Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

Tiếng vó ngựa ở Văng Leng

Thứ Tư 22/01/2020 , 07:20 (GMT+7)

Những bước chân, tiếng nhạc ngựa vang lên lúc khoan thai, lúc rộn ràng ở thung lũng Văng Leng báo hiệu một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu cho bà con vùng cao nơi này.

Ngày hội

Văng Leng (xã Tung Trung Phố, huyện Mường Khường, Lào Cai) nằm sâu dưới những tán rừng ở chân núi Đản Khảo hay còn gọi là núi đá trắng.

Sau một năm miệt mài với ruộng nương, hôm nay bà con trong thôn xúng xính trong những bộ quần áo đầy sắc màu của dân tộc Nùng Dín tập trung đông đủ ở sân nhà văn hóa xem nghệ nhân Lù Phìn Hòa cùng những truyền nhân biểu diễn múa ngựa giấy truyền thống.

Người già, trẻ nhỏ và cả những thanh niên gương mặt ai cũng rạng rỡ, háo hức chờ đợi.

Chậm rãi chỉnh trang lại chú ngựa giấy và đeo thêm vòng chuông đồng quý cho “ngựa nàng” (màu hồng) và “ngựa chàng” (màu xanh), nghệ nhân Lù Phìn Hòa cùng người diễn là Nghề Thái Chin cúi chào khán giả trong tiếng vỗ tay tán thưởng. Cả hai bắt đầu nhịp những bước chân ngựa đầu tiên.

16-48-51_6
Biểu diễn ngựa giấy phải có đôi gồm ngựa đực và ngựa cái.

Tiếng vòng chuông ring ring, reng reng… đeo trên cổ hai chú ngựa phát ra rộn ràng theo nhịp chân và những cái lắc tay. Cả hai người múa như hóa thân thành những chú ngựa lúc nhẩn nha, khoan thai gặm cỏ trên cánh đồng, lúc vươn cổ kiêu hãnh phi nước đại đầy mạnh mẽ…

Có lúc màn múa khiến người xem lặng đi khi đôi ngựa bày tỏ tình cảm yêu thương, quyến luyến chia xa, những hờn giận, rồi lại vỡ òa trong xúc cảm, trong tiếng vỗ tay khi cả hai chú ngựa lại đến bên nhau sau bao ngày xa cách...

Ở Văng Leng, năm nay bà con được mùa thóc Séng Cù - một đặc sản mà ông trời dành riêng cho vùng đất này. Gạo Séng Cù còn được ví như những hạt ngọc của Tây Bắc, hạt to mẩy. Khi nấu lên, cơm dẻo và có mùi thơm của hoa rừng.

Chỉ riêng giá thóc bán tại ruộng ít nhất là 1,5 triệu đồng/tạ, cao gấp hơn 2 lần các giống lúa khác và nhiều thương lái nhận bao tiêu đầu ra ngay từ đầu mùa.

Cây lúa Séng Cù đã giúp nhiều hộ nông dân ở Văng Leng ấm no hơn, gia đình có của ăn của để, thậm chí là xây dựng được nhà. Có nhiều hộ còn mạnh dạn trồng thêm bưởi Diễn, cam, xoài, táo, chanh… và nhờ vào chất đất tốt, giống tốt, những cây ăn quả đang hứa hẹn một mùa mới bội thu.

16-48-51_5
Biểu diễn múa ngựa giấy.

Có lẽ vậy nên ấn tượng nhất trong điệu múa ngựa giấy hôm nay là cảnh những người phụ nữ Nùng Dín mang thóc, mang ngô ra nhử đến ba lần ngựa mới đồng ý theo con người…

Trong tiếng nhạc ngựa rộn ràng, ông Pờ Khái Quang - Phó Bí thư Đảng ủy xã Tung Trung Phố - nói, mỗi lần xem múa ngựa giấy là cảm xúc lại dâng trào, bởi đây không chỉ là điệu múa thiêng của đồng bào nơi này mà khi tiếng ngựa vang lên ở Văng Leng là báo hiệu một năm mới mùa màng bội thu hơn, trẻ con được đến trường với quần áo mới, cuộc sống của bà con ngày càng ấm no, đầy đủ hơn…

Cứ thế, chúng tôi cuốn theo nhịp múa và tiếng nhạc ngựa của đồng bào Nùng Dín ở Văng Leng lúc nào không hay.
 

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc

Múa ngựa giấy của đồng bào dân tộc Nùng Dín ở Văn Leng được đánh giá loại hình biểu diễn đặc sắc trong kho tàng những điệu múa dân gian của dân tộc thiểu số vùng cao Tây Bắc.

Ông Lù Phìn Hòa là người 40 năm nay truyền dạy và biểu diễn múa ngựa giấy ở Văng Leng cho biết, một bài múa ngựa giấy hoàn chỉnh gồm bảy động tác kết hợp với sự di chuyển khéo léo của đôi chân và các động tác của đôi tay. Tuy điệu múa không phức tạp nhưng đòi hỏi người múa phải nhập tâm, múa có hồn nhờ vào sự kết hợp khéo léo, hài hòa giữa người múa và ngựa giấy.

16-48-51_1
Nghệ nhân Lù Phìn Hòa trang trí ngựa giấy.

“Con ngựa rất quan trọng đối với đời sống của người Nùng Dín. Sống ở những dãy núi cao, ngựa là phương tiện thồ hàng nhưng cũng là người bạn thân thiết trong mỗi gia đình. Thế nên người Nùng Dín sáng tạo ra điệu múa ngựa giấy như là để bày tỏ lòng biết ơn với con ngựa”, nghệ nhân Lù Phìn Hòa nói.

Là điệu múa chỉ dành cho nam giới, múa ngựa giấy giờ đây là món ăn tinh thần của người Nùng Dín không thể thiếu trong các ngày hội lớn và cũng điệu múa thiêng trong tập tục đưa người quá cố về với tổ tiên.

Để làm được ngựa giấy, những nghệ nhân phải chọn được cây vầu tốt. Cây vầu được cạo sạch vỏ, chẻ ra thành các thanh nhỏ và lạt buộc để các nghệ nhân tạo khung con ngựa. Trong đó, phần thân ngựa là một vòng tròn đủ lớn để người múa có thể đứng bên trong dùng hai tay nắm như giữ dây cương. Khó nhất là phần đầu ngựa, sao cho phải có hình khối giống đầu con ngựa thật. Sau đó, toàn bộ khung này được dán giấy màu và trang trí cho có hồn.

Song trong dòng chảy cuộc sống hiện đại, có những người trẻ không hiểu hết ý nghĩa điệu múa truyền thống của dân tộc mình. Do vậy, nghệ nhân Lù Phìn Hòa luôn đau đáu truyền dạy những nghệ thuật văn hóa của dân tộc mình cho các thế hệ sau.

Ông cũng là người mang đến những xúc cảm và đam mê cho lớp trẻ, đặc biệt trong số đó có người học trò xuất sắc của ông là anh Nghề Thái Chin. Sinh ra và lớn lên ở Văng Leng, đến năm 15 tuổi anh Chin được truyền thụ múa ngựa giấy của thầy và những vị cao niên trong thôn bản.

Cũng như người thầy của mình, sau bao năm rèn dũa, giờ đây tất cả những kỹ thuật múa ngựa giấy đã được anh Chin nắm bắt thành thục và muốn tiếp tục dạy đứa con trai của mình với hy vọng đây sẽ là thế hệ nối tiếp gìn giữ điệu múa truyền thống của dân tộc.

Đặc biệt, từ năm 2011, nghệ nhân Lù Phìn Hòa và các học trò của mình thành lập đội múa ngựa giấy tại địa phương và nhận được sự hưởng ứng tích cực bà con.

Thời gian đầu, nhiều người còn ngại ngùng nên đội múa ngựa giấy chỉ có 3 - 4 người tham gia thì nay có thể huy động tới hàng chục người cùng lúc trình diễn múa ngựa theo lối cổ.

Giờ đây, múa ngựa giấy còn được đưa vào biểu diễn trong trường học ở Tung Trung Phố và các em hết sức thích thú. Đây không còn giới hạn là điệu múa thiêng truyền thống của bà con Nùng Dín mà còn là hoạt động văn hóa có sức hấp dẫn với cộng đồng các dân tộc và những du khách lần đầu đặt chân tới mảnh đất này.

“Cố gắng truyền dạy cho con cháu, cho học sinh nhưng phải làm sao cho các cháu thấy hay thấy thích thì mới có thể giữ gìn được”, nghệ nhân Lù Phìn Hòa nói.

16-48-51_2
Trẻ con ở Văng Leng học múa ngựa giấy.

Ở Văng Leng, điệu múa ngựa giấy của bà con dân tộc Nùng Dín trải qua bao lớp thời gian cùng với sự phát triển của xã hội, đổi thay của công nghệ nhưng với bậc cao niên sinh ra và lớn lên ở mảnh đất này đây luôn là điệu múa của tín ngưỡng; với những gia đình đó là điệu múa của lễ hội với niềm tin của mùa vụ bội thu, tốt tươi. Và thế hệ trẻ phải có trách nhiệm bảo tồn, gìn giữ điệu múa truyền thống, để lan tỏa sự say mê, sức sáng tạo, làm cho đời sống ngày một khấm khá hơn.

Bỏ qua mọi lời đàm tiếu nhận mẹ nuôi 80 tuổi phụng dưỡng suốt đời

Bỏ qua mọi lời đàm tiếu nhận mẹ nuôi 80 tuổi phụng dưỡng suốt đời

Phóng sự 22/02/2020 - 08:50

Cụ bà 80 tuổi hàng xóm bị mù lòa, già yếu sống một mình không có người thân chăm sóc nên bà Lê Thị Mộng Thu nhận làm mẹ đưa về nuôi dưỡng.

Lặng thầm dưới đại ngàn

Lặng thầm dưới đại ngàn

Phóng sự 19/02/2020 - 09:26

Nơi ấy có những vò rượu cần ngọt đến mềm môi, những điệu khặp đắm say lòng người.

Những chiến binh trong chuyến bay đưa người Việt từ Vũ Hán trở về

Những chiến binh trong chuyến bay đưa người Việt từ Vũ Hán trở về

Phóng sự 18/02/2020 - 08:32

Chuyến bay đi Vũ Hán của Vietnam Airlines (VNA) như một nhiệm vụ thể hiện tinh thần chiến binh.

'Kho báu' trên đỉnh mây ngàn

'Kho báu' trên đỉnh mây ngàn

Phóng sự 12/02/2020 - 09:27

Nhắc đến Hoàng Liên Sơn là nhắc đến đại ngàn hùng vĩ với những đỉnh núi cao mây phủ ẩn chứa bao bí ẩn của muôn loài động vật, kỳ hoa dị thảo.

Chuyến biển xuyên tết

Chuyến biển xuyên tết

Phóng sự 11/02/2020 - 09:21

Các ngư dân vui mừng nói về thành quả chuyến biển là 6 tấn cá chuồn sẽ bán được gần 250 triệu đồng.

Cô bé 'xương thủy tinh'

Cô bé 'xương thủy tinh'

Phóng sự 10/02/2020 - 09:30

"Em chỉ mong ước không bị gãy chân, gãy tay sau những lần va chạm mạnh, không phải đi bệnh viện đã là hạnh phúc rồi..."

'Chuyện tình cổ tích' và cuộc sống khốn khó của cặp vợ chồng chênh nhau 43 tuổi

'Chuyện tình cổ tích' và cuộc sống khốn khó của cặp vợ chồng chênh nhau 43 tuổi

Phóng sự 09/02/2020 - 07:01

Họ từng là cặp đôi nổi tiếng được ngợi ca bằng những mỹ từ có cánh. Thế nhưng, khi đã nên duyên vợ chồng họ phải đối diện với thực tế "cơm áo gạo tiền" và hiện tại họ đang sống những ngày hết sức khó khăn.

Mỗi ngày chỉ khoảng 20 container nông sản sang được Trung Quốc

Mỗi ngày chỉ khoảng 20 container nông sản sang được Trung Quốc1

Phóng sự 08/02/2020 - 12:53

Các cửa khẩu phụ tiếp tục không thể thông quan hàng hóa, nhiều container chở hoa quả chuyển hướng sang cửa khẩu Hữu Nghị nhưng số lượng xuất đi cũng không đáng kể.

Điểm huyệt trị bệnh như… phim kiếm hiệp

Điểm huyệt trị bệnh như… phim kiếm hiệp

Phóng sự 06/02/2020 - 07:01

Ở Bình Định, nhiều võ nhân được thừa hưởng bí kíp điểm huyệt, giải huyệt để trị thương, chữa bệnh do tổ tiên truyền lại.

Người có tài nghe âm thanh bằng... tay

Người có tài nghe âm thanh bằng... tay

Phóng sự 05/02/2020 - 10:53

Sờ vào vỏ thùng chiếc đồng hồ treo tường cổ để cảm nhận độ rung của bài Ave maria qua da là cách mà người thợ câm điếc này có thể “nghe” được âm thanh…

Bàn chân viết nên giấc mơ cuộc đời

Bàn chân viết nên giấc mơ cuộc đời

Phóng sự 04/02/2020 - 08:10

Lúc tròn 5 tuổi, cậu bé Vũ Hoàng Quân (sinh năm 2008) ở xã Cự Thắng, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ mất đôi tay trong vụ tai nạn hy hữu.

Hàng ngàn bò sữa thuần chủng Mỹ về trang trại của TH đầu năm mới

Hàng ngàn bò sữa thuần chủng Mỹ về trang trại của TH đầu năm mới

Phóng sự 02/02/2020 - 21:02

Ngày 2/2, Tập đoàn TH (đơn vị sở hữu thương hiệu TH true MILK) tổ chức lễ đón lô đầu tiên trong đàn bò sữa 4.500 con cao sản thuần chủng Holstein Friesian (HF) nhập khẩu từ Mỹ.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Bộ NN-PTNT kết nạp đảng viên tại đền thờ Bác Hồ trên đỉnh Ba Vì

Bộ NN-PTNT kết nạp đảng viên tại đền thờ Bác Hồ trên đỉnh Ba Vì

Trên đỉnh Vua linh thiêng, nơi cao nhất của dãy núi Ba Vì (Hà Nội), Đảng ủy Bộ NN-PTNT tổ chức Lễ Kết nạp đảng viên cho 28 quần chúng ưu tú.

Báo Nông Nghiệp