Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Chuyện lạ Cao Bằng

Chàng cử nhân Sử tính chuyện làm giàu nhờ những cây, con bị quên lãng

Thứ Sáu 26/06/2020 , 09:01 (GMT+7)

Thất nghiệp ở nhà, Lụ ấp ủ một chuyện khác thường là bảo tồn, kinh doanh, đưa vào tua du lịch trải nghiệm những cây, con tưởng như đã bị quên lãng thời hiện đại.

Ngôi nhà mới dựng của Lụ. Ảnh: Dương Đình Tường.

Ngôi nhà mới dựng của Lụ. Ảnh: Dương Đình Tường.

Học để không phun thuốc cỏ, diệt chim rừng

Hôm nay Triệu Đình Lụ làm lễ mừng ngôi nhà mới dựng rộng hơn 100m2, sàn gỗ, vách gỗ, mái ngói đỏ au, đẹp nhất bản đến nỗi nhiều người phải giơ điện thoại ra chụp lại.

Ngôi nhà ở giữa miệt rừng là ước mơ cả đời của anh chàng cử nhân sử này bởi muốn mở tua du lịch cộng đồng nghe thổi khèn, xem nhảy lửa, cấp sắc, thưởng thức bột ngô hấp, thịt treo, đậu phụ chua làm từ men lá, uống rượu lấy từ thân cây báng.

Suốt năm lớp 1 bố của Lụ ở xóm Rặc Rạy (xã Lương Thông huyện Thông Nông cũ nay là Hà Quảng mới của tỉnh Cao Bằng) phải cõng cậu trên con đường rừng gập ghềnh đôi chỗ chỉ vừa đủ đặt một bàn chân vượt dốc Lũng Đuổng để đến điểm trường mới thành lập. Ông cõng con đi học với một ước vọng sau này con “cõng” cái chữ về cho dân bản.

Từ năm lớp 2 cậu phải tự đi trên đôi chân bé nhỏ của mình. Đói thì moi củ mài mọc hoang trong hốc đá nướng ăn, khát thì vục nước ở dưới khe uống.

Lụ trở thành một trong những người Dao đầu tiên ở đây đỗ đại học khi vào Khoa Lịch sử của Đại học Khoa học Thái Nguyên. Bao ước mơ, bao hăm hở cống hiến nhưng ra trường mãi mà không xin được việc nên Lụ đành phải trở về.

Nhửa cổ nhìn quanh chỉ thấy núi xanh mây trắng, cúi đầu nhìn xuống thấy những con đường cheo leo chỉ có dấu chân người Dao cùng chân ngựa mới có thể leo nổi. Trong đầu cậu bỗng bật ra ý nghĩ, nơi văn minh chưa tìm đến này đang có cả một kho báu những cây, con bản địa quý có thể làm giàu được.

Chợt nhớ lại chuyện ngày nào còn trọ học ở Thái Nguyên thấy người ta trồng rau, cắt xong hôm nay, mai phun thuốc kích thích, 4 - 5 hôm sau lại thu tiếp.

Chợt nhớ lại chuyện bản mình mà ngay cả nhà mình mấy năm nay vẫn dùng thuốc diệt cỏ cháy, đi phun dù đã bịt kín khẩu trang, khoác áo mưa nhưng về vẫn hoa mắt, chóng mặt.

Sáng phun trưa cỏ đã héo như bị luộc. 1ha dùng 2 can 5 lít hóa chất phun trong 2 ngày là xong trong khi làm cỏ bằng tay phải mất 15 ngày công nhưng đổi lại là hại sức.

Sau 5 năm gia đình dùng thuốc trừ cỏ, Lụ quyết định ngừng và vận động dân bản ngừng theo. Có người ở xóm Lũng Tôm bảo thẳng: “Chúng tao phun mãi cỏ chết mà người có chết đâu?” nhưng Lụ đã có cách.

Một giống ngô bản địa quý. Ảnh: Dương Đình Tường.

Một giống ngô bản địa quý. Ảnh: Dương Đình Tường.

Năm ấy, anh đã bắt đầu buôn những đặc sản của quê nhà như đậu tương, lạc hay ngô bản địa cho những người tiêu dùng ở thành phố và chỉ mua của những gia đình không phun thuốc trừ cỏ. Một em bé bị bệnh bẩm sinh Lụ cũng tìm đến nhà khuyên bảo bố mẹ về tác hại của thuốc trừ cỏ. Từ đó dân bản bảo nhau dần dần không dùng nữa.

Hết thuốc cỏ lại đến thuốc sâu. Năm ngoái dịch sâu keo mùa thu tàn phá ngô của cả bản, xã cấp cho thuốc hóa học độc hại, là cán bộ khuyến nông nhưng Lụ quyết định không lấy.

Cũng nhân đại dịch này hễ thấy ai cầm súng đi bắn chim là Lụ tiến đến, nhẹ nhàng giải thích: Chim bắt sâu, người diệt chim thành ra một vòng luẩn quẩn. Lịch sử Trung Quốc xưa có ông Mao Trạch Đông chỉ vì nghĩ chim sẻ ăn mất thóc nên đã ra lệnh tiêu diệt hết thành ra không con gì bắt sâu, mất mùa, đói kém…

Trước dân bản quen chỉ dùng mỗi phân hóa học vì sự tiện lợi, mỗi vụ chỉ bón có 1 lần. Lụ vận động, chuyển sang phân chuồng, phải bón hai lần lót và thúc, lại gánh nặng, nhiều mùi nên nghe chừng vẫn còn khó khăn.

Dưa chuột mèo leo giàn để làm giống. Ảnh: Dương Đình Tường.

Dưa chuột mèo leo giàn để làm giống. Ảnh: Dương Đình Tường.

Con lợn, con gà còn biết chọn huống hồ con người

Lụ bảo với tôi rằng: Đến con lợn, con gà nhà mình nuôi còn phân biệt được ngô lai với ngô bản địa và chỉ thích ăn ngô bản địa bởi ngọt hơn, bùi hơn, thơm hơn.

Dân bản cũng thế, giờ không còn ai đói nữa rồi nhưng vẫn thích ăn cơm độn ngô. Lễ cơm mới, cây ngô khi đó vừa mới trổ hoa họ cũng ngắt mấy bông về thổi cùng ăn để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Ngày kiêng gió, 20 tháng 1 âm lịch, họ không ra ngoài nhà để tránh cho cây ngô trên nương khỏi đổ.

Quan tâm đến giống cây, con bản địa là quan tâm đến sức khỏe của chính mình vì chất lượng và quy trình sản xuất sạch của chúng. Lụ bảo với tôi như vậy.

Ngô bản địa năng suất thấp chỉ 7 - 8 tấn/ha so với 10 tấn/ha của ngô lai, cây thân yếu, rễ cây nông nhưng bù lại chống sâu bệnh, chất lượng tốt.

Nhà Lụ như một bảo tàng của các giống cây cổ, từ ngô tẻ bắp nhỏ nhưng hạt to như mẹ vàng băm, mẹ vàng ton, mẹ vàng sợi (hạt tím), ngô nếp như mẹ bượt, mẹ bượt biên ăn rất dẻo, ngọt, thơm; Cao lương “ông già gù lưng”.

Đậu tương có tập viềng màu vàng, hạt to, năng suất khá và tập ton hạt nhỏ hơn trong đó lại phân ra tập ton manh màu ánh xanh và tập ton viềng màu vàng; Đậu mèo hạt trồng để chăn lợn, thân lá giữ đất không bị cỏ dại mọc, khi chết tự hoại làm tươi tốt đất. Đậu nho nhe vừa hạn chế cỏ dại vừa dùng làm lương thực ăn.

Giống đậu nho nhe trồng xen với ngô. Ảnh: Dương Đình Tường.

Giống đậu nho nhe trồng xen với ngô. Ảnh: Dương Đình Tường.

Giống dưa chuột khổng lồ có tên “dưa Mèo” vừa có thể leo giàn như mướp vừa có thể trồng xen dưới gốc ngô bằng cách trộn hạt với một nắm phân bò, bỏ quên chừng vài tháng là quả ra lúc lỉu nặng 0,5 - 1kg.

Quất rừng quả thơm nức mà vị không bị quá chua. Dâu da đất vị ăn man mát. Mắc mật tự mọc thành cụm trong rừng, quả ngâm măng ớt, lá ướp thịt quay hay xào đều khó có thể quên được. Bí Dao bò khắp nương như những bầy lợn con, ăn no tròn nằm ngơi nghỉ.

Nhà giữa rừng, điện thoại dù treo trên cột cũng chẳng một vạch tín hiệu nên lắm lúc phải chạy lên dốc, leo lên núi để “hứng” sóng rơi. Thế mà Lụ vẫn tham gia các nhóm mạng trên zalo, facebook để tiếp thị bán hàng.

Khởi nghiệp bằng cách bán đậu, ngô, lạc cho người ăn chay, không có lãi mấy nên từ đầu năm 2020 anh chuyển sang bán giống. Trên trang trại rộng khoảng 2ha, anh gieo trồng đủ thứ rồi tự tay thu hoạch, bảo quản. Thứ thì gác bếp, thứ thì phơi khô rồi trộn với tro để hút ẩm, đem cất vào thúng bịt chặt đầu.

Cận cảnh đậu nho nhe. Ảnh: Dương Đình Tường.

Cận cảnh đậu nho nhe. Ảnh: Dương Đình Tường.

Khách hàng chủ yếu ở hai thành phố lớn Hà Nội và Hồ Chí Minh, người không mảnh đất cắm dùi vì sống trong chung cư nhưng cũng trồng ít hạt trong thùng xốp, người ở nhà đất sắp xếp tận dụng ít không gian thừa.

Thường mỗi lần họ chỉ mua chừng 1 - 3kg giống và đều được hướng dẫn cách gieo trồng một cách tỉ mỉ. Giá giống ngô tẻ Lụ bán 120.000 đồng/kg, ngô nếp 130.000 đồng/kg, đậu nho nhe 130.000 đồng/kg, đậu tương 140.000 đồng/kg...

Buổi sáng hôm đó sau khi thức giấc, tai tôi rộn lên trong “bản giao hưởng” của những thanh âm. Tiếng mấy con lợn khoang ụt ịt cạy thanh chuồng đòi cám sốt. Tiếng ậm ò xen lẫn leng keng của lục lạc từ lũ bò Mông sừng cong như sừng bò tót. Tiếng đàn gà Dao quác quác táo tác đuổi nhau.

Lụ bên đàn lợn khoang đặc sản. Ảnh: Dương Đình Tường.

Lụ bên đàn lợn khoang đặc sản. Ảnh: Dương Đình Tường.

Lụ bảo, đem gà bản đi bán dọc đường, chưa ra đến chợ đã có người vẫy hết với giá 130.000 đồng/kg trong khi gà lai chỉ 70.000 đồng/kg mà bán còn ế. Lợn khoang bao giờ cũng có giá cao hơn lợn trắng 10.000 - 15.000 đồng/kg, mổ bày ra chợ một lúc là không còn gì.

Bò Mông nếu cùng trọng lượng như bò lai thương lái thường trả cao hơn 2 - 3 triệu mà nuôi lại dễ vì biết ăn cỏ rừng chứ không lệ thuộc vào cám công nghiệp và cỏ voi.

Thế nhưng để làm giàu từ chúng, phải biết cách tổ chức sao cho những sản phẩm này trở thành hàng hóa, nâng tầm giá trị mà trước tiên vỗ béo bò sẽ trở thành một nghề có tương lai nhất ở đây.

Lợn đen Mường Pa 'đi ủng' màu trắng ở huyện Mai Châu

Lợn đen Mường Pa 'đi ủng' màu trắng ở huyện Mai Châu

Phóng sự 18/09/2020 - 15:14

Thấy nhành rau lang để trên bờ tường, con lợn đực không ăn ngay mà ụt ịt gọi con cái ô chuồng bên cùng đứng bằng cả hai chân, kề miệng ăn rất tình tứ.

Những phiên chợ bán đặc sản... ốc sên

Những phiên chợ bán đặc sản... ốc sên2

Phóng sự 17/09/2020 - 07:10

Thứ sáu chợ phiên Bao La, bát ngát những rổ, chậu ốc lấp ló đôi râu dài và cái lưỡi cứ đưa qua, đưa lại khiến người yếu bóng vía chợt giật nảy mình.

Mình dừng lại để em đi tìm hạnh phúc mới, chứ thế này tội lắm

Mình dừng lại để em đi tìm hạnh phúc mới, chứ thế này tội lắm2

Phóng sự 16/09/2020 - 10:17

Trước câu nói đó của chồng, chị gạt đi: “Mình đến với nhau lúc khỏe mạnh, giờ đây anh ốm em bỏ đi không nỡ, vả lại chúng mình còn tình cảm, còn đứa con”.

Hiến cả nghĩa địa dòng họ để đổi lấy trường học cho quê nhà

Hiến cả nghĩa địa dòng họ để đổi lấy trường học cho quê nhà

Phóng sự 15/09/2020 - 06:08

“Mày làm thế là phá tục lệ ngàn đời của người Thái, sẽ khiến cả dòng họ bị ốm, lụn bại”. Lời mẹ già vang lên trong cuộc họp khiến ông Thiết vã mồ hôi.

Nghề 'thổi' trâu ngoại cho da căng, béo múp

Nghề 'thổi' trâu ngoại cho da căng, béo múp

Phóng sự 10/09/2020 - 07:10

Chủ tịch xã Thổ Bình bảo trâu ngoại có khung xương to nên chỉ cần 'thổi' trong 3 tháng đã béo, lãi khá. Anh Lâm là người mở nghề làm giàu cho dân cả vùng.

Làng 'Digan' bên dòng Trà Khúc

Làng 'Digan' bên dòng Trà Khúc

Phóng sự 09/09/2020 - 06:05

Ở Quảng Ngãi có một làng quê mà người nông dân quanh năm, suốt tháng lang thang khắp các dòng sông.

Sự trùng lặp giữa các ca sảy thai với mùa phun thuốc sâu ở Hòa Bình

Sự trùng lặp giữa các ca sảy thai với mùa phun thuốc sâu ở Hòa Bình2

Phóng sự 08/09/2020 - 07:10

Sự trùng lặp đó khiến cho nhiều người phải nghi ngờ có hay không sự tác động của việc sử dụng thuốc BVTV thiếu hiểu biết với số ca sảy thai mỗi ngày một nhiều...

Lênh đênh trên sông Hậu

Lênh đênh trên sông Hậu

Phóng sự 03/09/2020 - 06:35

Nằm giữa dòng sông Hậu, Cồn Sơn - một trong bốn dãy cồn và cù lao lớn thuộc địa phận TP Cần Thơ, gồm: Cồn Sơn, Cồn Ấu, Cồn Khương và cù lao Tân Lộc.

Du lịch cộng đồng - Nông thôn kiểu mẫu: Cảm nhận Bản Lác

Du lịch cộng đồng - Nông thôn kiểu mẫu: Cảm nhận Bản Lác

Phóng sự 02/09/2020 - 13:10

Bản Lác nằm cách Hà Nội khoảng 140km, ẩn mình trong thung lũng, bao bọc bởi những dãy núi trùng điệp và mây mù bao phủ quanh năm.

Tôi đi tu: [Bài IV] Người số 37 và tôi

Tôi đi tu: [Bài IV] Người số 37 và tôi

Phóng sự 28/08/2020 - 07:35

Đấy là một chàng thanh niên khỏe mạnh đẹp trai nhưng thỉnh thoảng bị rung bần bật toàn thân. Người đấy chắc chắn là tu không “đậu” và người thứ 2 không “đậu” là tôi.

Tôi đi tu: [Bài III] Tại con tắc kè

Tôi đi tu: [Bài III] Tại con tắc kè

Phóng sự 27/08/2020 - 07:10

Biết hít vào thở ra là đương nhiên, đẻ ra là biết mà lỡ không biết thì bà mụ cuống cuồng vỗ cho biết. Hiển nhiên thế mà gần 70 tuổi tôi lại phải học.

Hình ảnh rừng già ở A Lưới bị 'xẻ thịt'

Hình ảnh rừng già ở A Lưới bị 'xẻ thịt'

Phóng sự 26/08/2020 - 16:02

Khu rừng bị lâm tặc chặt phá nằm ở khu vực biên giới huyện A Lưới (Thừa Thiên- Huế), gần Quốc lộ 49 và Đồn Biên phòng cửa khẩu Hồng Vân.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Nam Định đặt mục tiêu 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 khâu đột phá

Nam Định đặt mục tiêu 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 khâu đột phá

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Nam Định lần thứ XX nhiệm kỳ 2020 - 2025 sẽ diễn ra từ ngày 23 - 26/9/2020 tại Nhà văn hóa 3/2 (thành phố Nam Định).

Sẽ có bước chuyển lớn cho sản xuất lúa gạo hữu cơ

Sẽ có bước chuyển lớn cho sản xuất lúa gạo hữu cơ

Sản xuất lúa gạo đã, đang và sẽ có bước chuyển lớn theo hướng hữu cơ, bền vững, chất lượng nhằm phục vụ cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Người dân Huế đang khẩn trương khắc phục thiệt hại sau bão số 5

Người dân Huế đang khẩn trương khắc phục thiệt hại sau bão số 5

Những ngày này, người dân ở Thừa Thiên - Huế đang ra sức khẩn trương khắc phục hậu quả sau khi con bão số 5 tràn qua.