Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Những ghi chép từ bên kia trái đất: Đường không còn ngọt lịm…

Thứ Tư 22/04/2020 , 16:09 (GMT+7)

Mỗi người Việt Nam lớn lên biết đến Cuba, hình ảnh Cuba lưu dấu trong tâm tưởng gắn với những vần thơ của Tố Hữu.

Xăng dầu là một mặt hàng đắt đỏ ở Cuba. Khi chúng tôi đi qua cây xăng này, những người trẻ tuổi đang có mặt tại đây là hô vang Việt Nam muôn năm! Việt Nam - Hồ Chí Minh!

Xăng dầu là một mặt hàng đắt đỏ ở Cuba. Khi chúng tôi đi qua cây xăng này, những người trẻ tuổi đang có mặt tại đây là hô vang Việt Nam muôn năm! Việt Nam - Hồ Chí Minh!

“Em ạ, Cuba ngọt lịm đường / Mía xanh đồng bãi biếc đồi nương / Cam ngon xoài ngọt vàng nông trại / Ong lạc đường hoa rộn bốn phương”.

Hôm nay, dù thực tế đã biến đổi, người dân Cuba đang phải đối mặt với những khó khăn tích tụ từ nhiều năm chủ yếu do chính sách cấm vận của Mỹ gây nên, dù thời thế đã đổi thay và đường Cuba cả theo nghĩa thực tế và hình tượng đã không còn ngọt lịm như xưa nữa thì ở quốc đảo này vẫn cho người ta những cảm nhận về một sự khẳng định những giá trị sống theo cách của người Cuba.

Đất nước 11 triệu dân này vẫn khiến cho cả thế giới phải suy ngẫm về cái gọi là “cách sống”.

Bình tĩnh sống

Vịn theo những câu thơ của Tố Hữu, sau hơn hai mươi giờ bay có quá cảnh tại Moscow (Nga) tôi đã đặt chân đến La Habana. Tôi đã hình dung đến một xứ xở chạm tới thiên đường, một sự hoàn hảo đẹp đến từng centimet.

Cuba đã từng giữ vị trí đứng đầu trong xuất khẩu đường ra thế giới. Trước đây, dưới sự bảo trợ của Liên Xô, đường Cuba được xuất chủ yếu sang Liên bang Xô Viết, và đổi lại, Cuba được nhận về khí đốt và xăng dầu, thứ mà quốc gia châu Mỹ xa xôi này không có.

Tuy nhiên, sau khi không còn thị trường bảo trợ lớn này, sản lượng đường xuất khẩu sụt giảm, hàng loạt các nông trại bỏ hoang hoặc chuyển sang trồng cây khác. Đường Cuba cũng không còn giữ được vị trí đứng đầu về số lượng và cả chất lượng.

Tôi cũng nhìn thấy những cây ATM, chứng tỏ Cuba cũng ít nhiều bắt nhịp vào đời sống hiện đại, dù lượng giao dịch không nhiều. Một xã hội “sống chậm” luôn hiện hữu trong mọi hoạt động, và cả trên gương mặt những người dân Cuba.

Tuy vậy, cảnh sắc Cuba ở vùng ngoại vi La Habana vẫn gợi cho chúng tôi về một Cuba trong tưởng tượng, dọc đường đi là những vùng rộng lớn xanh bóng cây thảm cỏ, cảnh sắc ngậm nắng vàng như mật.

Khí hậu nhiệt đới ven đường xích đạo tương đương Việt Nam, tuy nhiên, Cuba ít mang đặc trưng của khí hậu lục địa, biển Caribe, vịnh Mexico và Đại Tây Dương hào phóng đã ôm chứa quốc đảo, phả vào những cơn gió đại dương khiến Cuba luôn mát mẻ.

Đổi lại, Cuba cũng là nơi đón bão của châu Mỹ khi nằm trên đường đi lối lại của chúng nên phải gánh chịu những hậu quả bất kỳ.

Chúng tôi đến thăm một ngôi làng Cuba nhưng từ lâu đã mang màu sắc văn hóa Việt Nam. Cái tên của nó cũng mang tên Việt Nam: Làng Bến Tre.

Làng được xây dựng kiểu mô hình hợp tác xã với những nông trang tập thể. Tôi đã nhìn thấy những chiếc máy kéo, những khu chăn nuôi và những người dân làm những việc của tập thể một cách tự nguyện vui vẻ như làm việc nhà mình.

Tôi không biết họ có áp dụng mô hình chấm công điểm như hợp tác xã của ta xưa kia hay không nhưng mọi thứ có vẻ bình ổn và yên bình.

Ở đây vẫn tồn tại những nơi tương tự như các cửa hàng mậu dịch thời bao cấp tại Việt Nam, người dân xếp hàng để nhận tiêu chuẩn hàng tháng do nhà nước phân phát. Bên cạnh đó vẫn có một “thị trường tự do” là một vài cửa hàng không khác nhiều so với các cửa hàng tự chọn ở ta, gắn đèn LED màu khá đẹp đẽ và bắt mắt. Một nhóm khách trong đoàn chúng tôi đã vào một cửa hàng mua một số sản phẩm, nhưng thời gian chờ thanh toán rất lâu, phải thật kiên nhẫn mới có thể kết thúc quá trình mua bán gian truân này.

Kinh tế tập trung và bóng ma cấm vận

Dưới thời Tổng thống Donald Trump cấm vận của Mỹ với Cuba tăng gấp 20 lần.

Trong tình trạng khan hiếm tiền mặt, Cuba đã thương thảo để được trả bằng hiện vật. Chẳng hạn như món nợ với Cộng hòa Séc đã được đề xuất trả bằng rượu rum, một loại rượu Madein Cuba được nấu từ mía đường. Thế nhưng Séc không đồng ý với đề xuất này, bởi nếu quy ra rượu thì dân Séc phải uống rượu rum suốt 15 năm mới hết.

Hàng hóa nói chung là khan hiếm. Một số cửa hàng, kệ trống trải, có những mặt hàng thiết yếu hết một thời gian lâu lâu, có khi hàng tháng trời mới có trở lại.

Và nói chung người dân cũng không có nhiều tiền để mua sắm thoải mái, bởi giá của nó so với giá mua phân phối thường cao hơn hàng chục lần.

Ở Cuba hầu như không xuất hiện các hàng quán bán đồ ăn. Bạn sẽ ăn tại khách sạn nơi đăng kí lưu trú.

Khách du lịch trước khi được cấp visa vào Cuba cũng phải chứng minh được nơi sẽ ở khi đến đây, tức là phải đặt phòng khách sạn trước khi xin visa, sau đó là mua vé máy bay.

Từ Việt Nam bay tới Cuba bắt buộc phải quá cảnh, hoặc qua Pháp, qua Canada là hai hướng chính.

Các tour du lịch đến Cuba thường ghép các điểm này thành torur với giá khá đắt đỏ, tầm 170 triệu đồng, chủ yếu bởi chi phí cho vé máy bay khứ hồi đã khá nhiều, tầm bốn mươi triệu cho một lần bay.

Trước chuyến đi tới Cuba, chúng tôi được khuyên mang đầy đủ tư trang và vật dụng sinh hoạt cá nhân, bởi ở Cuba bạn sẽ rất khó khăn để mua một chiếc bàn chải đánh răng, một tuýp thuốc đánh răng, một chiếc khăn mặt hay những vật dụng tương tự khác. Hoặc nếu có thì giá cũng khá đắt đỏ.

Dầu lửa và khí đốt rất khó để vào được Cuba, dù phía những người bạn đồng hành cùng Cuba trong những năm chiến tranh vẫn luôn thịnh tình và sẵn lòng với đất nước này.

Tôi đã gặp một số du học sinh Việt Nam tại Cuba. Nga, một sinh viên đang theo học Y khoa tại đây cho biết, mỗi ngày các em chỉ được cấp một chậu nước tắm, và điện thắp sáng trong kí túc xá chỉ được đến 8 giờ tối mà thôi.

Có những hàng rào chắn hữu hình và có cả những hàng rào chắn vô hình. Ít nhiều cách biệt với thế giới. Những khoản nợ của Cuba với các nước trước đây vẫn là một gánh nặng với Cuba. Có những nước đã xóa nợ cho Cuba phần lớn như Nga, hay Việt Nam, nhưng cũng còn những món nợ phải trả.

Hiện Cuba vẫn đang trong quá trình thương thảo về phương thức trả nợ với các nước, và đó cũng là điều kiện để đất nước này tham gia lại vào một số tổ chức thế giới vốn trống tên từ lâu.

Một thế giới khác

Bảo Cuba là vùng lõm của thế giới hiện nay cũng đúng, nhưng đó cũng có thể là hệ quả tất yếu từ lựa chọn của thể chế chính trị, của con đường đất nước ấy đã đi.

Chỉ biết rằng, Cuba hiện nay như một phần khác biệt của thế giới, hoặc Cuba đã tồn tại bằng chính sự khác biệt ấy. Tôi không biết.

Thôi thì hãy cứ làm một du khách để ghi nhận một cách khách quan những khác biệt như những trải nghiệm đặc biệt của mình.

Ở Cuba có hai đồng tiền lưu hành song song, một cho dân bản địa là đồng Peso và một cho khách nước ngoài là đồng CUC. Vì “ghét” Mỹ mà ở đây không tính theo đô la mà quy ra một loại tiền có giá trị tương đô la.

Theo quy định thì 1 CUC sẽ tương đương 1 USD, thế nhưng để đổi USD ra CUC mà tiêu cho hợp pháp thì lại phải mất một khoản phí.

Việc đổi đô la ra tiền CUC tại khách sạn bạn phải trình hộ chiếu và đổi với mức phí khá cao, tầm 20%. Hôm đầu tôi thử đổi 20 USD và được nhận về 17,25 CUC. Hôm sau thì cánh truyền hình lọc lõi kinh nghiệm đi nước ngoài chỉ cho tôi ra đổi “chợ đen” của cánh tài xế ngay bên hông khách sạn với tỉ lệ 1:1 cực kì dễ chịu, lại chẳng phải nhì nhằng hộ chiếu với xếp hàng.

Vì có chợ đen nên một số nơi cũng nhận tiền đô, nhất là cánh tài xế, còn lại mọi mua bán giao dịch công khai bạn đều phải trả bằng CUC. 

Những chiếc thẻ Internet dùng để vào mạng ở Cuba được bán với giá 2 CUC.

Những chiếc thẻ Internet dùng để vào mạng ở Cuba được bán với giá 2 CUC.

Hôm ấy, từ pháo đài El Morro đến quán bia ven biển khoảng cách gần chục cây số mà tài xế chỉ đòi 5 CUC. Hí hửng vì được đi giá rẻ, nhưng vừa nhìn chiếc xe chúng tôi đã hiểu ngay mức giá chủ xe đưa ra, dưới màu sơn tươi tắn màu xanh lam là một vỏ xe ọp ẹp tưởng như chỉ một va chạm nhẹ cũng có thể vỡ ra được. Khi chui vào trong xe thì đó quả thực là một chiếc chuồng gà di động. Nhưng với người lái xe thì đó là cả một tài sản nuôi sống gia đình anh.

Internet là câu chuyện được quan tâm nhiều nhất với các du khách. Việc đi công tác miền núi hay vùng sâu vùng xa của Việt Nam còn dễ chịu hơn nhiều so với việc xuất ngoại sang bên kia trái đất.

Bạn chỉ có thể mua những thẻ cào để vào mạng với giá khá rất đắt đỏ. Chúng tôi ở khách sạn 5 sao, có wifi, thế nhưng thứ ở Việt Nam chỉ cần một nhà nghỉ rẻ tiền và nhiều nơi khác cũng miễn phí thì ở đây bạn phải mua các thẻ cào với giá 2 CUC để sử dụng trong thời hạn một tiếng. Có nghĩa là để có một tiếng vào mạng bạn phải trả tầm 60 nghìn đồng.

Gọi là một tiếng nhưng nếu bạn dùng dung lượng nhiều một chút thì có thể xài đến phút 30 đã hết rồi. Bởi thế, trong 4 ngày ở La Habana, hai anh bạn làm truyền hình trong đoàn chúng tôi đã xài tới 60 chiếc thẻ wifi. Tính ra 120 CUC, quy đổi ra tiền Việt hết đến 3 triệu đồng. 

Ngoài ô tô, người dân Cuba di chuyển chủ yếu bằng xe bus. Xe máy rất ít, và đó thực sự là những tài sản lớn. Tôi không nghĩ là xe máy quá đắt đỏ, vấn đề là xăng dầu ở đây giá rất cao, tính ra tầm 40 nghìn đồng 1 lít, vì thế giá vận tải cũng đắt đỏ theo.

Từ chỗ chúng tôi ở ngoắc xe chạy lên phố cổ, nếu biết mặc cả thì tốn 20 CUC cho quãng đường dăm cây số, quy ra tiền Việt cỡ 500 nghìn đồng. Dạo phố một chút xong đi về cũng chừng ấy tiền.

Rẻ nhất là taxi, còn nếu bạn chịu chơi, chọn ngồi xe cổ đẹp hay mui trần thì sẽ phải trả tầm 30 CUC. Chúng tôi đã từng đi loại xe này và khá xót tiền.

Một điều đáng nói là, với khách nước ngoài thì giá cả đắt đỏ vậy, nhưng với người dân Cuba, những người tiêu đồng Peso thì mọi thứ dễ chịu hơn rất nhiều, vì ở Cuba, 1 Peso được coi tương đương… 1 CUC.

Bởi vậy, khách nước ngoài thường thuê hoặc mua lại hàng hóa và dịch vụ theo suất của người dân bản địa.

Một khách du lịch đã tính ra rằng, nếu như họ mua cua biển bằng đồng CUC thì cùng số tiền ấy chỉ được một con, nhưng nếu nhờ qua người dân bản địa thì sẽ mua được tới… 12 con.

Tất nhiên, bạn sẽ phải trả cho người “thuê mua” một khoản phí chênh lệch nhất định. Cũng bởi thế, người Cuba hay được thuê đứng tên các dịch vụ để lách luật cho rẻ.

Một bến xe bus tại La Habana.

Một bến xe bus tại La Habana.

Bỏ qua những điều “lạ lùng” vừa nói thì ở Cuba vẫn có một thứ mà vị khách nào khi đặt chân đến đất nước này đều dễ dàng cảm thấy. Đó là sự bình yên. Thứ mà nhiều quốc gia giàu có khác luôn hướng tới và mong đạt được nhưng đôi khi lại chẳng như mong muốn.

Lợn đen Mường Pa 'đi ủng' màu trắng ở huyện Mai Châu

Lợn đen Mường Pa 'đi ủng' màu trắng ở huyện Mai Châu

Phóng sự 18/09/2020 - 15:14

Thấy nhành rau lang để trên bờ tường, con lợn đực không ăn ngay mà ụt ịt gọi con cái ô chuồng bên cùng đứng bằng cả hai chân, kề miệng ăn rất tình tứ.

Những phiên chợ bán đặc sản... ốc sên

Những phiên chợ bán đặc sản... ốc sên2

Phóng sự 17/09/2020 - 07:10

Thứ sáu chợ phiên Bao La, bát ngát những rổ, chậu ốc lấp ló đôi râu dài và cái lưỡi cứ đưa qua, đưa lại khiến người yếu bóng vía chợt giật nảy mình.

Mình dừng lại để em đi tìm hạnh phúc mới, chứ thế này tội lắm

Mình dừng lại để em đi tìm hạnh phúc mới, chứ thế này tội lắm2

Phóng sự 16/09/2020 - 10:17

Trước câu nói đó của chồng, chị gạt đi: “Mình đến với nhau lúc khỏe mạnh, giờ đây anh ốm em bỏ đi không nỡ, vả lại chúng mình còn tình cảm, còn đứa con”.

Hiến cả nghĩa địa dòng họ để đổi lấy trường học cho quê nhà

Hiến cả nghĩa địa dòng họ để đổi lấy trường học cho quê nhà

Phóng sự 15/09/2020 - 06:08

“Mày làm thế là phá tục lệ ngàn đời của người Thái, sẽ khiến cả dòng họ bị ốm, lụn bại”. Lời mẹ già vang lên trong cuộc họp khiến ông Thiết vã mồ hôi.

Nghề 'thổi' trâu ngoại cho da căng, béo múp

Nghề 'thổi' trâu ngoại cho da căng, béo múp

Phóng sự 10/09/2020 - 07:10

Chủ tịch xã Thổ Bình bảo trâu ngoại có khung xương to nên chỉ cần 'thổi' trong 3 tháng đã béo, lãi khá. Anh Lâm là người mở nghề làm giàu cho dân cả vùng.

Làng 'Digan' bên dòng Trà Khúc

Làng 'Digan' bên dòng Trà Khúc

Phóng sự 09/09/2020 - 06:05

Ở Quảng Ngãi có một làng quê mà người nông dân quanh năm, suốt tháng lang thang khắp các dòng sông.

Sự trùng lặp giữa các ca sảy thai với mùa phun thuốc sâu ở Hòa Bình

Sự trùng lặp giữa các ca sảy thai với mùa phun thuốc sâu ở Hòa Bình2

Phóng sự 08/09/2020 - 07:10

Sự trùng lặp đó khiến cho nhiều người phải nghi ngờ có hay không sự tác động của việc sử dụng thuốc BVTV thiếu hiểu biết với số ca sảy thai mỗi ngày một nhiều...

Lênh đênh trên sông Hậu

Lênh đênh trên sông Hậu

Phóng sự 03/09/2020 - 06:35

Nằm giữa dòng sông Hậu, Cồn Sơn - một trong bốn dãy cồn và cù lao lớn thuộc địa phận TP Cần Thơ, gồm: Cồn Sơn, Cồn Ấu, Cồn Khương và cù lao Tân Lộc.

Du lịch cộng đồng - Nông thôn kiểu mẫu: Cảm nhận Bản Lác

Du lịch cộng đồng - Nông thôn kiểu mẫu: Cảm nhận Bản Lác

Phóng sự 02/09/2020 - 13:10

Bản Lác nằm cách Hà Nội khoảng 140km, ẩn mình trong thung lũng, bao bọc bởi những dãy núi trùng điệp và mây mù bao phủ quanh năm.

Tôi đi tu: [Bài IV] Người số 37 và tôi

Tôi đi tu: [Bài IV] Người số 37 và tôi

Phóng sự 28/08/2020 - 07:35

Đấy là một chàng thanh niên khỏe mạnh đẹp trai nhưng thỉnh thoảng bị rung bần bật toàn thân. Người đấy chắc chắn là tu không “đậu” và người thứ 2 không “đậu” là tôi.

Tôi đi tu: [Bài III] Tại con tắc kè

Tôi đi tu: [Bài III] Tại con tắc kè

Phóng sự 27/08/2020 - 07:10

Biết hít vào thở ra là đương nhiên, đẻ ra là biết mà lỡ không biết thì bà mụ cuống cuồng vỗ cho biết. Hiển nhiên thế mà gần 70 tuổi tôi lại phải học.

Hình ảnh rừng già ở A Lưới bị 'xẻ thịt'

Hình ảnh rừng già ở A Lưới bị 'xẻ thịt'

Phóng sự 26/08/2020 - 16:02

Khu rừng bị lâm tặc chặt phá nằm ở khu vực biên giới huyện A Lưới (Thừa Thiên- Huế), gần Quốc lộ 49 và Đồn Biên phòng cửa khẩu Hồng Vân.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Nam Định đặt mục tiêu 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 khâu đột phá

Nam Định đặt mục tiêu 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 khâu đột phá

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Nam Định lần thứ XX nhiệm kỳ 2020 - 2025 sẽ diễn ra từ ngày 23 - 26/9/2020 tại Nhà văn hóa 3/2 (thành phố Nam Định).

Sẽ có bước chuyển lớn cho sản xuất lúa gạo hữu cơ

Sẽ có bước chuyển lớn cho sản xuất lúa gạo hữu cơ

Sản xuất lúa gạo đã, đang và sẽ có bước chuyển lớn theo hướng hữu cơ, bền vững, chất lượng nhằm phục vụ cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Chung kết năm Olympia 2020: Thu Hằng chinh phục vòng Nguyệt quế

Chung kết năm Olympia 2020: Thu Hằng chinh phục vòng Nguyệt quế

Nguyễn Thị Thu Hằng, nữ sinh THPT Kim Sơn A, Ninh Bình, chính thức Vô địch Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 20.