Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

'Vua cao' ngựa bạch lập trang trại mấy chục năm nay, giữ nghề cha truyền

Thứ Tư 25/01/2017 , 13:20 (GMT+7)

Ông nổi tiếng đến nỗi nhiều người ở các cơ quan Trung ương và bạn đồng học ở bệnh viện Xanh Pôn phải lên tận Yên Bái nhờ ông nấu hộ cao. 

 Ông chủ yếu nấu cao ngựa bạch, cái nghề do bố ông truyền dạy lại. Trong giới những người dùng cao đã tôn ông là “vua cao”, còn bình thường người ta quen gọi ông là Kế Cao…

Thế giới ngựa bạch

Gần đây tôi mới biết ông Lê Thiết Kế làm nghề nấu cao, mặc dù đã dùng nhiều cao của ông do những người bạn của tôi tặng.

08-26-38_h1
Ông Lê Thiết Kế bên những con ngựa bạch
 

Đó là hôm theo ông Trần Đức Lâm, PGĐ Sở NN-PTNT Yên Bái và ông Nguyễn Huy Bái - GĐ Trung tâm Giống cây trồng - Vật nuôi dẫn hai cán cán bộ của ông Trần Mạnh Báo, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Cty Giống cây trồng Thái Bình đến nhà ông chọn một con ngựa bạch để nấu cao cho lễ tổng kết cuối năm.

Hóa ra ông là Tổng Thư ký Hội Đông y tỉnh Yên Bái, cơ quan giáp với Thường trú Báo Nông nghiệp Việt Nam khu vực miền núi phía Bắc đóng tại TP Yên Bái khiến tôi bất ngờ.

Để hỏi cặn kẽ nghề nấu cao, hẹn hò mãi ông mới dành cho tôi một buổi trò chuyện, bởi 64 tuổi rồi nhưng ông vẫn một mình lái xe rong ruổi khắp vùng núi phía Bắc, nay Sơn La, mai Cao Bằng, Bắc Kạn… tìm mua những con ngựa trắng thuần chủng về nuôi và nhân giống để nấu cao phục vụ nhu cầu của mọi người.

Ông kể rằng: Bố tôi quê Yên Mô, tỉnh Ninh Bình năm 16 tuổi thì đi làm con nuôi người Dao đỏ thôn làng Co, xã Khánh Thiện, huyện Lục Yên, mẹ tôi người huyện Nam Ninh, tỉnh Nam Định, năm 10 tuổi bị ông bác bán cho gia đình người Tày ở xã Khánh Thiện.

Mặc dù là con nuôi nhưng bố mẹ tôi vẫn giữ họ của mình. Tôi sinh ra ở thôn làng người Tày nên khai sinh là dân tộc Tày, có lẽ chỉ mỗi cái họ là dân tộc Kinh còn lại con người tôi thấm đẫm văn hóa Tày.

Chuyện đời ông dài lắm, nhưng chỉ tóm tắt vài dòng thế này: Sau khi học xong lớp 7, ông về làm thư ký đội sản xuất được vài năm thì xin vào làm công nhân quốc doanh dược phẩm Yên Bái, rồi làm cán bộ thu mua dược liệu, được cử đi học dược tá, sau học dược sĩ, làm chủ nhiệm hiệu thuốc rồi giám đốc Cty Dược Lục Yên, tháng 7/2006 ông được điều về làm Thường trực Hội Đông y tỉnh Yên Bái.

Ông học cái nghề nấu cao của cha mình từ khi 9 - 10 tuổi, nên bước chân vào ngành dược, họ giao cho ông nấu cao thuốc lá cây đến các loại cao xương hươu, nai, gấu, hổ đủ loại. Ông bảo: Ngày xưa có nhiều thú rừng, nên nấu cao gì cũng sẵn, bây giờ chỉ còn cao ngựa bạch, cao xương thú rừng phải mua gom ở rất nhiều nơi, lâu lắm mới được một nồi.

08-26-38_h4
Trong kho xương và thuốc lá cây của gia đình ông Kế
 

Với đàn con 5 đứa, vợ làm nghề nông cuộc sống vô cùng khó khăn nên nghề nấu cao như việc làm tay trái để giúp vợ chồng ông vượt qua những năm tháng khó khăn, chứ thực tình ông cũng chẳng muốn thức đêm, thức hôm canh nồi cao, để cuối cùng ông chỉ được vét chút dính chảo.

Biết tiếng ông, nên khi về Hội Đông y nhiều người tìm được con ngựa bạch nào lại nhờ ông nấu hộ. Có người nhờ ông tìm giúp họ những con ngựa trắng tinh từ mõm tới chân, khiến ông phải lặn lội đến những vùng đất xa xôi tìm mua bằng được những con ngựa như yêu cầu của họ.

Từ đó ông nghĩ ra phải lập một trang trại nuôi ngựa bạch, tự tay chọn những con ngựa để làm giống, nhất là khi người dân vùng cao không dùng ngựa chuyên chở hàng hóa như những năm trước đây, giống ngựa bạch càng trở nên hiếm.

Mặc dù mấy chục năm trời sống ở miền núi, nhưng tôi như bị cuốn vào thế giới ngựa bạch của ông. Có hai giống ngựa bạch, đó là bạch hung và bạch bông. Ngựa bạch hung da và lông màu trắng hồng, mõm hồng, mắt màu nâu thau, móng hồng, bộ phận sinh dục cũng màu hồng. Còn ngựa bạch bông cũng có những đặc điểm như thế nhưng lông da có màu trắng xanh. Nếu giống ngựa bạch hung lai với giống bạch bông thì thế hệ con cháu có màu lông trắng rất đẹp.

Nếu là ngựa bạch, thì vào đúng 12 giờ trưa không bị va chạm, nó đứng im lặng đầu cúi xuống, mắt kéo một màng màu trắng tựa như đang ngủ. Người ta bảo ngựa bạch giữa trưa bị mù là như thế. Một ngày mắt của ngựa bạch đổi màu liên tục: Đỏ, ánh hồng, trắng… Nghe ông Kế nói như vậy, tôi xem lại những bức ảnh mà tôi vừa chụp ông với đàn ngựa bạch, thì quả là không sai, mắt chúng bắt đèn màu đồng thau sáng rực.

Mấy chục năm nuôi ngựa bạch nấu cao ông Kế theo dõi giống ngựa bạch không “loạn luân” như nhiều gia súc khác. Chúng là giống vật tinh khôn và có tổ chức gia đình rất cao, bố không phối giống con, anh em cùng mẹ không phối giống nhau.

08-26-38_h5
Gạc nai ông phải đặt mua từ nước ngoài
 

Trước đây ông lập một trang trại ngựa bạch đặt ở xã Nam Cường, thành phố Yên Bái, nhưng tỷ lệ ngựa bạch con sinh ra chỉ được hai lăm phần trăm, những con còn lại mầu lông lôm nhôm, chẳng ra bạch cũng chẳng ra hung. 

Nản quá, ông nghĩ do giống bố mẹ chưa thuần chủng hoặc do nguồn nước khiến màu lông của chúng biến dạng như vậy? Cuối cùng ông quyết định chọn những con ngựa bạch tốt nhất di chuyển trang trại lên xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên quê ông.

Sau nhiều năm chọn lựa, trang trại ngựa bạch của gia đình ông hiện nay có 21 con, đó là những con ngựa bạch thuần chủng, nhìn con ngựa đực đầu đàn dáng cao lớn, lông trắng da hồng mắt màu đồng thau chẳng khác gì con ngựa chiến của Triệu Tử Long trong truyện Tam Quốc.

Ai có nhu cầu nấu cao ông chụp ảnh gửi cho họ cùng báo giá nếu họ đồng ý thì ông mới chở ngựa từ trang trại về Yên Bái hoặc đưa đến tận nơi cho họ.

Trong 6 con ngựa mà ông đang nhốt tại nhà trong đó có con ngựa đực mà ông Trần Mạnh Báo đã đặt mua với giá 90 triệu. Ông bảo: Nếu đấu giá, chắc chắn con này phải trên trăm triệu, nhưng cán bộ của ông ấy đã đặt tiền cọc rồi nên chỉ lấy giá đó thôi…
 

Kỹ nghệ nấu cao

Điều mà tôi muốn tìm hiểu là kỹ thuật nấu cao của ông như thế nào, ông bảo: Mỗi người có một bí quyết riêng, nhưng với tôi vẫn nấu theo cách mà bố tôi truyền dạy, mỗi nồi cao phải nấu 7 ngày đêm bằng than và bằng nồi chuyên dụng.

Do học nghề dược sĩ tôi biết axit amin là chất nhầy nằm ở trong xương, nếu nấu bằng nồi áp suất thì axit amin bị tiêu diệt. Nấu bằng than với nhiệt độ vừa phải khiến cho axit amin nằm trong xương từ từ được chiết xuất ra. Cao chính là chất nhầy nằm trong xương, vì thế tôi tuyệt đối không nấu cao bằng nồi áp suất.

Mỗi năm ông Kế nấu khoảng 15 nồi cao, mỗi nồi phải nấu 7 ngày đêm, nước 1 sau 48 tiếng thì rút ra, nước 2 sau 36 tiếng, từ nước thứ 3 trở đi cứ 24 tiếng thì rút nước một lần. Các nước đó được cô đặc lại thành cao.

08-26-38_h3
Khách hàng xem cách nấu cao truyền thống của gia đình ông Kế
 

Cao của ông không có vẩn đục là bởi ông vớt hết các váng mỡ xương, dùng chất để thu gom toàn bộ chất cặn bã còn lại nên cao của ông khi ngâm không lắng cặn dưới đáy chai. Nói rồi ông vào nhà lấy ra hai chai rượu cao đưa cho tôi xem: Những chai rượu này tôi ngâm mấy tháng nay rồi, uống gần hết mà có chút cặn nào đâu?

Ông Kế rót cho tôi chén rượu cao ngựa bạch màu sữa bảo: Tôi nhìn miếng cao thì biết ngay cao do tôi nấu hay người khác nấu. Nấu cao có nhiều công đoạn, công đoạn nào cũng phải làm tỷ mỷ, bắt đầu từ việc chẻ làm sạch xương, ngâm tẩm với các loại cây thuốc trước khi nấu, đến lúc cô đặc thành cao phải đun nhỏ lửa, làm nghề này không thể vội được. Chính vì thế mà cao tôi nấu ra không đủ bán, những con ngựa trong chuồng mà anh vừa chụp ảnh đều có khách đặt rồi…

08-26-38_h2
Ông Kế giới thiệu rượu cao ngựa bạch (trắng đục) và rượu cao khỉ
 

Ông Kế còn cho một số loại thuốc lá cây vào cao theo yêu cầu của quý khách để tăng cường sinh lực đàn ông. Bởi ông hiện đang là đầu mối thu mua dược liệu cung cấp cho Cty Dược Yên Bái, nên ông có nhiều bài thuốc hay, khiến nhiều quý ông mê.

'Kho báu' trên đỉnh mây ngàn

'Kho báu' trên đỉnh mây ngàn

Phóng sự 12/02/2020 - 09:27

Nhắc đến Hoàng Liên Sơn là nhắc đến đại ngàn hùng vĩ với những đỉnh núi cao mây phủ ẩn chứa bao bí ẩn của muôn loài động vật, kỳ hoa dị thảo.

Chuyến biển xuyên tết

Chuyến biển xuyên tết

Phóng sự 11/02/2020 - 09:21

Các ngư dân vui mừng nói về thành quả chuyến biển là 6 tấn cá chuồn sẽ bán được gần 250 triệu đồng.

Cô bé 'xương thủy tinh'

Cô bé 'xương thủy tinh'

Phóng sự 10/02/2020 - 09:30

"Em chỉ mong ước không bị gãy chân, gãy tay sau những lần va chạm mạnh, không phải đi bệnh viện đã là hạnh phúc rồi..."

'Chuyện tình cổ tích' và cuộc sống khốn khó của cặp vợ chồng chênh nhau 43 tuổi

'Chuyện tình cổ tích' và cuộc sống khốn khó của cặp vợ chồng chênh nhau 43 tuổi

Phóng sự 09/02/2020 - 07:01

Họ từng là cặp đôi nổi tiếng được ngợi ca bằng những mỹ từ có cánh. Thế nhưng, khi đã nên duyên vợ chồng họ phải đối diện với thực tế "cơm áo gạo tiền" và hiện tại họ đang sống những ngày hết sức khó khăn.

Mỗi ngày chỉ khoảng 20 container nông sản sang được Trung Quốc

Mỗi ngày chỉ khoảng 20 container nông sản sang được Trung Quốc

Phóng sự 08/02/2020 - 12:53

Các cửa khẩu phụ tiếp tục không thể thông quan hàng hóa, nhiều container chở hoa quả chuyển hướng sang cửa khẩu Hữu Nghị nhưng số lượng xuất đi cũng không đáng kể.

Điểm huyệt trị bệnh như… phim kiếm hiệp

Điểm huyệt trị bệnh như… phim kiếm hiệp

Phóng sự 06/02/2020 - 07:01

Ở Bình Định, nhiều võ nhân được thừa hưởng bí kíp điểm huyệt, giải huyệt để trị thương, chữa bệnh do tổ tiên truyền lại.

Người có tài nghe âm thanh bằng... tay

Người có tài nghe âm thanh bằng... tay

Phóng sự 05/02/2020 - 10:53

Sờ vào vỏ thùng chiếc đồng hồ treo tường cổ để cảm nhận độ rung của bài Ave maria qua da là cách mà người thợ câm điếc này có thể “nghe” được âm thanh…

Bàn chân viết nên giấc mơ cuộc đời

Bàn chân viết nên giấc mơ cuộc đời

Phóng sự 04/02/2020 - 08:10

Lúc tròn 5 tuổi, cậu bé Vũ Hoàng Quân (sinh năm 2008) ở xã Cự Thắng, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ mất đôi tay trong vụ tai nạn hy hữu.

Hàng ngàn bò sữa thuần chủng Mỹ về trang trại của TH đầu năm mới

Hàng ngàn bò sữa thuần chủng Mỹ về trang trại của TH đầu năm mới

Phóng sự 02/02/2020 - 21:02

Ngày 2/2, Tập đoàn TH (đơn vị sở hữu thương hiệu TH true MILK) tổ chức lễ đón lô đầu tiên trong đàn bò sữa 4.500 con cao sản thuần chủng Holstein Friesian (HF) nhập khẩu từ Mỹ.

Vùng biên giới vắng vẻ, ảm đạm vì dịch viêm đường hô hấp do virus Corona

Vùng biên giới vắng vẻ, ảm đạm vì dịch viêm đường hô hấp do virus Corona

Phóng sự 01/02/2020 - 22:36

Không khí buôn bán, giao thương ở các cửa khẩu của tỉnh Lạng Sơn trong những ngày này trở nên ảm đạm, vắng vẻ vì ảnh hưởng của dịch viêm đường hô hấp do virus Corona gây ra.

Chợ Gò, phiên chợ tết độc nhất vô nhị

Chợ Gò, phiên chợ tết độc nhất vô nhị

Phóng sự 28/01/2020 - 14:28

Là chợ, nhưng giữa người mua kẻ bán không 1 lời nói thách, trả giá.

Buôn Ako D’hong và huyền thoại già làng Ama H’rin

Buôn Ako D’hong và huyền thoại già làng Ama H’rin

Phóng sự 26/01/2020 - 13:01

Buôn Ako D’hong (TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk), nơi từng là niềm tự hào của đồng bào Ê Đê bởi sự giàu có, bởi cái bản sắc văn hoá truyền thống luôn được gìn giữ, bảo vệ… đang đổi thay từng ngày.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Có người đi tù vài năm cũng cóc sợ, con cái họ ăn đến muôn đời

Có người đi tù vài năm cũng cóc sợ, con cái họ ăn đến muôn đời

"Đau theo kiểu bắt tù ông này, kiểm điểm ông kia thì chưa đủ. Có tác dụng răn đe đấy, nhưng tác dụng thay đổi cơ chế yếu lắm", PGS.TS. Trần Đình Thiên.

Chỉ đưa hàng lên biên giới để xuất theo hình thức chính ngạch

Chỉ đưa hàng lên biên giới để xuất theo hình thức chính ngạch

Đó là đề nghị của Bộ Công thương với các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, trái cây sang Trung Quốc trong bối cảnh xuất khẩu sang nước này đang gặp khó vì dịch Covid-19.

Đi ngược chiều trên cao tốc, tài xế bị phạt 17 triệu đồng

Đi ngược chiều trên cao tốc, tài xế bị phạt 17 triệu đồng

Đi ngược chiều trên cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, một tài xế ô tô bị lực lượng chức năng phạt 17 triệu đồng và tước giấy phép lái xe 6 tháng.

Báo Nông Nghiệp