Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Đập nước - Lợi hay hại?

Xu thế xóa bỏ đập nước ở Hoa Kỳ

Thứ Sáu 31/07/2020 , 06:10 (GMT+7)

Trong khi đập có thể mang lại lợi ích cho xã hội, chúng cũng gây ra tác hại đáng kể cho các dòng sông.

Sông Kennebec ở thành phố Augusta, Maine, Hoa Kỳ chảy tự do sau vụ dỡ bỏ đập Edwards vào năm 1999. Ảnh: earthisland.

Sông Kennebec ở thành phố Augusta, Maine, Hoa Kỳ chảy tự do sau vụ dỡ bỏ đập Edwards vào năm 1999. Ảnh: earthisland.

Chúng làm cạn kiệt nghề cá, hệ sinh thái sông bị suy thoái và thay đổi cơ hội giải trí trên hầu hết các con sông Hoa Kỳ.

Điểm khởi đầu của phong trào xóa đập

Ngày 1/7/1999, hơn 1.000 người xếp hàng dọc bờ sông Kennebec ở thành phố Augusta, Maine. Họ ở đó để chứng kiến sự tái sinh.

Tiếng chuông báo hiệu cho một máy xúc ở bờ đối diện đào sâu vào tường chắn. Nước nhỏ giọt, rồi tuôn ra. Tiếng reo hò nổ ra khi đập Edwards, trải dài 270m (900 feet) qua sông, bị phá vỡ.

Kể từ năm 1837, đã hơn 150 năm sông Kennebec không được tự do chảy tại đây.

Những người ủng hộ việc loại bỏ con đập hứa hẹn rằng nghề cá bị tàn phá sẽ quay trở lại, và thành phố Augusta sẽ được hưởng lợi từ những cơ hội giải trí mới cũng như sự hồi sinh của bờ sông.

Họ đã đúng. Nhưng không chỉ Augusta mới cảm nhận thấy sự thay đổi.

Việc loại bỏ đập Edwards trở thành một mốc then chốt trong lịch sử của phong trào môi trường và phục hồi sông Hoa Kỳ.

Đó là con đập thủy điện hoạt động đầu tiên bị loại bỏ - và lần đầu tiên Ủy ban điều tiết năng lượng liên bang bỏ phiếu không cấp lại phép cho đập, trái với mong muốn của chủ sở hữu.

Nhưng quan trọng nhất là việc phá hủy báo hiệu sự thay đổi trong suy nghĩ về cách nước Mỹ cân bằng lợi ích kinh tế và môi trường - và điều đó có tác động gợn sóng.

Hiệu ứng gợn sóng

Thành công không kết thúc ở Augusta. Việc loại bỏ đập Edwards đã châm ngòi cho những nỗ lực để vượt qua chướng ngại vật ngược dòng tiếp theo, đập Fort Halifax trên sông Sebasticook ở Waterville.

Sau 8 năm hoạt động, con đập bị phá bỏ vào năm 2008, từ đó mở rộng môi trường sống cho cá bản địa.

“Chúng tôi có các loài như cá tầm, cá vược sọc, cá hồi cầu vồng và các loài sống ở biển khác hiện đang được tiếp cận với tất cả môi trường sống lịch sử của chúng ở lưu vực sông”, ông John Burrows, Giám đốc chương trình New England cho Liên đoàn Cá hồi Đại Tây Dương nói.

Việc loại bỏ cả hai con đập, kết hợp với việc tích cực thả cá vào hồ và thượng nguồn cũng như ở các khu vực khác của lưu vực sông, đã giúp cho quần thể cá trích sông hồi phục đáng kể. Số lượng cá trích Mỹ trở lại sinh sản đã tăng vọt từ 78.000 vào năm 1999 lên 5,5 triệu vào năm 2018.

Khi hàng tỷ con cá trích sông nhỏ rời khỏi các hồ và sông nước ngọt, chúng hướng ra biển và có thể sống từ 3 - 5 năm trong môi trường biển. Ước tính khoảng 27 triệu con cá trích Mỹ đã sinh sản từ khi đập Fort Halifax được gỡ bỏ. 

Chúng đóng vai trò là nguồn thực phẩm cho tất cả mọi thứ, từ cá tuyết cho đến cá voi và hải cẩu. “Chúng thực sự là một loại sinh thái quan trọng đối với Vịnh Maine”, theo ông Burrows.

Đập Edwards cũng giúp thúc đẩy một dự án phục hồi lớn cách đó vài giờ về phía Đông Bắc của thành phố Augusta trên sông Penobscot.

Dự án mở ra hơn 1.000 dặm tiếp cận sông cho cá, đặc biệt là cá hồi Đại Tây Dương, loài cá đang gặp nguy hiểm cho sinh tồn.

Một phong trào phát triển

Việc gỡ bỏ các con đập bên ngoài Maine diễn ra sau đó. Nhiều trong số đó là những con đập nhỏ, nhưng cũng có những dự án cao cấp, như hai đập sông Elwha là dự án loại bỏ đập lớn nhất cho đến nay trên thế giới.

Khi đập Edwards được gỡ bỏ, khoảng 5 vụ dỡ bỏ đập diễn ra trên toàn nước Mỹ mỗi năm. Năm 2018 có 80 vụ. Kể từ Edwards, hơn 1.100 con đập đã đổ xuống.

Việc loại bỏ đập Condit cao 37,5m (125 feet) vào năm 2011 trên sông White Salmon, một nhánh của sông Columbia ở Washington, là bước tiến lớn trong việc hỗ trợ cá hồi và cá chép bị đe dọa.

Condit bị loại bỏ bởi việc phá đập sẽ rẻ hơn so với xây dựng lối đi cho cá.

Nhìn chung, đã có một sự thay đổi trong suy nghĩ của công chúng về các con đập trong hai thập kỷ qua.

“Không chỉ là thứ mà các nhà bảo tồn và bảo vệ môi trường đang ủng hộ”, Amy Souers Kober, Giám đốc truyền thông tại American Rivers. “Loại bỏ đập cũng có ý nghĩa vì lý do kinh tế và an toàn công cộng trong rất nhiều trường hợp”.

Những người đề xuất loại bỏ đập không nghĩ cần phải loại bỏ tất cả, và tất nhiên đó là việc không thể. Nhưng nơi các con đập đã được gỡ bỏ, hai thập kỷ qua cho thấy kết quả cải thiện môi trường là vô song. (Hết)

Phát hiện người chết nghi tự sát trong toilet, máy bay Trung Quốc hạ cánh khẩn

Phát hiện người chết nghi tự sát trong toilet, máy bay Trung Quốc hạ cánh khẩn

Cuộc sống muôn màu 26/09/2020 - 09:03

Một máy bay ở Trung Quốc đã phải hạ cánh khẩn cấp sau khi một người đàn ông được phát hiện đã chết trong nhà vệ sinh.

Danh tiếng tột đỉnh không cứu được trái tim tan vỡ

Danh tiếng tột đỉnh không cứu được trái tim tan vỡ

Cuộc sống muôn màu 26/09/2020 - 08:15

Thành công của những đêm biểu diễn và lòng mến mộ của công chúng không thể lấp đầy chỗ trống vắng trong lòng nữ ca sỹ huyền thoại Dalida.

Chủ phải đi tù nếu để trâu bò tấn công người

Chủ phải đi tù nếu để trâu bò tấn công người

Cuộc sống muôn màu 25/09/2020 - 06:10

Giới chức Anh được khuyến cao tăng khung hình phạt cho các chủ trang trại, nếu họ không kiểm soát tốt đàn gia súc chăn thả.

Lần đầu tiên ngành khí tượng có thuật ngữ ‘Bão zombie’

Lần đầu tiên ngành khí tượng có thuật ngữ ‘Bão zombie’

Cuộc sống muôn màu 23/09/2020 - 14:56

Cơn bão Paullette hồi sinh sau khi suy yếu thành áp thấp nhiệt đới khiến các chuyên gia khí tượng Hoa Kỳ đưa ra thuật ngữ mới: 'Bão zombie'.

Sex đều đặn sau đau tim giúp giảm nguy cơ tử vong

Sex đều đặn sau đau tim giúp giảm nguy cơ tử vong

Cuộc sống muôn màu 23/09/2020 - 10:44

Một nghiên cứu mới cho thấy việc trở lại quan hệ tình dục vài tháng sau khi nhập viện vì đau tim có thể gia tăng cơ hội sống sót cho người bệnh.

Đền Taj Mahal mở cửa trở lại

Đền Taj Mahal mở cửa trở lại

Cuộc sống muôn màu 22/09/2020 - 09:10

Mặc dù ghi kỷ lục với 87.000 trường hợp dương tính Covid-19 mới trong một ngày, Ấn Độ vẫn quyết mở lại Đền Taj Mahal.

Đã tìm ra ‘sát thủ’ khiến hơn 300 con voi Botswana chết bí ẩn

Đã tìm ra ‘sát thủ’ khiến hơn 300 con voi Botswana chết bí ẩn

Cuộc sống muôn màu 22/09/2020 - 07:52

Các nhà khoa học thừa nhận vẫn còn 'nhiều câu hỏi' cần được giải đáp vì những động vật khác ở cùng khu vực với voi dường như không hề hấn gì.

Trung Quốc cháy tua du lịch đồng quê mùa dịch

Trung Quốc cháy tua du lịch đồng quê mùa dịch

Cuộc sống muôn màu 21/09/2020 - 08:18

Số liệu từ Bộ Văn hóa và Du lịch Trung Quốc cho thấy, cả lượng khách và doanh thu du lịch đồng quê trong 2 tháng 7 và 8 vừa qua đã phục hồi mạnh.

Swinburne - Điểm đến của các nhà vô địch Olympia

Swinburne - Điểm đến của các nhà vô địch Olympia

Cuộc sống muôn màu 20/09/2020 - 16:00

Đại học Công nghệ Swinburne (Australia) là điểm đến của các nhà vô địch cuộc thi Đường lên đỉnh Olympia suốt 20 năm qua.

Hiện thực hóa giấc mơ 'hack não': [Bài 4] Cần thêm điều Luật Nhân quyền mới

Hiện thực hóa giấc mơ 'hack não': [Bài 4] Cần thêm điều Luật Nhân quyền mới

Cuộc sống muôn màu 18/09/2020 - 06:10

Lo ngại công nghệ cấy ghép đọc suy nghĩ não trong thời gian thực có thể bị lạm dụng, các nhà thần kinh học cho rằng cần bổ sung thêm luật bảo vệ tâm trí.

Tây Âu trải qua đợt nắng nóng bất thường dù đang vào thu

Tây Âu trải qua đợt nắng nóng bất thường dù đang vào thu

Cuộc sống muôn màu 17/09/2020 - 09:57

Một đợt nắng nóng kỷ lục quét qua các khu vực rộng lớn của Tây Âu vào đầu tuần và đang bắt đầu giảm nhiệt.

Hiện thực hóa giấc mơ 'hack não': [Bài 3] Cuộc đua gay cấn

Hiện thực hóa giấc mơ 'hack não': [Bài 3] Cuộc đua gay cấn

Cuộc sống muôn màu 17/09/2020 - 06:10

Neuralink không phải là công ty đầu tiên khám phá các giao diện não - máy. Nhiều công ty khác, kể cả quân đội Mỹ cũng đang nghiên cứu trong lĩnh vực này.

Xem thêm
Cần thêm các số liệu vacxin tả lợn châu Phi của Trung Quốc

Cần thêm các số liệu vacxin tả lợn châu Phi của Trung Quốc

Quan điểm này được đưa ra sau khi Viện Nghiên cứu Thú y Cáp Nhĩ Tân ở Trung Quốc tuyên bố đã nghiên cứu phát triển một loại vacxin tả lợn châu Phi (AFS) mới.

Bắc Kinh tố Đài Loan xuyên tạc hình ảnh binh sỹ Trung Quốc

Bắc Kinh tố Đài Loan xuyên tạc hình ảnh binh sỹ Trung Quốc

Bắc Kinh tố truyền thông Đài Loan đã xuyên tạc, bóp méo hình ảnh binh sỹ Trung Quốc đang khóc trong một video không phải đang trên đường ra biên giới.

Hàn Quốc đổ tiền tấn đóng tàu sân bay đầu tiên, mua máy bay chiến đấu

Hàn Quốc đổ tiền tấn đóng tàu sân bay đầu tiên, mua máy bay chiến đấu

Hàn Quốc có kế hoạch bắt đầu đóng tàu sân bay đầu tiên vào năm tới và mua các máy bay chiến đấu để hoạt động trên tàu, Bộ Quốc phòng nước này thông báo.