Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Lộn xộn quy hoạch nông thôn: Méo mó, dị hợm

Thứ Ba 14/07/2015 , 12:05 (GMT+7)

Không có ai quản lý hình thái kiến trúc, bây giờ làng trở nên chắp vá, méo mó đến dị hợm. Nhà Pháp, nhà Nhật, nhà Thái, nhà Ả Rập, nhà Trung Quốc, nhà chia lô, nhà biệt thự, nhà mái ngói, nhà mái tôn... trộn lẫn vào nhau./ Suy nghĩ từ một lá đơn lạ

Xót xa hương lệ

Trong quyển hương lệ làng Cự Đà (xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, Hà Nội) do chánh tổng, lý trưởng cùng các dòng họ lập năm 1929, bổ sung năm 1936 có những quy định rất nghiêm.

Người làng trồng một búi tre lên cây chặt về làm nhà thì không phải xin phép nhưng khi mới lên măng mà đã bẻ sẽ bị phạt.

Người làng chỉ được xây nhà trong diện tích đất trước bạ (bìa đỏ) của gia đình, phạm vào đất công là lính lệ, trương tuần đến phá dỡ, xử phạt.

Nhà xây ở gần đình không được cao hơn đình. Thời đó người biết chữ trong làng rất ít nhưng tất thảy đều răm rắp chấp hành.

Những năm đầu thế kỷ 20, dân Cự Đà đã biết đi làm ăn buôn bán tứ xứ thậm chí sang cả Pháp định cư. Việt kiều về quê đặt cả máy phát điện giúp cho Cự Đà trở thành làng đầu tiên ở miền Bắc có điện thắp sáng choang, có quạt máy chạy vù vù, có máy hát tình tang.

Ngay từ thời ấy, làng đã được đánh số nhà. Những ngôi nhà xây dựng trên đất nông nghiệp hay lấn chiếm công thổ đều không được gắn số.

Năm 1929, một cột cờ được dựng lên làm cọc tiêu cho thuyền bè qua lại trên sông Nhuệ biết chỗ để thả neo. Tàu thuyền qua lại tấp nập, hàng hóa từ Cự Đà “chảy” đi khắp miền Bắc qua hệ thống sông lớn, sông nhỏ.

Thế rồi cái làng quê quy củ, phồn vinh và đẹp tự cổ tích ấy dần biến mất!

09-47-25_dsc_9975
Còn đâu nét Việt?

Trước Pháp về đóng bốt, phá nhà nhưng cũng không hủy hoại nhiều như chính những đứa con của làng ngày hôm nay.

Xã Cự Khê có ba làng là Cự Đà, Khúc Thủy và Khê Tang thì Cự Đà còn khoảng 50, Khúc Thủy còn khoảng 20 ngôi nhà cổ.

Theo ông Đặng Anh Phương, Phó Chủ tịch xã, nguyên nhân của sự phá hoại này là bởi kinh tế phát triển, đất đai đắt đỏ, một ngôi nhà cổ mà bốn năm thế hệ sống trong đó sẽ có nhiều bất tiện nên người dân phải tự tìm lối thoát cho mình.

Đập phá tưng bừng

Như dầu gặp lửa, khi có tiền đền bù đất ruộng từ dự án đô thị mới người các làng đua nhau xây nhà. Xóm Thượng của Khê Tang - thôn đầu tiên nhận tiền đền bù cũng là nơi xảy ra cuộc đập phá nhà cũ tưng bừng để gần như xây mới 100%.

Tiếng là huyện có đội thanh tra xây dựng cắm chốt dưới xã một người, xã cũng có cán bộ địa chính xây dựng nhưng quy định hiện tại chỉ cấp phép xây dựng ở khu đất giãn dân, đất đấu giá với điều kiện không được xây cao quá 7 tầng, còn trong làng lại bỏ ngỏ.

Ông Nguyễn Hữu Tuất, Trưởng thôn Thượng, thống kê thôn có 385 hộ, 1.450 khẩu thì 99% đập nhà làm lại, 95% xây nhà từ 3 tầng trở lên.

09-47-25_dsc_9991
Một góc thôn Thượng

Không có ai quản lý hình thái kiến trúc, bây giờ làng trở nên chắp vá, méo mó đến dị hợm. Nhà Pháp, nhà Nhật, nhà Thái, nhà Ả Rập, nhà Trung Quốc, nhà chia lô, nhà biệt thự, nhà mái ngói, nhà mái tôn...

Có những ngôi nhà hội tụ đủ thứ kiến trúc pha tạp ấy một cách đầy trọc phú ngạo ngường.

Một người nông dân ra phố thấy đẹp, giơ điện thoại chụp cóp nhặt của nhà A cái cửa, nhà B cái mái, nhà C cái phòng rồi về bảo cánh thợ xây dựng một cái nhà chia lô ngay trên mảnh đất rất rộng của mình.

Có khoảng 70% nhà trong thôn Thượng là nhà ống. Cái nào cũng kín cổng, cao tường và rất cô lập. Ngoảnh mặt là bốn bức tường, là khung sắt, là dây kẽm gai vây quanh.

Chính trưởng thôn Tuất cũng xây hai cái nhà ống như vậy cho hai người con. Tôi hỏi sống nhà ống có sướng không, anh cười buồn: “Xưa ăn đong, ăn vay còn sướng hơn. Ngày nay tuy có tiền nhưng cái gì cũng kém, cũng bẩn”.

Trước quanh làng tre thành hàng, thành lũy, tre rợp trời che lúc nắng lửa, tre đan vào nhau bảo vệ người khi bão giông. Trong cơn lốc xây dựng hiện nay, tre thành ra một thứ bị rẻ rúng.

Dân làng ngoài triệt tre còn chặt sạch cả các loại cây cối khác khiến cho lúc mất điện phận người cứ như phận kiến trong đáy chảo, nháo nhào kéo nhau ra cái quán Đống gần nghĩa địa thôn - nơi còn sót vài cây to để hóng mát.

Quay trở lại làng cổ Cự Đà nơi trước đây có 80% nhà truyền thống Bắc Bộ kiểu năm gian hoặc ba gian vì kèo gỗ, lợp ngói còn 20% nhà theo kiến trúc Pháp.

Ngôi làng cực đẹp này nằm bên dòng Nhuệ giang hiền hòa với đôi bờ là mướt mát những rặng cổ thụ vài trăm tuổi, thân to hai ba người ôm soi bóng. Mỗi ngõ làng có một bến nước, tổng cộng có 13 cái cả thảy.

Các bến với 19 hay 21 bậc đá xanh nguyên khối từng sớm chiều trai thanh, gái lịch ra gánh nước, tiếng thùng xô va vào nhau lách cách vui như tiếng trẻ nô đùa.

Rặng cây đôi bờ giờ chết vì không chịu nổi nước ô nhiễm. Những cái bến giờ bồi lấp dưới muôn lớp bùn đen chẳng ai thèm bới lên vì sợ mùi.

09-47-25_dsc_9984
Chỗ bóng cây duy nhất ở làng

Dòng sông từng được thi sĩ Hoài Yên tả: "Sông Nhuệ chiều như thơ mộng hơn/Trời in đáy nước lộng hoàng hôn" trở thành một cái cống bể phốt khổng lồ của thành phố Hà Nội.

Những con đường làng lát gạch nghiêng dù không to nhưng mộc mạc dịu dàng đã bị trùm kín bê tông. Dăm chục cái ao làng cũng bị lấp gần hết.

“Con người mỗi lúc một sinh sôi mà đất lại không sinh thêm. 20 năm nay không có một đợt cấp đất giãn dân, giãn nghĩa trang nào nên làng rất chật chội.

Chuyện xây dựng, chuyện kiến trúc ở nông thôn không phải như một cuộc cờ để có thể một chốc lát xóa đi đánh lại. Đi sai một nước cờ là cả trăm năm sau con cháu còn uất hận.

Con cháu lớn lên lấp ao, lấp vườn, phá nhà cổ vừa để có chỗ ở vừa đỡ tiền trùng tu. Sửa sang một nếp nhà cổ giờ cũng phải vài ba trăm triệu nên người ta xót”, ông Vũ Văn Tuấn, Trưởng thôn Cự Đà, bảo tôi như thế.

Nhà ông Tuấn có độc thằng con trai lại kinh tế khá giả nên mới đủ bản lĩnh bỏ ra tiền tỉ để làm một nếp nhà gỗ mít rộng 150m2 theo đúng lối cũ chứ người làng mấy ai còn nặng lòng?

Có nhiều tiền họ xây biệt thự, có ít tiền họ xây nhà ống còn thiết kế thì kẻ mua, người xin hay tự nghĩ. Những ngôi nhà bê tông cao vút mọc san sát bên những ngôi nhà mái ngói thâm nâu.

Nhà tiền tỉ, thậm chí nhiều tỉ cũng đua nhau ra đời mà điển hình như nhà anh Đinh Khắc Cường xây 4 tầng trên 800m2 sàn tốn 3,5 tỉ.

09-47-25_dsc_9981
Ngôi nhà lớn nhất nhì làng của anh Cường

Căn nhà cao đến nỗi tưởng như xẻ đôi cả đường chân trời. Căn nhà to đến nỗi một đám cưới dăm bảy chục mâm tổ chức bên trong với đầy đủ xe cộ, bàn ghế mà người ngoài nhìn vào vẫn chẳng biết nhà có đại tiệc.

Chủ nhân của ngôi nhà đồ sộ ấy kể hồi đền bù khu đô thị mới Thanh Hà, cầm trong tay trên 2 tỉ anh vay mượn thêm nữa để xây một căn nhà để đời. Chỉ tính riêng tầng 3, tầng 4 đã có 14 phòng, chưa kể tầng 2, tầng 1 được làm sẵn đón nhu cầu văn phòng khi thành phố mở rộng.

Thế mà kỳ lạ thay, làm xong ngôi nhà khổng lồ ấy vợ chồng anh chẳng ở mà chỉ thích ở cái nhà cũ bên cạnh, nhường cho vợ chồng người con. Ngày chúng đi làm toàn khóa trái cửa. Cả khối bê tông cứ sừng sững giữa trời đất, phủ cái bóng to lớn bao trùm những ngôi nhà ngói xép nép dưới chân.

'Rừng rau' ông Ba Dĩ

'Rừng rau' ông Ba Dĩ

Phóng sự 04/06/2020 - 09:59

Những loài rau dại mọc hoang dã ngoài bìa rừng, ven sông từ bao đời, nay được ông “quy về một mối” trong vườn nhà, biến chúng thành vườn rau rừng “độc nhất vô nhị”.

Săn ong rừng miền biên viễn

Săn ong rừng miền biên viễn

Phóng sự 03/06/2020 - 09:10

Khi những cánh rừng cao su ở các huyện biên giới Bình Phước bắt đầu trổ hoa trắng xóa, cũng là lúc từng đàn ong rừng ở khắp nơi đổ về làm tổ…

'Dị nhân' 17 năm sống trên 'ốc đảo'

'Dị nhân' 17 năm sống trên 'ốc đảo'

Phóng sự 02/06/2020 - 08:35

Trong vòng bán kính 15km, ngoài căn nhà của ông Hào thì không có bất kỳ ai sinh sống. 17 năm qua, ông ngược xuôi khắp lòng hồ thủy điện câu cá kiếm sống.

Từ trước tới nay chưa xử lý hình sự vụ buôn lậu thuốc BVTV nào

Từ trước tới nay chưa xử lý hình sự vụ buôn lậu thuốc BVTV nào

Phóng sự 01/06/2020 - 10:55

Ông Nghiêm Quang Tuấn-Trưởng Phòng Thanh tra Pháp chế Cục BVTV chia sẻ như vậy nhân loạt phóng sự điều tra “Thuốc lậu rao bán trên facebook, tràn ra đồng ruộng” của báo NNVN.

Biến đá thành nhạc cụ

Biến đá thành nhạc cụ

Phóng sự 30/05/2020 - 09:10

Ông không biết về âm nhạc, cũng chẳng được học nhạc, làm nhạc cụ một ngày nào. Thế nhưng, đôi bàn tay tài hoa của ông đã giúp đá lên tiếng hát.

Những cánh đồng rau Mê Linh bạc trắng vì thuốc sâu 'Tàu'

Những cánh đồng rau Mê Linh bạc trắng vì thuốc sâu 'Tàu'

Phóng sự 29/05/2020 - 09:45

Sâu Tàu là cách mà dân gọi tắt loại thuốc lậu của Trung Quốc. Lúc mới phun, chúng cho hiệu quả không ngờ mà giờ thì đánh hôm qua, nay sâu vẫn còn lúc nhúc...

Tàn giấc mơ hoa

Tàn giấc mơ hoa

Phóng sự 28/05/2020 - 08:56

Anh Quân người xóm Đường (xã Mê Linh, huyện Mê Linh, TP Hà Nội) cầm sợi dây giật mạnh một cái, tiếng động cơ của chiếc máy bơm công suất cao vang lên giòn giã.

Trong 'lốc xoáy' dần lệ thuộc vào thuốc độc

Trong 'lốc xoáy' dần lệ thuộc vào thuốc độc

Phóng sự 27/05/2020 - 08:41

Nhân viên của một công ty bảo hiểm nhân thọ nói với tôi rằng đừng nhìn vào vẻ hào nhoáng bên ngoài của Lục Ngạn với nhiều nhà gác mà tưởng dân nơi đây giàu.

Thuốc lậu rao bán trên facebook, tràn ra đồng ruộng

Thuốc lậu rao bán trên facebook, tràn ra đồng ruộng1

Phóng sự 26/05/2020 - 08:20

Thuốc BVTV lậu Trung Quốc, trong đó nhiều hoạt chất độc bị cấm, vẫn tràn vào Việt Nam, rao bán cả công khai lẫn lén lút khiến nông dân dần bị lệ thuộc.

Nhọc nhằn bên nông trường  'vàng trắng'

Nhọc nhằn bên nông trường  'vàng trắng'

Phóng sự 25/05/2020 - 14:42

Nhiều người chẳng thể ngờ rằng, có một ngày, họ sống và làm việc ngay bên nông trường "vàng trắng" cao su mà lại đầy ắp lo toan và nhọc nhằn đến thế...

Bí thư đưa mùa vàng về cho dân bản

Bí thư đưa mùa vàng về cho dân bản

Phóng sự 21/05/2020 - 09:10

Hơn 5 ha lúa nếp than được canh tác trên miền tây huyện Lệ Thủy (Quảng Bình) đã mang lại hy vọng lớn cho bà con dân tộc Vân Kiều…

Anh em 'thuyền trưởng Hoàng Sa'

Anh em 'thuyền trưởng Hoàng Sa'1

Phóng sự 20/05/2020 - 09:10

Mỗi lần con tàu QNg 90617 TS tiến ra Hoàng Sa đánh cá, bạn chài xem 2 anh em ngư dân Trần Hồng Thọ và Trần Hồng Thiên như thuyền trưởng và thuyền phó.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Thái Nguyên có tân Bí thư Tỉnh ủy

Thái Nguyên có tân Bí thư Tỉnh ủy

Bà Nguyễn Thanh Hải - Trưởng ban Dân nguyện Quốc hội vừa được Bộ Chính trị phân công giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên.

Hơn 103.000 tỷ đồng cho chương trình giống giai đoạn 2021 - 2030

Hơn 103.000 tỷ đồng cho chương trình giống giai đoạn 2021 - 2030

Để có diện mạo của nông nghiệp như ngày hôm nay không thể không kể đến vai trò của hệ thống thủy lợi, khuyến nông và đặc biệt là chương trình giống…

Bị tịch thu 20 cá thể chim săn mồi vì rao bán trên mạng

Bị tịch thu 20 cá thể chim săn mồi vì rao bán trên mạng

Sau khi nhận tin từ người dân về đối tượng rao bán chim săn mồi trên facebook, Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) chuyển thông tin tới Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bắc Kạn.