Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

Vấn nạn xâm phạm bản quyền giống trái cây: Đừng để nước đến chân mới nhảy

Thứ Sáu 09/08/2019 , 09:06 (GMT+7)

Đã hơn 10 năm Việt Nam tham gia Công ước quốc tế về bảo hộ giống cây trồng mới (UPOV), nhưng đến nay vấn đề này vẫn còn quá nhiều bất cập.

Như muối bỏ biển

Thực tế khảo sát và đánh giá của Cục Trồng trọt, Bộ NN-PTNT, sau hơn 10 năm là thành viên của UPOV, Việt Nam mới chỉ có vài trăm giống cây trồng được cấp bằng bảo hộ. Mặc dù đến nay công tác bảo hộ giống cây trồng (BHGCT) đang có chuyển biến tích cực, một số giống cây trồng, giống cây ăn quả đã được đăng ký bản quyền nhưng so với chủng loại vô cùng phong phú trên cả nước thì vẫn chỉ như… muối bỏ biển, chưa đáp ứng được yêu cầu.

18-36-30_6
Việc bảo hộ hiệu quả giống cây trồng sẽ giúp ngành trái cây VN thu về thêm hàng tỷ USD trong tương lai. Ảnh: Minh Sáng.

Theo Văn phòng BHGCT – Cục Trồng trọt, Việt Nam đã xây dựng hệ thống BHGCT quốc gia từ đầu năm 2000, nhưng các giống đăng ký bảo hộ mới chủ yếu là cây lương thực như lúa, ngô...; còn giống cây ăn quả thì số đơn đăng ký bảo hộ không đáng kể. Do đó, dẫn đến tình trạng xâm phạm bản quyền giống cây ăn quả diễn ra khá phổ biến nhất là ở khu vực phía Nam, nhưng vẫn chưa được quản lý bảo vệ tích cực.

Ông Nguyễn Thanh Minh, Chánh Văn phòng BHGCT (Cục Trồng trọt) cho rằng, đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền BHGCT, cần phải được cơ quan chức năng quan tâm giải quyết. Đã đến lúc vấn đề bảo hộ bản quyền giống cây trồng, cây ăn quả, có giải pháp căn cơ để bảo vệ nguồn gen quý. Tuy nhiên, vấn đề bảo hộ ở nước ngoài họ tiến hành khá đơn giản, thì tại Việt Nam lại vô cùng phức tạp, nông dân muốn gì trồng nấy, việc xâm phạm bản quyền diễn ra khá phổ biến. Chính điều này đã khiến nhiều giống cây trồng quý “made in Việt Nam” đã bị đánh cắp một cách rất dễ dàng.

“Nếu Việt Nam thực hiện tốt các vấn đề liên quan đến bảo hộ giống cây trồng thì đương nhiên uy tín thương hiệu của sản phẩm được bảo hộ được nâng lên rất nhiều. Đồng thời, về lâu dài nông dân sẽ được lợi nhờ bán sản phẩm giá trị cao. Tuy nhiên, hiện mức giá chia sẻ tác quyền còn khá thấp, mới chỉ là… tượng trưng. Theo tôi, nếu một DN đã mua bản quyền bảo hộ giống cây trồng như với trái thanh long thì sẽ có quyền yêu cầu cơ quan hải quan giám sát các DN xuất khẩu trái thanh long nếu có dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ”, ông Minh nói.

Trao đổi với NNVN, ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Viện trưởng Viện NC Cây ăn quả miền Nam (SOFRI) cho biết: “Kinh nghiệm của New Zealand, họ đặc biệt quan tâm đến vấn đề bản quyền giống, đấy là điều kiện tiên quyết để thành công trong kinh doanh trái cây. Do vậy, các giống thanh long cao cấp trong dự án New Zealand đang triển khai với SOFRI sẽ được bảo hộ và thương mại hóa tại Việt Nam cũng như trên thế giới theo mô hình thương mại sản xuất có kiểm soát”.

Theo ông Hòa, việc bảo hộ bản quyền giống lẽ ra đã phải được triển khai từ lâu chứ không phải đến bây giờ mới đề cập. Muốn đẩy mạnh việc này thì trước mắt phải tạo xây dựng chính sách “cởi trói” cho các khâu thủ tục đăng ký bảo hộ, thay đổi mạnh mẽ trong khâu quản lý, thủ tục hành chính. Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ XTTM, đăng ký bản quyền, đổi mới xây dựng thương hiệu. Cần thúc đẩy đầu tư một ngân hàng gen quốc gia và tạo cơ chế thông thoáng hơn cho các đơn vị, nhà khoa học nghiên cứu giống cây trồng mới…
 

Khuyến khích đăng ký bảo hộ

Theo Cục Trồng trọt, hiện nay khuyến khích vấn đề BHGCT nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà tạo giống xem như một động lực nhằm phát triển các giống cây trồng được cải tiến cho nông nghiệp, nghề làm vườn và lâm nghiệp. Điều này rất cần thiết, hiệu quả về mặt chi phí trong việc cải thiện năng suất và chất lượng các loại giống cây trồng.

Ông Lê Thanh Tùng - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt nhấn mạnh: “Việc thực hiện bảo hộ giống cây trồng hiệu quả sẽ góp phần tạo ra nhiều giống cây trồng mới có các đặc tính tốt phục vụ sản xuất, lợi ích cho nông dân và cộng đồng. Tuy nhiên, đến nay vì nhiều lý do mà việc đăng ký bảo hộ giống cây ăn quả mới vẫn còn rất hạn chế. Ngành nông nghiệp các địa phương cần quan tâm hơn việc BHGCT, đây không chỉ là công tác quản lý nhà nước mà còn là quyền lợi quốc gia".

PGS.TS Nguyễn Minh Châu, nguyên Viện trưởng SOFRI cho rằng: “Vấn đề bản quyền đối với giống cây trồng đã được áp dụng ở nhiều nước phát triển. Khi tạo ra một giống mới, các đơn vị nghiên cứu sẽ bán quyền khai thác giống này cho một công ty để họ tổ chức khai thác. Công ty sẽ toàn quyền khai thác theo hướng của họ và cũng là đơn vị duy nhất được quyền tổ chức sản xuất, bán cây giống hay xuất khẩu trái cây sau này”.

Theo ông Châu, Luật Sở hữu trí tuệ liên quan đến bản quyền giống cây trồng đã quy định rõ là không có một cá nhân, tổ chức nào được phép trồng, kinh doanh loại giống đó mà không có sự thỏa thuận đối với công ty mua bản quyền. Việc một công ty mua quyền khai thác giống ở các nước phát triển là động lực rất lớn để các viện nghiên cứu tiếp tục cho ra những giống mới tốt hơn.

Theo Văn phòng BHGCT, về công nhận giống và bảo hộ giống có sự khác nhau: Bảo hộ giống là bảo hộ cái quyền tác giả, quyền tạo ra giống cây trồng đó. Còn đơn vị, cá nhân khi được cấp quyền bảo hộ thì được độc quyền khai thác, được bán giống đó với giá cao hơn để thu lại vốn đầu tư và sử dụng tái đầu tư.

Đơn xin chứng nhận bảo hộ giống tăng

Văn phòng BHGCT (Cục Trồng trọt): Nhờ tham gia Công ước UPOV, thị trường giống cây trồng đang dần trở nên sôi động hơn, nhiều giống cây trồng cũng được nâng cao chất lượng, tạo ra khả năng cạnh tranh giữa các DN. Việc đăng ký quyền bảo hộ giống cây trồng đang có sự chuyển động khá tích cực, số đơn tăng dần qua từng năm.

Cụ thể, năm 2017, Văn phòng nhận 266 đơn bảo hộ, so với những năm trước chỉ trung bình ở mức hơn 100 đơn, thậm chí trước đó chỉ khoảng vài chục đơn. Trong 6 tháng đầu năm 2019, số đơn xin chứng nhận bảo hộ giống cây trồng, cây ăn quả cũng tăng nhiều so cùng kỳ…

Hoàn thành thay thế cá tra bố mẹ

Hoàn thành thay thế cá tra bố mẹ

Tái cơ cấu Nông nghiệp 14/02/2020 - 11:10

Năm 2020 sẽ hoàn thành việc thay thế 60.000 con cá tra bố mẹ, thông tin được Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản Trần Đình Luân cho biết.

Xây dựng cơ sở thủy sản an toàn dịch bệnh

Xây dựng cơ sở thủy sản an toàn dịch bệnh

Tái cơ cấu Nông nghiệp 14/02/2020 - 09:27

Cục Thú y cho biết, trong năm 2020 sẽ Xây dựng và trình Bộ NN-PTNT ban hành Kế hoạch Quốc gia giám sát dịch bệnh trên tôm và cá tra.

Thời cơ đẩy nhanh hơn tái cơ cấu rau quả

Thời cơ đẩy nhanh hơn tái cơ cấu rau quả

Tái cơ cấu Nông nghiệp 12/02/2020 - 09:12

Đó là ý kiến của Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường khi cùng Đoàn công tác của Bộ NN-PTNT tới thăm và làm việc tại Cty Lavifood (Long An) chiều ngày 11/2.

Bình tĩnh gỡ khó rau quả ùn ứ, tái cấu trúc thị trường

Bình tĩnh gỡ khó rau quả ùn ứ, tái cấu trúc thị trường

Tái cơ cấu Nông nghiệp 12/02/2020 - 09:09

Trước ảnh hưởng của dịch bệnh do nCoV gây ra, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường đề nghị doanh nghiệp cũng như người dân hết sức bình tĩnh cùng tìm giải pháp tháo gỡ.

Nông dân thành công nhân

Nông dân thành công nhân

Tái cơ cấu Nông nghiệp 10/02/2020 - 09:35

Nhiều nông dân huyện Cẩm Khê (Phú Thọ) trở thành công nhân, có việc làm ổn định ngay trên vùng đất quê hương.

Làm giàu vững bền từ rừng dẻ

Làm giàu vững bền từ rừng dẻ

Tái cơ cấu Nông nghiệp 30/11/2019 - 10:47

Anh Ngô Thế Anh, xã Cự Nẫm (Bố Trạch - Quảng Bình) có được hơn 20 ha rừng dẻ phục hồi. Diện tích rừng này có được từ thời còn trai trẻ anh đi theo bố lên bảo vệ chăm sóc. Nay rừng đã trở thành rừng cây gỗ lớn, cho thu nhập tiền tỷ mỗi năm…

Cam Xứ Nghệ mong... trở lại thời xưa

Cam Xứ Nghệ mong... trở lại thời xưa

Tái cơ cấu Nông nghiệp 29/11/2019 - 11:52

Từ giữa thế kỷ 20, thương hiệu cam Vinh đã vang danh khắp mọi miền cũng như vượt ngàn dặm trường để đến với các nước Đông Âu xa xôi. Lúc bấy giờ nguồn cam chủ yếu phân bổ từ các nông trường quốc doanh thuộc các huyện Nghĩa Đàn, Quỳ Hợp, Con Cuông, Anh Sơn và Tân Kỳ.

Giải pháp cho cây có múi vùng Bắc Trung Bộ: Hạn chế tình trạng phát triển nóng

Giải pháp cho cây có múi vùng Bắc Trung Bộ: Hạn chế tình trạng phát triển nóng

Tái cơ cấu Nông nghiệp 27/11/2019 - 07:37

Ngày 15/11 tại TP Vinh (Nghệ An) đã diễn ra Hội nghị bàn “Giải pháp phát triển sản xuất cây có múi hiệu quả vùng Bắc Trung Bộ”. Tham dự có lãnh đạo Cục Trồng trọt, Sở NN- PTNT cùng các đơn vị liên quan.

Xứ Thanh có 8 vạn hecta luồng: [Bài 3] Trồng luồng FSC - giải pháp nâng cao giá trị

Xứ Thanh có 8 vạn hecta luồng: [Bài 3] Trồng luồng FSC - giải pháp nâng cao giá trị

Tái cơ cấu Nông nghiệp 26/11/2019 - 10:03

Năm 2016, Thanh Hóa tái cơ cấu nông nghiệp trong đó có chính sách hỗ trợ phát triển thâm canh rừng luồng giai đoạn 2016-2020. Hàng nghìn ha luồng được phục tráng, thâm canh và chuyển hướng sang trồng rừng FSC nhằm nâng cao giá trị.

Xứ Thanh có 8 vạn hecta luồng: [Bài 2] Năng suất và giá trị chưa đạt kỳ vọng

Xứ Thanh có 8 vạn hecta luồng: [Bài 2] Năng suất và giá trị chưa đạt kỳ vọng

Tái cơ cấu Nông nghiệp 25/11/2019 - 13:51

Giữa tháng 9/2019, Hiệp hội Tre luồng Thanh Hóa được thành lập. Đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa câu chuyện nâng cao giá trị cây luồng. Tuy nhiên, nhìn từ thực tế, giá trị cây luồng xứ Thanh vẫn chưa đạt kỳ vọng.

Cam Vinh tiếp tục được mở rộng chỉ dẫn địa lý

Cam Vinh tiếp tục được mở rộng chỉ dẫn địa lý

Tái cơ cấu Nông nghiệp 24/11/2019 - 08:16

Cam Vinh tiếp tục được mở rộng chỉ dẫn địa lý đến 60 xã thuộc 9 huyện, thị của tỉnh Nghệ An làm nức lòng người trồng cam trong tỉnh.

Thực tế từ Nghệ An: Rất lo cho ngành mía đường hiện nay

Thực tế từ Nghệ An: Rất lo cho ngành mía đường hiện nay

Tái cơ cấu Nông nghiệp 23/11/2019 - 09:29

Diện tích, năng suất và sản lượng mía nguyên liệu ở Nghệ An liên tục giảm.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Thanh long Bình Thuận giá nhích từng ngày

Thanh long Bình Thuận giá nhích từng ngày

Sau khi một số cửa khẩu biên giới Việt – Trung thông quan, giá thanh long ở Bình Thuận đã tăng trở lại, hiện nhích lên từ 14 - 16 ngàn đ/kg tại vườn.

Liên kết sản xuất khoai tây

Liên kết sản xuất khoai tây

Thực hiện liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất khoai tây, nông dân Lâm Đồng có cơ hội thu về hàng trăm triệu đồng/1ha mỗi vụ.

Mở bán đợt 6 khu đô thị Cát Tường - Phú Hưng

Mở bán đợt 6 khu đô thị Cát Tường - Phú Hưng

Tập đoàn Địa ốc Cát Tường chính thức công bố mở bán dự án Khu đô thị phức hợp cảnh quan Cát Tường Phú Hưng đợt 6.

Báo Nông Nghiệp