Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Tài liệu giải mật về vai trò của KGB trong thảm họa Chernobyl

Thứ Ba 28/04/2020 , 19:32 (GMT+7)

Cơ quan tình báo Liên Xô đóng vai trò cực kì quan trọng nhưng ít được biết đến trong việc xử lý thảm hoạ hạt nhân Chernobyl năm 1986.

Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl sau vụ nổ. Ảnh: AFP.

Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl sau vụ nổ. Ảnh: AFP.

Vào ngày 26/4/1986, kỹ sư nhà máy điện hạt nhân Chernobyl Anatoly Dyatlov bắt đầu cuộc thử nghiệm định mệnh dẫn đến phản ứng hạt nhân không kiểm soát và một vụ nổ hơi nước, sau đó cháy than chì tại lò phản ứng số 4.

Sự cố làm phát tán chất phóng xạ ra bán kính hàng trăm kilômét, khiến hàng trăm ngàn người nhiễm, ít nhất 4.000 người chết sớm vì ung thư hoặc các bệnh lý khác và sẽ còn làm nhiều vùng rộng lớn ở miền nam Belarus cùng với miền bắc Ukraine ô nhiễm trong nhiều thập kỷ tới.

Hàng trăm ngàn người từ mọi tầng lớp phải tham gia vào việc xử lý thảm họa, từ lính cứu hỏa, quân nhân đến các nhà khoa học, bác sĩ, kỹ sư. Tháng 12/1986, họ đã lập kế hoạch và xây dựng "chiếc quách" khổng lồ bao trùm lò phản ứng nhằm ngăn chặn rò rỉ phóng xạ.

Nhưng những nỗ lực của cơ quan tình báo Liên Xô KGB lại ít được biết đến. Các đặc vụ của tổ chức này đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn và loại bỏ hậu quả của sự cố này.

Nỗ lực trong khu vực thảm hoạ

Rất lâu trước sự kiện Chernobyl, KGB được giao nhiệm vụ đảm bảo an toàn cho các nhà máy điện hạt nhân.

Những sĩ quan được đào tạo khoa học có vai trò giám sát các nhà máy điện hạt nhân và xác định điểm yếu tiềm tàng, báo cáo bất kỳ vấn đề nào cho ban giám đốc thứ sáu (phụ trách kinh tế) của KGB ở Matxcơva.

Năm 2018, các tài liệu được giải mật từ kho lưu trữ KGB của Đảng Cộng hòa Ukraine tiết lộ rằng cơ quan tình báo đã bày tỏ lo ngại về nhà máy ngay từ năm 1978 khi báo cáo nhiều vi phạm an toàn và thương tích của công nhân trong quá trình xây dựng nhà máy cho Bộ năng lượng.

Theo một số nguồn tin, đầu năm 1986, chỉ vài tuần trước khi thảm họa xảy ra, các đặc vụ KGB của Ukraine cảnh báo Tổng Bí thư Vladimir Shcherbitsky về âm mưu lật đổ của tình báo đối phương trên lãnh thổ Ukraine.

Nhưng điều mà tình báo không thể dự đoán là sự vô trách nhiệm của các nhân viên cấp cao chịu trách nhiệm cho lò phản ứng số 4 trong đêm định mệnh ngày 26/4/1986, bao gồm Phó Giám đốc Dyatlov, người đã tắt hệ thống an toàn tự động cũng như thủ công trước khi tiến hành thử nghiệm mô phỏng việc phát điện trong thời gian nhà máy mất điện. Kết hợp với sai sót trong thiết kế, hành động của Dyatlov chịu trách nhiệm trực tiếp cho thảm họa.

Vài phút sau vụ nổ, các đặc vụ KGB ở thành phố Pripyat, nơi ở của các công nhân nhà máy, đi đến tâm chấn của thảm họa để cố gắng xác định điều gì đang xảy ra.

Sau đó, khi công tác xử lý bắt đầu, họ tham gia tổ chức dọn dẹp lò phản ứng cùng các chuyên gia hạt nhân, quân nhân và thợ mỏ, bao gồm cả nhiệm vụ dựng tấm khiên bên dưới lò phản ứng số 4 để ngăn bức xạ rò rỉ vào nguồn nước ngầm.

KGB còn cung cấp thiết bị bảo vệ cá nhân cho chuyên gia, đồng thời chịu trách nhiệm về vệ sinh trong căng tin nhằm ngăn ngừa ngộ độc thực phẩm và nhiễm trùng cho công nhân dọn dẹp.

Họ luân chuyển thường xuyên vì các đặc vụ buộc phải rời khỏi khu vực dọn dẹp sau khi phân tích y tế cho thấy nồng độ phóng xạ trong cơ thể quá cao.

Thu thập tình báo ở nước ngoài

Trụ sở KGB ở Mátxcơva. Ảnh: Sputnik.

Trụ sở KGB ở Mátxcơva. Ảnh: Sputnik.

Các giám đốc tình báo nước ngoài KGB đóng vai trò quan trọng trong những tháng sau vụ tai nạn. Chi tiết về những nỗ lực của họ mới được tiết lộ gần đây trong tác phẩm "Tiểu luận về Lịch sử Tình báo đối ngoại Nga".

Thông tin liên quan đến thảm họa Chernobyl có thể được tìm thấy trong tập Sáu, trong một bài tiểu luận có tên "Bài học về tai nạn tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl", do cựu Thủ tướng Nga, Bộ trưởng Bộ ngoại giao và Giám đốc dịch vụ tình báo nước ngoài Evgeny Primakov viết.

Primakov kể chi tiết, ngay sau khi xảy ra tai nạn, Chủ tịch KGB Viktor Chebrikov chỉ thị bộ phận tình báo khoa học và kỹ thuật thu thập bất kỳ thông tin nào có thể giúp tăng tốc nỗ lực ngăn chặn và dọn dẹp.

Bộ phận này cử một đại diện trực tiếp đến khu vực thảm họa vào đầu tháng Năm với nhiệm vụ trước hết là cung cấp cho ủy ban bất kỳ thông tin nào có được từ nước ngoài về cách đối phó với thảm họa.

Bộ phận tình báo nước ngoài đã được đào tạo khoa học, biết nơi để tìm thông tin và cách liên hệ để có được thông tin đó.

Công việc của họ rất quan trọng, vì mặc dù thảm họa Chernobyl đe dọa sự an toàn và phúc lợi của người dân và các quốc gia trên toàn thế giới, các nhà lãnh đạo phương Tây không vội vàng chia sẻ kinh nghiệm loại bỏ hậu quả thảm họa hạt nhân với kẻ thù trong Chiến tranh Lạnh.

Chính phủ và các nhà khoa học phương Tây đã có kinh nghiệm quý báu trong việc làm sạch thảm họa hạt nhân sau hậu quả của vụ tai nạn tháng 10/1957 tại lò phản ứng điện hạt nhân Windscale của Anh, sự cố đảo Three Mile ở Hoa Kỳ năm 1979 và tai nạn tại Điện hạt nhân Saint-Laurent Nhà máy ở Pháp vào năm 1980.

Tuy nhiên, bất chấp sự kháng cự từ chính quyền, nhiều nhà khoa học và quan chức nước ngoài tỏ ra sẵn sàng chia sẻ thông tin quan trọng với đối tác Liên Xô.

Bất kỳ dữ liệu nào được đặc vụ thu thập đã được chuyển đến Mátxcơva rồi đến Kiép, sau đó đến một đại diện ủy ban Chernobyl. Trong vòng hai tuần sau vụ nổ, các đặc vụ tập hợp được một loạt các tài liệu nước ngoài về việc xây dựng, vận hành và sự an toàn của các nhà máy điện hạt nhân.

KGB cũng tích cực tham gia vào nỗ lực đo đạc chính xác nhiệt độ ở miệng lò phản ứng trong môi trường bức xạ cao - một kỹ thuật mà ngành công nghiệp Liên Xô không có khả năng thực hiện vào thời điểm đó. Do đó, bộ phận khoa học và kỹ thuật được giao nhiệm vụ mua thiết bị có thể thực hiện thao tác như vậy. Nhờ thiết bị này mà các nhà khoa học có thể xác định rằng không có nguy cơ nhiên liệu hạt nhân rò rỉ vào nguồn nước ngầm.

Với lo ngại từ ủy ban nhà nước rằng nước lũ có thể mang chất thải hạt nhân đến sông Pripyat, KGB cũng được yêu cầu thu thập dữ liệu nước ngoài. Nỗ lực của họ đã thành công.

Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl trong quá trình dọn dẹp. Ảnh: Sputnik.

Nhà máy điện hạt nhân Chernobyl trong quá trình dọn dẹp. Ảnh: Sputnik.

Những thông tin tình báo vô giá khác bao gồm các nghiên cứu khoa học về ô nhiễm phóng xạ của đất và các chiến lược ngăn chặn phóng xạ lây lan bởi gió, qua đó các nhà khoa học Liên Xô có thể tạo ra một chất lỏng polymer đặc biệt bao phủ vùng đất ô nhiễm xung quanh khu vực thảm họa, hóa cứng nó thành một tấm phim hấp thụ các chất phóng xạ.

Hơn nữa, các đặc vụ còn thu thập dữ liệu về cách điều trị bệnh nhân nhiễm phóng xạ và đánh giá các đột biến tiềm tàng trong tương lai, bao gồm các tiêu chuẩn quốc tế về liều lượng phóng xạ cho phép đối với người và động vật, cũng như sản xuất thực phẩm và ô nhiễm môi trường. KGB đã biên soạn một tài liệu về chủ đề này trong vòng hai tuần sau thảm họa. Ngoài ủy ban nhà nước, KGB còn gửi thông tin liên quan đến các nhà lãnh đạo quốc gia và các bộ, ngành.

Tóm tắt công việc của tình báo Liên Xô trong việc đối phó với hậu quả của thảm họa hạt nhân Chernobyl, ông Primakov nhấn mạnh công sức các đặc vụ có ảnh hưởng to lớn trong việc đảm bảo an ninh cho một lĩnh vực quan trọng và giúp rút ra bài học cho tương lai .

(Theo Sputnik)

Chính phủ Anh vướng bê bối mua 50 triệu khẩu trang không dùng được

Chính phủ Anh vướng bê bối mua 50 triệu khẩu trang không dùng được

Thế giới 06/08/2020 - 19:55

50 triệu khẩu trang được chính phủ mua như một phần của hợp đồng trị giá 252 triệu bảng sẽ không được sử dụng do lo ngại về an toàn.

75 năm thảm họa hạt nhân Hiroshima-Nagasaki & những con số

75 năm thảm họa hạt nhân Hiroshima-Nagasaki & những con số

Thế giới 06/08/2020 - 16:02

Ngày 6/8/1945, quả bom hạt nhân đầu tiên trên thế giới mà Mỹ thả xuống thành phố Hiroshima và sau đó ba ngày là ở Nagasaki, khiến hàng trăm ngàn người dân vô tội chết.

Sức công phá vụ nổ kho phân bón ở Libăng bằng 1/10 bom nguyên tử

Sức công phá vụ nổ kho phân bón ở Libăng bằng 1/10 bom nguyên tử

Điểm nóng 06/08/2020 - 10:22

Sức công phá của vụ nổ kho phân bón ở Libăng bằng 1/10 so với quả bom nguyên tử rơi xuống Hiroshima và được xếp vào vụ nổ phi hạt nhân lớn nhất.

Người châu Á thay đổi thói quen ăn uống

Người châu Á thay đổi thói quen ăn uống

Cuộc sống muôn màu 06/08/2020 - 06:10

Đại dịch virus Corona thay đổi thói quen ăn uống của người dân châu Á cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn, theo một khảo sát mới công bố.

Đập Soyang lớn nhất Hàn Quốc mở cửa xả lũ

Đập Soyang lớn nhất Hàn Quốc mở cửa xả lũ

Thế giới 05/08/2020 - 19:12

Thiệt hại do mưa lũ tiếp tục đe dọa nhấn chìm nhiều đô thị ở Hàn Quốc, buộc giới chức phải lần đầu tiên mở cửa xả lũ tại đập Soyang để giải nguy.

Cập nhật vụ nổ ở Li băng: Số người chết tăng lên hơn 100

Cập nhật vụ nổ ở Li băng: Số người chết tăng lên hơn 100

Thế giới 05/08/2020 - 14:26

Cập nhật vụ nổ ở Li băng, Hội Chữ thập đỏ nước này cho biết số người chết đã tăng lên hơn 100, trong khi hơn 4.000 người bị thương.

Amoni nitrat là gì mà gây cháy nổ kinh hoàng?

Amoni nitrat là gì mà gây cháy nổ kinh hoàng?

Điểm nóng 05/08/2020 - 11:08

Vụ nổ kho chứa 2.750 tấn phân bón khiến gầm trăm người chết và hàng ngàn người bị thương, bắt nguồn từ hợp chất hóa học amoni nitrat.

Nổ kho chứa phân bón ở Libăng, gần trăm người chết

Nổ kho chứa phân bón ở Libăng, gần trăm người chết

Thế giới 05/08/2020 - 09:17

Thủ đô Beirut của Libăng tràn ngập trong tang tóc và hoảng loạn sau vụ nổ lớn khiến ít nhất 78 người thiệt mạng và hơn 4.000 người bị thương vào chiều tối qua.

Covid-19 thay đổi thói quen của người Mỹ

Covid-19 thay đổi thói quen của người Mỹ

Cuộc sống muôn màu 05/08/2020 - 06:35

Có đến 85% người Mỹ thay đổi thực phẩm họ ăn hoặc cách chế biến thực phẩm do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.

Kháng thể chống Covid-19 sắp sẵn sàng

Kháng thể chống Covid-19 sắp sẵn sàng

Thế giới 05/08/2020 - 06:10

Có kháng thể là tin tốt, nhưng có thể không phải ai cũng có thể tiếp cận bởi chi phí khá cao.

Italy: Số ca nhiễm có thể cao hơn 6 lần công bố

Italy: Số ca nhiễm có thể cao hơn 6 lần công bố

Thế giới 04/08/2020 - 15:36

Một nghiên cứu từ Viện thống kê Istat phối hợp với Bộ Y tế Italy cho hay, khoảng 1,5 triệu người dân nước này đã sản sinh kháng thể chống virus Corona mới.

Australia: Huy động quân đội, phạt nặng để thực thi cách ly

Australia: Huy động quân đội, phạt nặng để thực thi cách ly

Cuộc sống muôn màu 04/08/2020 - 15:34

Victoria - bang đông dân thứ hai Australia bắt đầu triển khai quân đội từ 4/8 để kiểm soát lệnh cách ly xã hội cưỡng bức nhằm ngăn chặn đà lây lan của dịch Covid-19.

Xem thêm
Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Để bảo vệ đàn heo của mình, Anova đã chủ động áp dụng các biện pháp đảm bảo an toàn sinh học và nâng cao sức đề kháng của vật nuôi.

Tuyên bố chung Mỹ- Úc lên án Trung Quốc yêu sách ở Biển Đông

Tuyên bố chung Mỹ- Úc lên án Trung Quốc yêu sách ở Biển Đông

Trong tuyên bố chung Mỹ- Úc, bốn vị Bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng đã lên án các yêu sách hàng hải của Trung Quốc ở Biển Đông là "không thể chấp nhận được".

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Mỹ ngày 9/7 mời Trung Quốc đàm phán về kiểm soát vũ khí, nhận thấy có thể tổ chức đối thoại ba bên với Nga dù còn có khác biệt.

Người châu Á thay đổi thói quen ăn uống

Người châu Á thay đổi thói quen ăn uống

Đại dịch virus Corona thay đổi thói quen ăn uống của người dân châu Á cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn, theo một khảo sát mới công bố.