơn bão số 5 gây ra cho đơn vị này.

Bổ sung Khu kinh tế ven biển Quảng Yên vào quy hoạch phát triển

Bổ sung Khu kinh tế ven biển Quảng Yên vào quy hoạch phát triển

Kinh tế 25/09/2020 - 11:50

Khu kinh tế ven biển Quảng Yên (Quảng Ninh) sẽ tập trung phát triển công nghiệp công nghệ cao, cảng biển quy mô lớn; trung tâm đô thị sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí...

Đầu tư Golf Villas để hưởng đặc quyền hiếm có

Đầu tư Golf Villas để hưởng đặc quyền hiếm có

Bất động sản 25/09/2020 - 11:00

Golf Villas sở hữu nhiều ưu thế đặc biệt mà hiếm có dòng bất động sản nào khác có thể sánh được, đó là môi trường sống thiên nhiên, cộng đồng tinh hoa...

Bến Tre đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm OCOP và đặc sản tại TP.HCM

Bến Tre đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm OCOP và đặc sản tại TP.HCM

Kinh tế 25/09/2020 - 07:50

Bến Tre là một trong những tỉnh đi đầu, xây dựng mô hình mẫu thành công về phát triển Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) của địa phương.

Giá vàng hôm nay 25/9: Tăng nhẹ sau 1 ngày giảm sâu

Giá vàng hôm nay 25/9: Tăng nhẹ sau 1 ngày giảm sâu

Kinh tế 25/09/2020 - 07:26

Giá vàng hôm nay 25/9/2020 tại thị trường thế giới đâng hồi phục lại, tăng nhẹ sau 1 ngày giảm siêu sâu. Giá vàng trong nước về mốc 55 triệu đồng/lượng.

Giá heo hơi hôm nay 25/9: Miền Bắc giảm sâu

Giá heo hơi hôm nay 25/9: Miền Bắc giảm sâu

Thị trường 25/09/2020 - 07:26

Giá heo hơi hôm nay 25/9/2020 tại miền Bắc đồng loạt giảm mạnh, có nơi giảm tới 4.000 đ/kg. Giá heo hơi miền Nam đang biến động trái chiều.

Xây dựng chuỗi giá trị, liên kết tiêu thụ lúa gạo VnSAT

Xây dựng chuỗi giá trị, liên kết tiêu thụ lúa gạo VnSAT

Tái cơ cấu Nông nghiệp 24/09/2020 - 17:20

Tiếp tục tăng cường đào tạo nông dân, tạo chuỗi liên kết, xây dựng thương hiệu lúa gạo, đẩy nhanh tiến độ giải ngân, chuyển sang đầu tư công, để sử dụng hết nguồn vốn.

Động thổ 2 nhà máy điện gió với tổng vốn 3.600 tỷ đồng

Động thổ 2 nhà máy điện gió với tổng vốn 3.600 tỷ đồng

Doanh nghiệp 24/09/2020 - 14:45

Dự kiến 2 dự án hoàn thành vào năm 2021 sẽ nộp vào ngân sách Nhà nước hơn 125 tỷ đồng.

Tập đoàn Hưng Thịnh hỗ trợ kinh phí cho Viện Pasteur Nha Trang chống Covid 19

Tập đoàn Hưng Thịnh hỗ trợ kinh phí cho Viện Pasteur Nha Trang chống Covid 19

Doanh nghiệp 24/09/2020 - 13:33

Tập đoàn Hưng Thịnh vừa tặng 600 triệu đồng hỗ trợ kinh phí mua sinh phẩm, hóa chất và vật tư phục vụ công tác xét nghiệm phòng chống Covid-19 cho Viện Pasteur Nha Trang.

TP.HCM kết nối cung - cầu hàng hóa với 41 tỉnh thành

TP.HCM kết nối cung - cầu hàng hóa với 41 tỉnh thành

Kinh tế 24/09/2020 - 13:02

Sáng 24/9, Sở Công thương TP.HCM phối hợp với Sở Công thương các tỉnh, thành tổ chức Hội nghị kết nối cung – cầu hàng hóa giữa TP.HCM và 41 tỉnh, thành phố năm 2020.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ

Đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ

Tại phiên họp Chính phủ tháng 7, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung phát biểu về đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng từ gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng.

Đầu tư Golf Villas để hưởng đặc quyền hiếm có

Đầu tư Golf Villas để hưởng đặc quyền hiếm có

Golf Villas sở hữu nhiều ưu thế đặc biệt mà hiếm có dòng bất động sản nào khác có thể sánh được, đó là môi trường sống thiên nhiên, cộng đồng tinh hoa...