Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Phần II: Bốn phương đối phó ASF

Thứ Ba 02/07/2019 , 09:41 (GMT+7)

Xuất hiện cách đây gần 100 năm, virus dịch tả lợn Châu Phi - ASF là nỗi kinh hoàng với những người chăn nuôi lợn do không có cách phòng ngừa tỷ lệ tử vong là 100% khi nhiễm bệnh.

Bài 1 – Chống dịch ở vùng tâm điểm

Chỉ cần nghe cụm từ ‘tả lợn châu Phi’, chúng ta có thể dễ dàng đoán được nơi khởi thủy của dịch bệnh đáng sợ này, đó chính là lục địa đen.

Khu vực kiểm soát ASF (nằm trong viền đỏ) của Nam Phi.

Tính đến nay, trừ châu Đại Dương và châu Nam Cực, tất cả các lục địa khác đều có sự xuất hiện của ASF. Dịch bệnh này khiến các nước phải hứng chịu nhiều hậu quả nặng nề về kinh tế, chăn nuôi và đối mặt nguy cơ thiếu thịt nghiêm trọng.

Những tưởng thế giới có thể phong tỏa đại dịch này ở châu Phi và tìm cách tiêu diệt tận gốc nhưng với nhiều lý do, ASF vẫn lây lan trở lại, nguy hiểm hơn, khốc liệt hơn và trên quy mô rộng lớn hơn. Tuy nhiên, ở cái nôi của ASF, vẫn có một quốc gia tìm được giải pháp khống chế virus nguy hiểm này, đó là Nam Phi.
 

Khoanh vùng dập dịch

ASF xuất hiện ở Nam Phi từ đầu thế kỷ 20, thế nhưng, quốc gia này đã khống chế thành công virus ở khu vực phía Bắc trong suốt 80 năm bằng những ranh giới rõ ràng, biện pháp kiểm soát chặt chẽ và lệnh hạn chế đi lại bên trong vùng cấm.

Với việc duy trì ranh giới này, mới chỉ 2 lần ASF vượt ra khỏi được khu vực kiểm soát vào các năm 1996 và 2012, kể từ khi nó xuất hiện.

Tại Nam Phi, báo cáo về ca mắc ASF đầu tiên ra đời vào năm 1926 ở khu vực Transvaal, phí Bắc nước này. Đến năm 1935, Nam Phi thiết lập một khu vực phong tỏa ASF có kiểm soát, đa phần thuộc tỉnh Limpopo, phần phía Bắc của các tỉnh North West, KwaZulu-Natal và phía Đông Bắc của tỉnh Mpumalanga.

Việc cho ra đời khu vực kiểm soát này dựa trên các yếu tố dịch tễ học như vật chủ, môi trường, tác nhân lây bệnh và sự hiện diện của dịch. Quá trình kiểm soát được thực hiện rất tốt cho đến năm 1996, một ổ dịch được phát hiện tại khu vực Bela-Bela, tỉnh Limpopo, ngay bên ngoài vùng kiểm soát. Thời điểm đó, cũng có một vài ổ dịch bùng phát ở tỉnh Limpopo nhưng nằm trong vùng kiểm soát.

Tình huống này được báo cáo lên Bộ Nông nghiệp Nam Phi (DAFF) và Tổ chức Thú y thế giới (OIE) và các ổ bệnh nhanh chóng bị dập tắt.
 

Nắm rõ lai lịch

Ngoài khoanh vùng, các biện pháp kiểm soát chặt chẽ cũng được chính phủ Nam Phi áp dụng trong cuộc chiến chống ASF, nhất là khi vật trung gian được xác định là loài ve hút máu từ lợn rừng truyền sang lợn nhà.

Bên trong vùng kiểm soát, các trang trại được kiểm tra và phân loại. Các trang trại này phải dựng các hàng rào kép, tránh lợn nuôi tiếp xúc với lợn rừng.

Ngoài ra, thịt lợn nuôi chỉ được vận chuyển ra ngoài khu vực kiểm soát khi có giấy phép của cơ quan thú y. Biện pháp này không chỉ ngăn chặn ASF lây lan ra các khu vực chăn nuôi tự do bên ngoài mà còn có tác dụng trấn an khách hàng quốc tế rằng, Nam Phi có thể đảm bảo chất lượng lợn thịt và lợn sống khi xuất khẩu.

Sau sự cố năm 1996 nói trên, tháng 1/2012, cơ quan thú y tỉnh Gauteng báo cáo với DAFF về một nhóm lợn có biểu hiện lâm sàng giống nhiễm ASF tại một lò mổ địa phương.

Nhờ kiểm soát chặt lai lịch lợn, cơ quan chức năng lần ra thông tin, những con lợn bị nhiễm bệnh trong một hộ chăn nuôi nhỏ trong vùng kiểm soát vào tháng 12/2011. Tuy nhiên chủ lại đem bán lợn giống ủ bệnh cho những người nuôi lợn ở tỉnh Sundra, nằm ngoài vùng kiểm soát. Chủ nhân mới của đàn lợn không hề hay biết về ASF và vô tình để virus lây lan cho cả đàn, làm chết và chỉ còn lại 52 con.

Lợn rừng là một trong những nguyên nhân khiến ASF lây lan nhanh ở Châu Phi.

Thế nhưng, thay vì báo cơ quan chức năng, người chủ trang trại lại đem bán số lợn còn lại cho lò mổ ở Gauteng. Sau khi mổ 28 con trong số đó, cơ quan thú y Gauteng nhận ra điều bất thường từ những vết xuất huyết và bắt lò dừng hoạt động.

Sau khi mẫu được đưa đến các cơ quan đầu ngành để xét nghiệm, Nam Phi xác định đó chính là ASF và tìm cách phong tỏa dịch bệnh. Tất cả các trang trại có liên quan đến đường đi của đàn lợn mắc ASF nói trên bị khoanh vùng. Kết quả, hơn 500 con lợn bị cách ly hoàn toàn, các trang trại trong bán kính 150km từ ổ bệnh được theo dõi liên tục và dịch ASF bị dập tắt.
 

Giải quyết nhanh gọn

Nam Phi có chính sách cô lập và dập tắt ASF, do giới hạn khu vực và số lượng lợn nhiễm bệnh không quá nhiều nên tổ chức sản xuất lợn của nước này – Sappo đưa ra các khoản đền bù tốt nhằm đẩy nhanh quá trình tiêu hủy.

Sau khi lợn bị cách ly, chủ trang trại sẽ ký thỏa thuận tiêu hủy với Sappo và Hiệp hội chống đối xử tàn ác với động vật Nam Phi sẽ có mặt để đảm bảo quá trình tiêu hủy được thực hiện một cách nhân đạo.

Trong khi đó, chủ trang trại nào càng trì hoãn quá trình cách ly, tiêu hủy thì tiền đền bù càng ít và thiệt hại càng tăng. Sau khi đem lợn đi tiêu hủy, chuồng trại sẽ được khử trùng và buộc phải để trống trong ít nhất 60 ngày trước khi tái đàn.

Ngoài các biện pháp nói trên của chính quyền, một yếu tố nữa giúp ASF không lan rộng ở Nam Phi đó là các trang trại lớn đều chủ động có biện pháp ngăn cách và đảm bảo an toàn sinh học cho mình.

Bên cạnh đó, việc thành khẩn, hợp tác với lực lượng thú y cũng là yếu tố quan trọng trong quá trình kiểm soát và dập dịch. Các bác sỹ thú y cũng cần nắm rõ địa bàn mình quản lý, cảnh giác với các hiện tượng lạ của đàn lợn và đảm bảo an toàn sinh học cho chúng.

Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Để bảo vệ đàn heo của mình, Anova đã chủ động áp dụng các biện pháp đảm bảo an toàn sinh học và nâng cao sức đề kháng của vật nuôi.

Bài 9: Kiểm soát đàn và thông tin dịch bệnh bằng TE-FOOD

Bài 9: Kiểm soát đàn và thông tin dịch bệnh bằng TE-FOOD

Công nghệ TE-FOOD đã được triển khai tại 14 quốc gia trên thế giới và đang được áp dụng thử nghiệm ở Việt Nam trong kiểm soát đàn và thông tin dịch bệnh trên heo.

Bài 8: Giải pháp nào cho chăn nuôi nông hộ, trang trại?

Bài 8: Giải pháp nào cho chăn nuôi nông hộ, trang trại?

Bộ NN-PTNT khuyến nghị các trang trại, nông hộ cần đi theo hướng chăn nuôi thực hiện các biện pháp an toàn sinh học.

Bài 3: Thay thế đạm động vật bằng đạm thực vật

Bài 3: Thay thế đạm động vật bằng đạm thực vật

Quá trình đi thực tế, chúng tôi nhận thấy sự trùng hợp là những doanh nghiệp, trang trại, HTX đến thời điểm này vẫn an toàn trước dịch tả lợn Châu Phi đa phần đang sử dụng thức ăn chăn nuôi không có bột xương, bột xương thịt.

Bài 5: An toàn sinh học từ những điều nhỏ nhất

Bài 5: An toàn sinh học từ những điều nhỏ nhất

Ngoài những tiêu chí an toàn sinh học ở tầm vĩ mô như khoảng cách của trại, quy trình, sát trùng, vận chuyển… kinh nghiệm thực tế cho thấy việc quản lý khoa học, bài bản các công đoạn, chi tiết nhỏ trong chăn nuôi lợn cũng đóng vài trò vô cùng quan trọng.

Bài 4: Giấc mơ đưa thịt lợn Việt Nam đi Nhật

Bài 4: Giấc mơ đưa thịt lợn Việt Nam đi Nhật

Đàn lợn nuôi theo kiểu Nhật Bản của ông Lưu Đình Độ ở xã Hùng An, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên vẫn sống khỏe, trong khi hầu hết chuồng nuôi khu vực lân cận đã trống trơn.

Bài 2: Kiểm soát mọi đường lây lan dịch bệnh bằng an toàn sinh học

Bài 2: Kiểm soát mọi đường lây lan dịch bệnh bằng an toàn sinh học

Để bảo vệ các trại heo trước nguy cơ xâm nhập của dịch tả heo Châu Phi, C.P Việt Nam đã xây dựng và thực hiện quy trình an toàn sinh học (ATSH) theo hướng kiểm soát chặt chẽ mọi đường có thể lây lan dịch bệnh từ bên ngoài vào trong trại.

Bài 1: Giải pháp hàng đầu

Bài 1: Giải pháp hàng đầu

Kết luận tại các hội nghị triển khai công tác phòng chống dịch tả lợn Châu Phi (DTLCP) thời gian qua, Bộ NN-PTNT đã thống nhất xác định chăn nuôi an toàn sinh học (ATSH) là giải pháp hàng đầu nhằm ứng phó, từng bước “sống chung” với DTLCP.

Bài 6: Bảo vệ tuyệt đối đàn heo giống gốc

Bài 6: Bảo vệ tuyệt đối đàn heo giống gốc

Trại Heo giống Quốc gia Bình Minh (Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chăn nuôi heo Bình Thắng – Phân Viện Chăn nuôi Nam Bộ), là nơi đang nuôi giữ nhiều giống gốc của nhà nước bao gồm các giống heo thuần chủng cao sản cấp cụ kị để sản xuất ra con giống ông bà cho các địa phương.

Bài 5: Đẩy mạnh nghiên cứu vacxin

Bài 5: Đẩy mạnh nghiên cứu vacxin

Suốt 100 năm qua, các nhà khoa học thế giới đã dày công nghiên cứu vacxin ASF nhưng việc thương mại hóa vấp phải nhiều khó khăn. Chung dòng chảy nghiên cứu, các nhà khoa học Việt Nam đã đạt được những tín hiệu ban đầu.

Bài 4: Lực lượng thú y quá tải

Bài 4: Lực lượng thú y quá tải

Ngoài những yếu tố chủ quan, thiếu quyết liệt ở một số địa phương, cuộc chiến phòng chống ASF của Việt Nam đã nảy sinh hàng loạt khó khăn, bất cập.

Bài 3: Cuộc chiến cam go

Bài 3: Cuộc chiến cam go

Trong bối cảnh chưa biết đến khi nào mới có vacxin ASF  cứu vãn ngành chăn nuôi, Việt Nam vẫn đang tiến hành  mọi giải pháp  đối phó với đại dịch này nhằm giảm thiểu thiệt hại.

Xem thêm
Mỹ bác gần như tất cả các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông

Mỹ bác gần như tất cả các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông

Chính quyền Trump bác bỏ gần như hoàn toàn tất cả các yêu sách hàng hải quan trọng của Bắc Kinh ở Biển Đông.

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Mỹ ngày 9/7 mời Trung Quốc đàm phán về kiểm soát vũ khí, nhận thấy có thể tổ chức đối thoại ba bên với Nga dù còn có khác biệt.

Covid-19 làm khổ phụ nữ mang thai

Covid-19 làm khổ phụ nữ mang thai

Mặc dù biện pháp tránh thai và phá thai được xếp vào loại thiết yếu, nhưng cách ly xã hội đã khiến phụ nữ rất khó tiếp cận các dịch vụ sức khỏe sinh sản.